Cannes 2018: onmogelijke liefde

De films over een liefde die maar niet wil lukken stapelen zich op aan de Croisette. En dat ligt heus niet enkel aan de festivalaffiche met Jean-Paul Belmondo en Anna Karina.

Zoals Leto van Kirill Serebrennikov hen dat al voordeed (zie ons eerdere verslag), laten drie andere kleppers uit de hoofdcompetitie - COLD WAR van Paweł Pawlikowski, ASH IS PUREST WHITE van Jia Zhang-ke en PLAIRE, AIMER ET COURIR VITE van Christophe Honoré - liefde openbloeien, op de klippen lopen en vervolgens weer samensmelten (maar voor hoelang?). Ze doen dat elk tegen een verschillende achtergrond.

In zijn opvolger van het noviceportret Ida kiest Pawlikowski samen met zijn DoP Lukasz Zal opnieuw voor een prachtig zachte zwart-witfotografie die elegantie drapeert over een liefdesverhaal dat aanvangt in Polen eind jaren 40 en loopt tot begin jaren 60. Pianist-dirigent Wiktor ontmoet zangeres-danseres Zula op zijn zoektocht naar traditionele volksliederen. Lang duurt het niet alvorens apparatsjiks de plak komen zwaaien in de muziekschool met zang- en dansgroep die hen samenbrengt. Hun liefde en hun verlangen naar vrijheid - die niet altijd dezelfde wegen bewandelen - zullen hen meermaals langs de grensposten van het IJzeren Gordijn voeren. In Parijs weerklinkt er jazz - frenetiek gespeeld wanneer liefdesverdriet de bovenhand krijgt - en in Oost-Europa zijn Sovjet-nationalistische liederen een must (maar veel minder een lust) voor het oor. In overgangen in tijd en plaats die Pawlikowski niet altijd vlot in elkaar laat passen staat de aantrekkingskracht tussen Wiktor en Zula buiten kijf. De zangeres-danseres wordt vertolkt door Joanna Kulig, die van het ene moment op het andere overgaat van zelfzekere uitbundigheid naar kwetsbare fragiliteit, op een manier die herinnert aan Monica Vitti in onder meer L'eclisse en Il deserto rosso.

Een sterk vrouwelijk personage staat ook centraal in ASH IS PUREST WHITE, een maffiose misdaadfilm die omkantelt naar een liefdesdrama. De jonge Qiao (Zhao Tao) en bendebaas Bin (Liao Fan) lijken aan de top van de voedselketen te staan. Zij is populair in haar thuisdorp, waar mijnwerkers vrezen voor hun toekomst. Hij is ongenaakbaar in de nabijgelegen stad, tot geweld een einde maakt aan zijn heerschappij. Met op de achtergrond een China dat zich economisch in de vaart der volkeren wil opstoten tekent Zhang-ke (A Touch of Sin, Mountains May Depart) hoe de lokroep van prestige ook de liefde mee bepaalt. De codes van de jianghu, de Chinese onderwereld, spreken Qiao niet aan, maar kruisen onvermijdelijk haar pad. Later blijkt de gangstermoraliteit, waarin zowel bedrog als rechtschapenheid tegenover de naasten belangrijk is, de weg te vinden naar haar persoonlijke leven. Dan kan komt Zhang-ke op het terrein van de tweede betekenis van het woord jianghu: 'dramatisch leven'.

Christophe Honoré situeert zijn PLAIRE, AIMER ET COURIR VITE in hetzelfde tijdsvak en milieu als de Franse favoriet van de vorige editie van Cannes, 120 battements par minute (Robin Campillo). De Franse filmer van onder meer Métamorphoses focust echter niet op het anti-aids-militantisme van Act-Up-Paris aan het begin van de jaren 90. We zien een hiv-positieve schrijver uit Parijs vlinderen tussen zijn vriendschappelijke en amoureuze relaties. De dertiger heeft een warme band met de moeder van zijn clevere zoontje Louis, kan altijd terecht bij een bevriende journalist en flaneert vlot op plekken waar homo's cruisen. Hij kan niet alleen zijn, maar ook een standvastige relatie uitbouwen - zo beseft hij zelf - is niet voor hem weggelegd. In een web van muzikale, literaire en filmische referenties dompelt PLAIRE, AIMER ET COURIR VITE zijn praatgrage personages onder in een bad van melancholie. Levenslust en de dood cirkelen om elkaar heen, in een innige omhelzing tussen hartverwarmende verbondenheid en onvermijdelijke eenzaamheid. In een lied uit 1968 horen we Harry Nilsson bevestigen: "One is the loneliest number", terwijl aan het andere eind van Honoré's bespiegeling Massive Attack nog stelde: "It's you I love and not another. And I know our love will last forever."

BEELD: COLD WAR

Geschreven door BJORN GABRIELS