Afrika Filmfestival: Van Zuid-Afrika tot het Lam Gods

De 23ste editie van Afrika filmfestival (AFF) in en om Leuven gaat zijn laatste dagen in. In afwachting van de palmares nu vrijdag en daags nadien de slotfilm, de schrijnende aanklacht LA BELLE ET LA MEUTE, enkele opvallende films van de voorbije weken.

CHILDREN OF THE DRUM van Zuid-Afrikaan Larry Tong blijft een van de gaafste werken in de competitie met uitzicht op de prijs van de Vlaamse Unesco-commissie. In die jury Rosine Mfetgo Mbakam, die vorig jaar met Les deux visages d'une femme bamiléké won en wist te vertellen dat haar nieuwe film klaar is. CHILDREN OF THE DRUM gaat over Drum, een magazine dat de apartheid in Zuid-Afrika aan de kaak stelde. De documentaire is geen aaneenschakeling van talking heads geworden, wel een aangename, verhelderende film waarin de journalisten van toen en nu centraal staan. Pienter camerawerk (bijvoorbeeld een journaliste samen in beeld met haar portret op de postergrote tijdschriftcover) en stukjes uit de speelfilm Drum (2005) van Zola Maseko – ook al te zien op het AFF toen – lichten de getuigenissen toe. Het repressieve, autoritaire regime is intussen lang verleden tijd, maar het magazine bestaat nog altijd en heeft vandaag andere hete ijzers in het vuur om over te berichten. Het recht op wonen bijvoorbeeld, waarover Pablo Pinedo Bóveda's document NOMA (2016) gaat. Die filmtitel verwijst naar de alleenstaande moeder Nomaliphantine Gwele, die in een schamel hutje woont in een township. Helaas krijgt het terrein een andere bestemming en moet ze verhuizen. Op een stuk onbenutte grond in Marikana wordt het hutje opnieuw opgebouwd; op amper één nacht ontstaat er een hele bidonville. Niet naar de zin van de eigenaar uiteraard. De schitterende zwart-wit beelden benadrukken het verschil tussen de blanke krottenruimers en de zwarte sukkelaars, speurend naar een lapje grond. De sloop gebeurt onder toezicht van met de wapenstok zwaaiende agenten, die de minste aanleiding gebruiken om er op los te slaan. Met de muziek uit De Sica’s Ladri di bicicletta aan het slot knipoogt Pinedo duidelijk naar het Italiaanse neorealisme.

Toen in de Centraal-Afrikaanse Republiek Congolese huurlingen aan het verkrachten sloegen werden 300 getuigenissen in een schriftje opgetekend. Daarbij hoorden pasfoto's. Het beduimelde boekje ligt nu in Den Haag bij het Internationaal Strafhof als bewijs tegen Jean-Pierre Bemba voor de gruwel aangedaan aan de hoofdzakelijk vrouwelijke bevolking. Toch stopt het bij CAHIER AFRICAIN van Heidi Specogna niet bij een verslag van die verkrachtingen alleen. Terwijl in Nederland de hoorzittingen traag en gestaag vorderen zijn het achtereenvolgens de Seleka moslimrebellen en nadien de christelijke Anti-Balakamilities, die zich aan dezelfde misdaden bezondigen. Zeven jaar duurde het om de gruwel in te blikken. De wat naïeve, kinderlijk deuntjes in de film zorgen ervoor dat de ontluisterende beelden nog extra hard raken.

Getuigend van wat werkelijk van belang is zonder zelf in de problemen te komen zit in de twee kortfilms van Congolees Nelson Makengo. In TABU volgen we een verkoper van papieren zakdoekjes en afrodisiaca die de straten van Kinshasa afschuimt op zoek naar klanten. THÉÂTRE URBAIN gaat nog een stap verder. Een barbiepoppetje en haar speelgoedsuperman worden in een primitief wagentje door de straten van de Congolese hoofdstad getrokken door een oude man. Een uitgekookte manier om de belabberde toestand van het wegdek, de gebrekkige sociale infrastructuur, de hoge graad van werkloosheid en honger of armoede aan de kaak te stellen. Zonder die prullaria zou de camera meteen in beslag zijn genomen, want de regering wil geen pottenkijkers.

Afrika Filmfestival is ook expo. Met gevoel voor humor herschilderde Vévé 'Shake' Mazimpaka het Lam Gods – het befaamde schilderij van de broers Van Eyck. In plaats van Adam en Eva portretteerde ze haar eigen vader en moeder en het lam zelf is voor de gelegenheid een zwart schaap. Elk paneel afzonderlijk heeft zijn eigen opvallende figuren en wordt voor de toeschouwer verduidelijkt met een tekst. De tentoonstelling is gratis te bezichtigen in de universiteitsbibliotheek op het Ladeuzeplein in Leuven tot 3 juni en oh ja, het verdwenen paneel van de rechtvaardige rechters is ook aanwezig. Het kreeg de naam 'de onrechtvaardige rechters' mee. De Afrikaanse mentaliteit ten voeten uit, nooit om een grapje verlegen.

Beeld: NOMA

Geschreven door ALFONS ENGELEN
 
onomatopee