Cannes 2019: animatie vertoont teken van leven

Animatie en Cannes: het is geen onverdeelde liefde. Al werden er wel hoogvliegers als ‘Shrek’, ‘Persepolis’ en ‘Waltz With Bashir’ gelanceerd. Wie speurt, vindt ook dit jaar in de nevensecties enkele animatiefilms. Met alvast één onmiskenbare klassieker: de eerste gekleurde animatiefilm uit Japan.

“In Japan zijn er bijna geen stuntmannen meer. Degenen die overblijven, zijn behoorlijk oud. Ik had schrik dat een sprong van het dak hen rugproblemen zou bezorgen, daarom heb ik maar voor animatie gekozen”, zo grapte de Japanse veelfilmer Takashi Miike op de Q&A na zijn nieuwste yakuza-exploot FIRST LOVE. Voor een opvallende scène met een auto die enkele verdiepingen door de lucht vliegt in een ontsnappingspoging koos Miike voor een comicachtige animatie, inclusief ‘vroooaar’-uitroepen. Hoewel zijn films vaker een stripgehalte hebben, komt deze kleurrijke animatie uit de lucht vallen. Tot enthousiasme van het publiek in de Quinzaine des Réalisateurs.

Ook elders reageert (een deel van) het publiek verrast wanneer de vertoonde film geanimeerd blijkt. Bij een vertoning van J’AI PERDU MON CORPS van Parijzenaar Jérémy Clapin, deel van de Semaine de la Critique, had een dame een volhardende vriendin nodig om zelfs maar in de zaal te blijven toen bij de eerste beelden bleek dat ze voor een animatiefilm hadden gekozen. “Mais c’est de l’animation”, verzuchtte de verbolgen vrouw terwijl haar gezel haar weer in de bioscoopstoel trok. Volharding loont, want Clapins langspeeldebuut is een sterke film die een bizar uitgangspunt (een afgesneden hand ontsnapt uit een koelkast en trekt eropuit) paart aan humor en een sensitieve karaktertekening.

J’AI PERDU MON CORPS combineert vlot verschillende tijdslijnen. Terwijl een hand een tocht door de Parijs onderneemt – met spektakelrijke actiescènes waar begrijpelijk geen Japanse stuntmannen voor te vinden zijn – ontmoet pizzabezorger Naoufel via de intercom een meisje op wie hij halsoverkop verliefd wordt. Voor de weesjongen betekent het een lichtpunt in een bestaan dat snakt naar een portie poëzie. Zijn jongensdroom om én astronaut én pianist te worden is lang vervlogen sinds hij na het overlijden van zijn ouders van Marokko naar Parijs kwam overvliegen.

Voor J’AI PERDU MON CORPS heeft Guillaume Laurent, scenarist van Le fabuleux destin d'Amélie Poulain en andere films van Jean-Pierre Jeunet, zijn eigen roman Happy Hand geadapteerd. Het is echter vooral de visuele virtuositeit die de film onderscheidt. Clapin haalt het beste uit de kracht van animatie om het onmogelijke geloofwaardig neer te zetten. Hij serveert een fantasierijke invulling van het begrip fantoompijn en behandelt meerdere trauma’s zonder … zwaar op de hand te worden.

Eén zwaluw maakt de lente niet

Trauma’s, maar met behoorlijk minder ruimte voor fantasie, vormen ook de kern van LES HIRONDELLES DE KABOUL van het Franse duo Zabou Breitman en Eléa Gobbé-Mévellec. Het jonge Afghaanse echtpaar Mohsen en Zunaira leeft onder de knoet van de taliban. Hij is een geschiedenisleerkracht, maar geeft geen les meer omdat de waarheid niet meer gezegd mag worden. Zij is tekenaar en kan haar schetsen enkel thuis maken en verstopt ze zelfs in hun huiskamer achter gordijnen.

Hun levenspad kruist met dat van een tweede echtpaar, de gevangenisbewaker Atiq en zijn doodzieke echtgenote Mussarat. Atiq helpt mee de machinerie van het regime draaiende houden, maar ervaart met de steeds strengere uitvoering van de sharia dat niemand ontkomt aan de radicaal-islamistische repressie. De realistische stijl van LES HIRONDELLES DE KABOUL verrast minder dan de vindingrijke visuals van J’AI PERDU MON CORPS, maar kan – als adaptatie van een roman van de Algerijnse Yasmina Khadra – ook bogen op een sterk verhaal.

Les hirondelles de Kaboul

Met de zwaluw als metafoor hoopt LES HIRONDELLES DE KABOUL in vrij kleine veranderingen in de gedachten en de handelingen van burgers de aankondiging van een ommekeer in het door de sharia geplaagde Afghanistan te bespeuren. “Het is een mirakel, ik heb je zien huilen. Dat is een teken van menselijkheid”, zegt Mussarat tegen haar man Atiq, die in de gevangenis de ene na de andere ter dood veroordeelde ziet voorbijkomen. De weg naar vrijheid is echter nog lang. De opofferingen van de personages ten spijt.

LES HIRONDELLES DE KABOUL maakt deel uit van Un Certain Regard, de nevencompetitie die binnen enkele dagen ook de Frans-Italiaanse animatiefilm LA FAMEUSE INVASION DES OURS EN SICILE van Lorenzo Mattotti verwelkomt. Naast deze drie nieuwe langspeelfilms pronkt er nog één animatiefilm in de officiële selecties in Cannes. Het ‘Cannes Classics’-programma pakte uit met THE WHITE SNAKE ENCHANTRESS (Hakujaden, 1958) van Taiji Yabushita, de eerste lange, integraal gekleurde animatiefilm uit Japan. Hij werd gemaakt bij de studio Toei, die de ambitie had om uit te groeien tot een Japanse Disney en in de loop der jaren grote namen als Hayao Miyazaki en Isao Takahata (voor even) in hun stal had.

The White Snake Enchantress

Net als enkele van de bekendste Disneyklassiekers heeft THE WHITE SNAKE ENCHANTRESS een prinses, een boze tovenaar en een troep schattige dieren in huis. Het op een Chinese legende gebaseerde verhaal gaat echter ver voorbij de grenzen die Disney zich stelde. Het liefdesverhaal tussen een jongeman en een witte slang die zich transformeert tot prinses speelt zich af van de diepzee tot in de ruimte, met personages die figureren in bijna psychedelische scènes. Muzieknummers en komische nevenpersonages sluiten dan weer wel aan bij de traditie van het ‘huis van de muis’. Net als de boodschap dat uiteindelijk liefde alles overwint.

J’AI PERDU MON CORPS is aangekocht voor Belgische distributie door Lumière. LES HIRONDELLES DE KABOUL zal bij ons in de bioscoop gebracht worden door Imagine Film Distribution.

Beeld: J’ai perdu mon corps

Geschreven door BJORN GABRIELS
 
onomatopee