Âge d'Or Festival, CINEMATEK

Van 19 tot en met 24 oktober kunnen liefhebbers van kunst- en experimentele film hun hart ophalen in Brussel. Het nog jonge Âge d'Or Festival (sinds 2014, genoemd naar de film van Luis Buñuel) biedt de kans het beste van de hedendaagse experimentele film te zien op het grote scherm, thematische nevenprogramma's te volgen, masterclasses bij te wonen en een expo te bezoeken.

In de ÂGE D'OR-competitie worden 26 experimentele films uit elf landen letterlijk en figuurlijk belicht. Evenveel films als thema's en vormen, met als verbindende factor hun spel met de gangbare filmregels van verbeelden en vertellen. Buiten de hoofdprijs maken de competitiefilms kans op de YOUNG JURY-prijs, uitgereikt door studenten aan verschillende Belgische kunstscholen. Een aparte competitie is IMPATIENCE (naar de film van Charles Dekeukeleire), waarin acht beginnende filmmakers, ongeduldig om met hun werk vernieuwende ideeën over beeldtaal aan te brengen, kans maken op een duwtje in de rug van 2500 euro. Door de grote verschillen in lengtes worden de films uit de twee competities samen geprogrammeerd in negen blokken van ruwweg anderhalf uur. Enkele filmmakers over hun films in competitie:

CHANTS AND DANCES FOR HAND, Larry Gottheim: 20 oktober, 19u (blok #2)

"Het materiaal werd ongeveer 25 jaar geleden in Haïti opgenomen. Sommige secties zijn gemaakt met materiaal van voodooceremonies. Ik heb aan een aantal ervan deelgenomen. De beelden zijn samengebracht in een strakke formele structuur die doet denken aan een aantal patronen van de ceremoniën. Ander materiaal is tot intermezzo’s gevormd. In het draaiende centrum is een sectie met materiaal dat werd opgenomen tijdens een opstand. Het is deels een meditatie op de dood. In feite is het hele project een meditatie op de dood. Geboorte, ook. En, zoals in de meeste van mijn films, geheugen. Niet alleen de herinnering aan wat snel passeert in de stroom van geluiden en beelden, maar het diepere geheugen, zoals de ceremonies zelf het oproepen. Dit zal verschillend zijn voor elke kijker, elke projectie. Ook de ceremoniële aard van cinema, films en video. De enige klanken zijn de muzikale klanken die de beelden begeleiden, de enige beelden zijn die die de muzikale klanken of stiltes begeleiden." (Larry Gottheim, vertaling door CINEMATEK)

FUGUE, Els van Riel: 23 oktober, 19u (blok #7)

"FUGUE is het resultaat van een poging om de complexiteit van licht te begrijpen. Ik geloofde dat, mocht ik gefilmde beelden die verband houden met de geschiedenis van de wetenschap van het licht projecteren en opnieuw filmen en dit proces steeds opnieuw herhalen door een potentieel oneindig aantal nieuwe lagen toe te voegen, ik uiteindelijk tot een inzicht zou komen dat op iets sloeg. FUGUE wil, zeker niet alleen voor mijn eigen vermaak, een uitnodiging zijn om aan de essentie van het licht te raken." (Els van Riel)

Afbeeldingsresultaat voor els van riel fugue FUGUE

EXPLOSION MA BABY, Pauline Curnier Jardin: 23 oktober, 21u (blok #8)

"Augustus. Voel de verstikkende hitte van de zon je huid doordringen. Overal rondom draait een overvloed aan vlees. Duizenden mannen presenteren de naakte lichamen van babyjongens aan het engelachtige icoon van San Sebastian. Kreten, kleuren, gezang en explosies. Geldslingers. Stel je voor: geen vrouwen, behalve ik. Wacht even, ja, achter ons volgen vrouwen vol toewijding, allemaal gekleed in vers gesteven kleding. Keer nu terug naar mij. Stel je voor hoe vreselijk verliefd ik op dit alles ben. Ik wil er wanhopig deel van zijn. Daar zijn. Ik wilde ergens bij horen. Maar ik weet dat dat niet kan. En dus probeer ik het op film vast te leggen. Ik ga er elk jaar opnieuw naartoe en film het, keer op keer, opnieuw en opnieuw. Op een dag zal ik het verhaal vertellen van een arme en steriele man die San Sebastian wil vervangen. Maar meer zomers zullen moeten komen en gaan voordat onze held verschijnt." (Pauline Curnier Jardin, vertaling door CINEMATEK)

