Adieu Mariangela Melato (1941-2013)

De in Milaan geboren en vorige week vrijdag 11 januari overleden Italiaanse actrice Mariangela Melato (1941-2013), was samen met de 10 jaar oudere Monica Vitti decennialang, van de jaren ‘60 af, het boegbeeld van dé Italiaanse film. Ze was een rasactrice met een onmiskenbaar sterk karakter en zonder de sterallures van de naoorlogse diva’s. In sommige vertolkingen lijken beide zo erg op elkaar, met het lang haar dat hun gezicht in een schaduw dompelt, dat ik bij het opnieuw zien van een filmfragment dacht met Vitti te maken te hebben dan wel met Melato. Het bleek te gaan om MIMI METALURGICO FERITO NELL’ONORE (1972). Deze film, een komedie tussen Noord-Italiaans proletariaat en Zuid-Italiaanse maffia, bracht haar voor het eerst samen met acteur Giancarlo Giannini en cineaste Lina Wertmuller en deed het drietal buiten de Italiaanse grenzen kennen met onder meer een Golden Globe-vertolkingspremie voor Melato als resultaat. Een ‘drievuldigheid’ die zich in 1973 met internationaal succes herhaalde in FILM D’AMORE E D’ANARCHIA (1973 – politiek vermengd met sentiment) en een jaar later in TRAVOLTI DA UN INSOLITO DESTINO NELL’AZZURRO MARE D’AGOSTO (proletariaat versus burgerij).

Ondanks haar tenger uiterlijk en het wat ruig stemtimbre was Melato in alle genres thuis, met eersteplansrollen in de jaren ’70-’80, van komedies en thrillers zoals IL GATTO (1977, Luigi Comencini), via intimistiche drama’s CARO MICHELE (1976, Mario Monicelli) en indringende vingerwijzingen naar de harde arbeidswereld en de meedogenloze politiek in Elio Petri’s meesterlijke LA CLASSE OPERAIA VA IN PARADISO (1971) en TODO MODO (1976), tot Franco Brusati’s uiteenlopende familierelaties in DIMENTICARE VENEZIA (1979) en diens existentialistische IL BUON SOLDATO (1982). Vertolkingen die haar meer dan één Italiaanse filmtrofee opleverde en haar ook even in Hollywood lanceerde met een bijrol in FLASH GORDON (1980). Daar nomineerde men haar in 1999 opnieuw voor een Golden Globe voor haar rol in het Italiaanse bio-drama UN UOMO PERBENE. Maar ook in tweedeplansrollen kon men moeilijk aan haar voorbij, vooral dankzij haar indringende ogen.

Behalve het scherm had zij in Italië minstens een even grote, zo niet grotere faam als theateractrice. Ze debuteerde als 20-jarige op de Milanese scène; haar interpretaties van klassieke en hedendaagse teksten in een regie van onder andere Luchino Visconti, Giorgio Strehler of Luca Ronconi bracht haar in theaters in het hele land met diverse prijzen als gevolg. Een aantal van haar vertolkingen kreeg ook een tv-adaptatie. Voor het kleine scherm was ze bovendien opmerkelijk present als de black lady van de Hitchcockiaanse REBECCA (2008, Riccardo Melani).

Mariangela Melato was al jarenlang samen met de Italiaanse jazz-muzikant Renzo Arbore. De sereniteit van de door hem verzorgde uitvaartplechtigheid werd enigszins verstoord door de kortzichtigheid van de pastoor van de Artiestenkerk van Rome die met een smoesje Melato’s vriendin Emma Bonino, exponent van de Italiaanse Radicale Partij en voormalig EG-commissaris, verplichtte haar herdenkingswoord niet in maar buiten de kerk,op het kerkhof, te houden. Behalve als actrice bracht de politica ook hulde aan de persoon en aan de keuzes én de steun van Melato inzake sociaal en politiek engagement.

Geschreven door MARCEL MEEUS
 
onomatopee