Cannes 2018: Kore-eda wint Gouden Palm

Uit het Oosten kwam veel goeds dit jaar. SHOPLIFTERS haalt de hoofdprijs in een festivaleditie met een sterke Aziatische inbreng.

Het had ook BURNING kunnen zijn, de adaptatie van Haruki Murakami's kortverhaal Burning Barn door de Zuid-Koreaan Lee Chang-dong. Het had ook ASH IS PUREST WHITE kunnen zijn, van de Chinees Jia Zhang-ke. Maar het is dus de Japanner Hirokazu Kore-eda geworden en zijn SHOPLIFTERS, een warm sociaal-realistisch portret van een jonge dief en zijn familie die strikt genomen geen familie is. "Soms is het beter dat je je familie kan kiezen", krijgt die jongen te horen van de man die hem in huis heeft genomen en de knepen van het vak leert. Een bijgelovige handbeweging wijst op het rituele karakter van de winkeldiefstallen, waarbij de vaderfiguur volhoudt dat goederen in de winkel niemands eigendom zijn en dus het stelen ervan te verantwoorden is. Zeker als de desbetreffende winkel er niet failliet aan gaat. Kore-eda laat de morele vraagstelling over verantwoordelijkheidszin gradueel vertakken in kleine handelingen die uiteenlopende belangrijke beslissingen in zich dragen. Ook personages die hoogst twijfelachtige besluiten nemen schrijft hij nooit af.

Naast een familieportret is SHOPLIFTERS een maatschappijschets over werkende armen, die ondanks hard labeur nauwelijks kunnen rondkomen. Kore-eda deed interviews met zowel verenigingen voor winkeldiefstalpreventie als organisaties voor sociale bijstand. Met zijn Gouden Palmwinnaar, met als Franse titel Une affaire de famille, sluit de Japanner na zijn moordmysterie The Third Murder opnieuw aan bij vertrouwde thema's als vader-zoonrelaties en familiebanden in onder meer After the Storm en Like Father, Like Son, vaak vanuit een kinderperspectief (I Wish).

Nevenprijzen

Voor Like Father, Like Son had Kore-eda in 2013 al de Prijs van de Jury gewonnen, een erkenning die dit jaar gaat naar CAPHARNAÜM van Nadine Labiki, een laat in het festival getoonde film die genoemd werd als kanshebber voor de Gouden Palm (zie ons eerder verslag). De jury onder leiding van Cate Blanchett heeft dus een ingetogen morele vertelling over kinderen in penibele omstandigheden verkozen boven een weinig verhullend, nadrukkelijk verontwaardigd portret van een in abjecte armoede overlevende jongen die de volwassen wereld aanklaagt. Genoemd naar de huidig Israëlische vissersstad waar Jezus volgens de Bijbel aan zijn publieke leven begon, schetst CAPHARNAÜM een ontluisterend beeld van een door oorlog en misbruik kapotgeslagen Arabische wereld.

Die Arabische wereld is ook een van de hoofdthema's in LE LIVRE D'IMAGE van Jean-Luc Godard, die een Speciale Gouden Palm wint, een speciaal voor de gelegenheid in het leven geroepen prijs. Juryvoorzitter Blanchett verantwoordde die erkenning door te verwijzen naar Godards levenswerk, de ambitie om cinema te herdefiniëren. Anders dan voor zijn Adieu au langage, die in 2014 samen met Xavier Dolans Mommy de Juryprijs won, krijgt Godard nu geen gedeelde prijs, maar een 'speciale' die zijn werk verder insluit bij de Cannesgeschiedenis maar hem er toch ook buiten plaatst.

Met de Grote Prijs voor BLACKKKLANSMAN (Spike Lee) en de Prijs voor Beste Regie voor COLD WAR (Paweł Pawlikowski) verdeelt de jury twee prijzen onder een door en door Amerikaanse politieke komedie met actuele angel en een liefdesverhaal over een steeds opnieuw uit elkaar scheurend koppel in een door de Koude Oorlog verscheurd Europa. Daarnaast gaat ook de zoektocht naar een opvolger voor Jane Campion als vrouwelijke Gouden Palmwinnaar nog minstens een jaartje door. Met CAPHARNAÜM won de Libanese Labiki 'slechts' de Juryprijs en een andere kanshebber, Alice Rohrwacher, ontving de Scenarioprijs voor haar LAZZORO FELICE, in ex aequo met Jafar Panahi's roadmovie 3 FACES. Die Iraanse filmer maakte, ondanks een nu al jarenlang beroepsverbod, met 3 FACES een van de sterkste feministische statements op dit festival over een jong meisje dat een acteursopleiding wil volgen en een gevestigde actrice die haar na een verontrustende videoboodschap gaat opzoeken in een afgelegen dorp in Noordwest-Iran, waar de conservatieve gemeenschap snakt naar betere levensomstandigheden maar de keuze voor een artistiek leven afkeurt.

Prijzenslag voor GIRL

In haar evenwichtige palmares had ook BURNING van Lee Chang-dong een plaatsje kunnen krijgen. Die Murakami-verfilming over een obsessieve liefde won eerder wel de FIPRESCI-prijs voor beste film in de hoofdcompetitie. Dezelfde jury van critici wees GIRL van Lukas Dhont aan als beste film in de sectie Un Certain Regard, boven BORDER (winnaar volgens de Un Certain Regard-jury) en de indrukwekkende Chinese film LONG DAY'S JOURNEY INTO THE NIGHT. De opeenvolging van prijzen voor Dhonts debuut is heel opvallend: acteursprijs voor Victor Polster in Un Certain Regard, FIPRESCI-prijs, Queer Palm én Caméra d'Or voor beste debuutfilm. Die laatste prijs wordt uitgereikt aan films over het hele festival, inclusief de competitiefilm YOMEDDINE en Paul Dano's WILDLIFE. Waaruit nog maar eens blijkt dat Dhont onmiskenbaar tot de grote revelaties van deze editie van Cannes behoort.

Palmares

Gouden Palm: SHOPLIFTERS van Hirokazu Kore-eda

Speciale Gouden Palm: LE LIVRE D'IMAGE van Jean-Luc Godard

Grote Prijs: BLACKKKLANSMAN van Spike Lee

Juryprijs: CAPHARNAÜM van Nadine Labaki

Regieprijs: Paweł Pawlikowski voor COLD WAR

Scenarioprijs: Alice Rohrwacher voor LAZZARO FELICE in ex aequo met Nader Saievar en Jafar Panahi voor 3 FACES

Prijs voor Beste Actrice: Samal Yeslyamova in AYKA (Sergej Dvortsevoy)

Prijs voor Beste Acteur: Marcello Fonte in DOGMAN (Matteo Garrone)

Caméra d’Or: GIRL van Lukas Dhont

Gouden Palm voor Beste Kortfilm: ALL THESE CREATURES van Charles Williams

Beeld: Shoplifters

Geschreven door BJORN GABRIELS
 
onomatopee