Centrale gast tijdens het festival is Johan Grimonprez, van wie vorig jaar nog de documentaire Shadow World: Inside the Global Arms Trade (besprekinguitkwam. Hij cureert zelf de retrospectieve van zijn werken onder de noemer 'Time, A Hesitant Smile', waarbij zijn nieuwste film BLUE ORCHIDS (48') in Belgische première gaat. Op vrijdag 20 oktober verzorgt hij een (Engelstalige) masterclass over de functie en manieren van verhalen vertellen. Een vernissage op 18 oktober leidt zijn expositie in die nog tot 19 november loopt in CINEMATEK, over de omwentelingen binnen de filmgeschiedenis met betrekking tot eerst televisie en later het internet. 

Afbeeldingsresultaat voor world war 2 library (Archiefbeeld gebruikt in) BLUE ORCHIDS

Ook de Oostenrijkse Antoinette Zwirchmayr - die als studente al aan de eerste editie van Âge d'Or deelnam - cureert een tweedelig programma (#1 en #2) met het zoeklicht op vrouwelijke filmmakers uit heden en verleden. De naam van het programma werd 'Objects of desire', "[want] voor mij is elke film op een bepaalde manier geobsedeerd door verschillende soorten voorwerpen, en films zijn in mijn ogen ook 'voorwerpen van verlangen'", zo zegt Zwirchmayr. In het programma ook enkele van haar eigen films, waarvan de nieuwste, VENUS DELTA (4') deel uitmaakt van de ÂGE D'OR-competitie. 

Een derde gast - zijn films zijn aanwezig, hijzelf niet - is de documentaire filmmaker George T. Nierenberg, van wie CINEMATEK drie muzikale films uit het begin van zijn carrière (1979-1982) herneemt, naar aanleiding van hun digitale restauratie. Het gaat om SAY AMEN, SOMEBODY (maandag 23 oktober), NO MAPS ON MY TAPS en ABOUT TAP (projectie na elkaar op dinsdag 24 oktober). De titels zeggen al veel: met deze films biedt Nierenberg een ongeziene blik in respectievelijk de gospel- en de tapdanscultuur. Zijn documentaires onderscheiden zich door de tijd en het geduld die Nierenberg stak in zijn onderwerpen. Zoals hij zelf zegt: "If my films are not speaking on multiple levels at the same time, I’m not doing my job. My role as a director is to create an environment in which the characters can be who they are." NO MAPS ON MY TAPS gaf bij zijn release een tweede adem aan de tapdanskunst. 

Afbeeldingsresultaat voor No Maps on My Taps NO MAPS ON MY TAPS

De hedendaagse films in competitie worden aangevuld met twee thematische retrospectieven: het Argentijnse programma 'Incisions and Imprints' en 'Distribute and circulate', een compilatie van feministische films uit Groot-Brittannië van de jaren 80 en begin jaren 90. Deze laatste reeks is - zoals de films van Nierenberg - verbonden met digitale restauraties, wat maakt dat de films in België nooit eerder in deze hoge kwaliteit op het grote scherm te zien waren.

Jaarlijks verwijst Âge d'Or met 'Treasures from Knokke' naar zijn voorloper EXPRMNTL, een festival dat enkele keren werd georganiseerd in Knokke tussen 1949 en 1974. Tijdens de komende editie van Âge d'Or (op dinsdag 24 oktober, 17u) worden enkele Japanse experimentele films vertoond die in het jaar 1963 in Knokke te zien waren. Ook deze films kregen een digitale restauratie, ditmaal door CINEMATEK zelf.

Win tickets voor de Belgische première van Grimonprez' BLUE ORCHIDS (22 oktober) door te mailen naar info@filmmagie.be

Beeld boven: EERIE van Sandra Lahire (programma: 'Distribute and circulate')

Geschreven door CHARLOTTE TIMMERMANS
 
onomatopee