Cannes 2013: Borgman

Geen frères Dardenne dit jaar om voor België een Guinness Record te breken met een derde Gouden Palm! Wel, 38 jaar na Jos Stellings Mariken van Nieumeghen, een Nederlandse film in competitie met maar liefst vier Vlaamse acteurs.

Jan Bijvoet is de Borgman uit de titel die je liefst niet binnenlaat als hij bij je komt aanbellen en vraagt of hij even een bad mag nemen. Tom Dewispelaere is een van zijn twee mannelijke helpers - de andere is regisseur Alex van Warmerdam zelf - die het boeltje netjes opruimen na de ravages die meester-indringer Borgman heeft aangericht. Jeroen Perceval is Richard, de paranoïde, welgestelde, racistische echtgenoot van Marina (Hadewych Minis). Richard en Marina zijn een rijk  bourgeois koppel met drie kinderen, een Deense nanny en Gene Bervoets als tuinman. Ze wonen in een kast van een huis met … een indringer. De flitsende openingsscène van de film laat het ergste vermoeden over deze Camiel Borgman, de indringer die blijkbaar ook Anton heet. Achtervolgd door een woeste posse geleid door een priester, moet hij zijn ondergrondse schuilplaats verlaten om uiteindelijk te belanden bij … Richard en Marina.  

Wat volgt is een macabere thriller boordevol zwarte humor. Een gedurfde keuze van het festival, een tikkeltje te eigenzinnig vermoed ik. Ongetwijfeld zal voorzitter Spielberg, die in zijn debuutfilm Duel (1971) het kwade in een dolgedraaide vrachtwagen situeerde, zich wel kunnen vinden in het feit dat nu het boze en zijn handlangers, honden incluis, vanonder de grond onze woonwijken binnendringen. Uitstekende cinema pure die vooral in het begin bijna uitsluitend beeldend vertelt, met knappe scenariovondsten waarbij zelfs ijslollystokjes nog een andere functie krijgen. Jammer dar er niets meer gebeurde met die woeste posse van het begin.

Volgens regisseur Alex van Warmerdam tijdens de persconferentie kwam zijn inspiratie van de Sade en Buñuel. Meer achtergrondinformatie kwam er niet. Enkel nog de mededeling dat de openingszin geen bijbelcitaat was maar een eigen brouwsel:  “And they descended upon the earth to strengthen their ranks ”. Iedereen mocht er dus zijn eigen verhaal uit destilleren, met als gevolg namedropping van jewelste na die eerste vertoning. Funny games op zijn Hollands. The Invasion of the Home Snatchers. Becket en Kafka maar dan met veel meer humor. Een surrealistische afrekening met de minder discrete charmes van de bourgeoisie.  Teorema van Pasolini maar dan met een minder mooie Terence Stampfiguur.

Na de première zat ik op een terras toevallig tegenover actrice Eva van de Wijdeven (Ilonka in de film ) en een jonge man die perse wou weten wat ik vond van de hoofdactrice Hadewych Minis. Schitterend natuurlijk. Bleek die jonge man haar echtgenoot te zijn. Was dat even chance: ik had met mijn hoofd in een emmer cement op de bodem van de zee kunnen belanden.

Geschreven door KAREL DEBURCHGRAVE