Cannes 2018: Blackkklansman schrijft geschiedenis met donder en bliksem

Met BLACKKLANSMAN keert Spike Lee voor het eerst terug op de Croisette sinds zijn romantische drama over alledaags racisme 'Jungle Fever'. Racisme staat ook nu centraal, zij het veel spottender.

“Geschiedenis met licht geschreven”, dat was de appreciatie van president Woodrow Wilson in februari 1915 na een speciale vertoning in het Witte Huis van D.W. Griffiths epos The Birth of a Nation. “Jammer dat het allemaal zo vreselijk waar is”, voegde hij eraan toe, onder andere verwijzend naar het flagrante racisme van de film. Zwarten konden zelf(s) geen zwarten spelen en de blanke blackfaces met schoensmeer waren duidelijk onprofessioneel geschminkt, zodat het blanke WASP-publiek kon zien dat het dan toch geen 'nigger' was die de eer van de ‘southern belles’ aantastte. De heroïsche rit van de Ku Klux Klan op de muziek van Die Walküre rekende op het einde voorgoed af met het zogenaamde zwarte tuig dat zelfs in het parlement whisky zuipt, kip vreet en blanke vrouwen begluurt. Om af te schrikken werden geregeld mannen als Jesse Washington gecastreerd, de oren afgesneden en levend verbrand. Vooral zwarten die ingingen op de (nooit ingeloste) 'forty acres and a mule'-belofte dat zwarten die meevochten met het noorden land en een muilezel zouden krijgen.

BLACKKLANSMAN van Spike Lee wentelt zich met vilein plezier in al die waanzinnige voorbeelden van rassenhaat. Harry Belafonte geeft in de film zelfs een lezing over de lugubere lynch- en roosterpartij van Jesse Washington voor 10.000 toeschouwers die achteraf postkaarten konden kopen van de ‘nigger BBQ’. Die lezing wordt parallel gemonteerd met een “Give us true white men”-speech van Grand Wizard David Duke van de KKK.

Die KKK is het onderwerp van deze film, gebaseerd op de memoires van de Afro-Amerikaan Ron Stallworth, in de film vertolkt door John David Washington, zoon van Denzel. Zijn personage stelt voor om te infiltreren in de KKK. Het eerste telefonische contact gaat prima, behalve dan dat de beginnende agent Ron zijn eigen naam gebruikt. Geen probleem echter, zijn joodse collega Flip Zimmerman (Adam Driver) zal instaan voor de lijfelijke contacten met de lokale KKK-afdeling. Een zwarte en een jood in de Ku Klux Klan? Om alle scepticisme weg te nemen opent BLACKKKLANSMAN met de stelling: “based on some fo’ real, fo’ real sh*t”, maar met zo’n komische premisse kan Spike Lee niet anders dan de entertainmenttoer opgaan. Daarbij wisselt hij spannende, tragische en zelfs romantische passages met elkaar af, aangevuld met echte nieuwsbeelden en een fake nieuwsitem met Alec Baldwin. Ook filmfragmenten uit Gone with the Wind en The Birth of a Nation mochten niet ontbreken, twee monumenten waarin sprake is van de 'forty acres and a mule'-belofte, niet toevallig de naam van Spike Lee’s productiemaatschappij.

In Lee’s meesterwerkje Do the Right Thing vroeg de regisseur zich nog af wat je als Afro-Amerikaan het best doet. In BLACKKLANSMAN weet hij het 100% zeker: "Fight the power!” In zijn donderpreek tijdens de persconferentie achteraf zei hij vlakaf dat de Amerikaanse geschiedenis draait rond genocide en slavernij, en dat de huidige nieuwe blanke suprematie wereldwijd weeral dezelfde bullshit verspreidt als vroeger.

Met zijn nieuwe film spuwt Lee zijn gal over Trump en zijn 'America first'-attitude: de imbeciele leden van de plaatselijke KKK lijken wel The Three Stooges. Less would have been more! In het documentaire slotakkoord van BLACKKKLANSMAN sluit Heather Heyer, het blanke slachtoffer van de rassenrellen in Charlottesville, de film af. Lee's boodschap is duidelijk.

BEELD: BLACKKKLANSMAN

Geschreven door KAREL DEBURCHGRAVE