Bong Joon-ho houdt halt op IFFR

Voor hij afgelopen weekend twee BAFTA’s in ontvangst nam, maakte de Koreaanse regisseur Bong Joon-ho een tussenstop op IFFR voor een masterclass. Met plezier, zo vertelde hij: “Het is goed om even te kunnen ontsnappen aan die hele drukte van het awardsseizoen.” Hij stelde ook in primeur de zwart-witversie van zijn goudhaantje PARASITE voor, meteen goed voor de publieksprijs van het festival.

Er hangt een euforische, maar zenuwachtige sfeer in het Hilton op woensdagmiddag. Verschillende generaties filmfans die een kaartje konden bemachtigen, verzamelen aan de ingang van de zaal waar het allemaal zal gebeuren: de masterclass van de geliefde cineast Bong Joon-ho. Met zijn zevende langspeelfilm PARASITE begon hij in Cannes aan een zegetocht over de hele wereld. Ondertussen is de Gouden Palmwinnaar ook genomineerd voor zes Oscars, waaronder die voor Beste Film. Uniek. Dat succes komt niet uit de lucht vallen. Negentien jaar geleden al stelde Bong Joon-ho, ook op IFFR, zijn debuutfilm voor: Barking Dogs Never Bite. Maar vooral Mother, The Host, Snowpiercer en Okja werden wereldwijd goed ontvangen.

Nog met zijn jas en sjaal aan en sjouwend met een IFFR-totebag neemt Bong Joon-ho plaats op het podium. Zijn vaste vertaler is er niet bij, maar recensent Jean Noh krijgt voor deze gelegenheid de eer. Na een kort praatje met IFFR-programmeur Gerwin Tamsma neemt het duo PARASITE grondig onder de loep. We komen van de regisseur te weten waarom die film nu in zwart-wit wordt uitgebracht, iets wat hij ook deed bij Mother (2009). “Wanneer we aan klassiekers denken, zijn die allemaal in zwart-wit. Daardoor kreeg ik het idee dat wanneer ik dat toepas bij mijn films, ze ook instant klassiekers worden. Maar om iets echt een meesterwerk te laten worden, zou ik eigenlijk beter en meer aan mijn script moeten werken”, lacht Bong. Aan de versie die hij in Rotterdam kwam voorstellen, werd voor het eerst gewerkt ergens tussen de postproductie van de originele film en zijn première in Cannes. Bong overliep daarvoor shot per shot met zijn DoP en colorist. “Je kan niet zomaar een filter over de beelden in kleur plaatsen, zo werkt het niet”, verzekert hij.

Zelf zag Bong PARASITE al twee keer in de zwart-witversie en beide keren voelde dat anders aan dan in kleur. “De eerste keer voelde het alsof ik een oude film aan het kijken was over een hedendaags verhaal. De tweede keer was het intenser en akeliger”, liet de regisseur weten. Zonder de kleur, vindt hij, kan je je beter focussen op de textuur van de film.

Taiwanese cupcakes

Verder focussen Tamsma en Bong op enkele sleutelelementen en weetjes over het denk- en maakproces achter PARASITE. Zoals de anekdote over de steen die de zoon van het arme gezin ontvangt aan het begin van de film. Het wetenschappelijk verzamelitem heeft dezelfde functie als de ring in Lord of The Rings. Het heeft een eigen kracht en wekt een drang op om dingen te veranderen en het heft in eigen handen te nemen, maar dan op een donkere manier. “Het grappige is dat de ontmoeting tussen de steen en zoon Ki-woo bewust gefilmd is alsof ze elkaar voor het eerst zagen. De zoon zegt ook dat het heel metaforisch is. Normaal gezien zijn het de recensenten die zoiets schrijven na het zien van de film, dus het is raar om het personage dat te laten doen”, lacht Bong.

De film bevat een aantal inside jokes of verwijzingen die vooral voor het Koreaanse publiek weggelegd zijn. De gefaalde Taiwanese cupcakebusiness van vader Ki-taek bijvoorbeeld. Heel wat mensen die ontslagen waren of hun job verloren, vooral in Korea, begonnen ooit Taiwanese cupcakes te verkopen. Na initieel succes verdwenen ze allemaal tegelijkertijd door faillissementen. PARASITE bevat ook imitaties van Noord-Koreaanse nieuwsankers. “Hun manier van nieuws aanleveren is best uniek. Het is iets wat heel veel comedians nadoen”, verduidelijkt Bong. Storyboards maakt de regisseur zelf en die zijn heel gedetailleerd. De tekeningen zijn ondertussen gebundeld tot een soort graphic novel. Nu een echt collector’s item, toen in de eerste plaats een hulpmiddel voor de crew bij de compositie van de verschillende shots.

Kelders, trappen en bewegingen

“Ik moet bekennen: ik hou van kelders”, zegt de vrolijke regisseur al lachend. Met zijn vele grapjes en slimme, onverwachte opmerkingen pakt hij de mensen in de zaal nog meer in. Als kind leefde hij in een appartement en soms bracht hij een bezoek aan de grote kelder. Daar stond een pingpongtafel waar kinderen mee speelden en ook afgedankte meubels en spullen van bewoners die behoorden tot de middenklasse kregen er een plaats. “Het was grotesk en indrukwekkend. Het liet een diepe indruk na op mij”, vertelt hij. Dit element zie je bijgevolg in bijna al zijn films terugkomen. “In kelders, treinen of tunnels verkrijg je op een dramatische manier interactie van licht en duisternis. Met een kelder kan je je film meer verticaal maken. Dat doe ik vooral in PARASITE. In het eerste en laatste shot beweegt de camera bijvoorbeeld verticaal naar beneden”, schetst Bong. Ook de bijna overal aanwezige trappen primeren. Zelfs de salontafel van de familie Park is ontworpen met de vorm van een trap in het achterhoofd.

“Wanneer cinematografen met me samenwerken, zorgen ze altijd dat de dolly's en kranen klaarstaan omdat ze weten dat ik veel gebruikmaak van bewegingen. Ik hou van alles dat beweegt: de bewegingen van mensen, objecten en de camera. In het echte leven zijn onze bewegingen en acties chaotisch en lelijk. Die rauwheid wil ik dan ook tonen. We vallen wanneer we daar niet op voorbereid zijn, totaal onverwacht”, verduidelijkt hij.

Eerste screening in zwart-wit

Na de masterclass woont Bong ook de screening van PARASITE in zwart-wit bij, een primeur. Een jongen op de eerste rij van het uitverkochte Oude Luxor Theater waagt zijn kans om zijn scenario te laten signeren wanneer hij de regisseur ziet wachten aan de ingang van de zaal. Even later komt hij terug met zijn gehandtekende kopie en een selfie. Missie geslaagd. Tijdens de Q&A na de film krijgen de toeschouwers de kans vragen te stellen en eventuele opmerkingen in de groep te gooien. De meningen waren verdeeld: sommigen vonden de kleurenversie beter, anderen de nieuwe versie. Wat wel overeenstemde, was dat heel wat kijkers nieuwe elementen ontdekten in de film en dat onder meer de muziek en de uitdrukkingen van acteurs beter overkwamen. Na de originele film veroverde ook deze versie de harten van de bezoekers. Meteen goed voor de eerste plaats in het publieksklassement en een handige aanloop naar een latere release in Nederlandse filmhuizen.

De volledige masterclass met Bong Joon-ho op IFFR is hier te bekijken.

Geschreven door ANTJE VAN SCHELVERGEM
 
onomatopee