Cannes 2017: Brengt Netflix film zelf in gevaar?

Filmfestivals draaien al lang niet meer alleen om films. Als dat ooit al zo was. Bij de bekendmaking van de eerste krijtlijnen van het festival van Cannes vorige week werden heel wat wenkbrauwen gefronst. Horen Netflixfilms wel thuis op een festival? En wat met televisieseries? En virtual reality?

Het festival van Cannes is een "laboratorium", stelde selectieheer Thierry Frémaux meermaals tijdens de persvoorstelling van de eerste selecties. Nu is het grootste en belangrijkste filmfestival ter wereld niet bepaald een oord van wild experiment. En dat hoeft ook niet. Het festival is een graadmeter van de hedendaagse filmcultuur en golft mee op allerlei stilistische, inhoudelijke en commerciële evoluties zonder zelf altijd vaandeldrager van de voorhoede te zijn. Nu met THE MEYEROWITZ STORIES van Noah Baumbach (The Squid and the Whale, Frances Ha) en OKJA van Bong Joon-Ho (Memories of a Murder, Snowpiercer) twee van de achttien hoofdcompetitiefilms uit de Netflixstal komen, gooit Cannes toch een knuppel in het hoenderhok. Kan de Gouden Palm werkelijk gaan naar een ... Netflixfilm?

THE MEYEROWITZ STORIES en OKJA zullen meteen (en exclusief?) te zien zijn via de wereldwijde digitale streamingdienst, en dus niet eerst in de bioscoop. En dat tijdens de jaarlijkse hoogmis van de 'Film' ... De vereniging van bioscoopuitbaters Fédération nationale des cinémas français (FNCF) tekende meteen protest aan, omdat de selectie in Cannes indruist tegen "de wettelijk vastgelegde opeenvolging van vertoners, door bijvoorbeeld films gelijktijdig met de bioscoopvertoning op het internet te plaatsen". Volgens die chronologie zou een film officieel pas 36 maanden na een bioscooprelease te zien mogen zijn op een platform zoals Netflix. Door die regel te schenden "zou het festival onderworpen zijn aan sancties van het CNC (Centre national du cinéma et de l'image animée; het overheidsorgaan van het Franse ministerie van Cultuur)". "En wat", zo waarschuwt de FNCF, "zal er morgen gebeuren als films van het festival van Cannes niet uitkomen in de bioscoop, waardoor de aard zelf van hun filmische werk in gevaar komt?"

Dood van de bioscoop of achterhoedegevecht?

Ook in filmland Frankrijk staat de distributie onder zware druk. En dus hoopt de FNCF dat "er snel duidelijkheid komt of de films in de bioscoop zullen komen, en zo het geldende wetgevend kader zullen respecteren dat de basis vormt van de exception culturelle". Die 'culturele uitzondering', een bekend begrip in Frankrijk, moet ervoor zorgen dat alles wat onder de noemer 'cultuur' valt gevrijwaard blijft van commerciële druk. Al gaat de discussie over de geselecteerde Netflixfilms eerder over de botsing tussen twee verschillende commerciële modellen: het oude, vertrouwde vertoningspatroon in de bioscopen versus distributie via allerlei digitale platformen. Jean Labadie, hoofd van de Franse distributeur Le Pacte, is stellig: "Netflix is gewoonweg uit op de dood van de bioscoop!" Vincent Maraval, baas van filmproducent Wild Bunch, ziet dan weer geen graten in de rol die bv. Netflix de laatste jaren speelt op het vlak van filmproductie en -distributie: "Frankrijk voert hier echt een achterhoedegevecht. We moeten onze manier van films kijken niet opleggen aan de nieuwe generatie." Al is Maraval misschien vooral tevreden dat de discussie bij de Cannesselectie eens niet gaat over het grote aantal Wild Bunchfilms dat de Croisette zal sieren (alleen al in de hoofdcompetitie: RODIN, LES FANTÔMES D’ISMAËL, LE REDOUTABLE, A GENTLE CREATURE en NELYUBOV/LOVELESS).

Amazon, die andere grote speler op het vlak van digitale distributie, was trouwens vorig jaar al aanwezig in Cannes. Ditmaal hebben ze twee coproducties in de hoofdcompetitie: WONDERSTRUCK van Todd Haynes en YOU WERE NEVER REALLY HERE van Lynne Ramsay, maar Amazon is er - in tegenstelling tot Netflix - niet op uit om die films gelijktijdig of exclusief via de eigen kanalen te vertonen. Ze zullen eerst een bioscooprelease krijgen en vervolgens - in Frankrijk officieel dus na drie jaar - via haar streamingdienst.

In de marge van die discussie valt bovendien op dat Cannes twee televisieseries heeft geselecteerd waar al lang naar wordt uitgekeken. Al zijn TWIN PEAKS en TOP OF THE LAKE: CHINA GIRL wel (deels) in handen van twee Gouden Palmwinnaars: David Lynch en Jane Campion. Heel wat minder deining dus over die selecties, of over de allereerste virtualrealityfilm in Cannes, CARNE Y ARENA van Alejandro González Iñárritu en zijn DOP Emmanuel Lubezki. Net nu heeft het festival van Venetië aangekondigd zelfs een aparte competitie te wijden aan virtualrealityfilms. Komt "de aard zelf van filmisch werk" alleen in gevaar als er aan de heersende verdienmodellen wordt geraakt? Zoals altijd belooft Cannes ook dit jaar weer heel wat voorhoede- en achterhoedegevechten.

Beeld: Na Snowpiercer werkt Tilda Swinton opnieuw samen met Bong Joon-Ho in OKJA

Geschreven door BJORN GABRIELS
 
onomatopee