Cannes 2019: geen rozen zonder doornen

Met LITTLE JOE heeft de Oostenrijkse regisseur Jessica Hausner, net als drie andere dames, voor het eerst een film in de officiële competitie.

Toch is ze geen debutant op de Croisette: haar vorige films Lovely Rita (2001), Hotel (2004) en Amour fou (2014) gingen alle drie in première in de sectie Un Certain Regard. Slechts een keer ging ze vreemd, met Lourdes (2009), een film over een 32-jarige vrouw die al bijna haar hele leven in een rolstoel zit maar na een pelgrimstocht naar Lourdes door een wonder genezen lijkt. Die film met Sylvie Testud en Léa Seydoux kreeg de FIPRESCI-prijs op het filmfestival van Venetië, het oudere broertje van Cannes.

Hausners vorige, Amour fou, is een periodefilm gesitueerd in het Berlijn van 1811 met statische tableaux vivants van familiediners en recitals. "Wil je samen met mij sterven?" klinkt als een refrein door dit absurdistische, tragikomische doemdrama. De man die hier verschillende dames uitnodigt voor een dubbele zelfmoord is Heinrich von Kleist, auteur van onder meer Michael Kohlhaas en Die Marquise von O, beide verfilmd. "Het leven heeft toch nog altijd niets subliemer dan dat men het op een sublieme wijze kan wegwerpen", schreef hij en dat deed hij dan ook door zijn vriendin in het hart en zichzelf door het hoofd te schieten.

Minder excentriek maar toch wel behoorlijk bizar is Alice (Emily Beecham), het hoofdpersonage van LITTLE JOE, een sciencefictionfilm die zich in de nabije toekomst afspeelt. Net als in Brave New World staat hier het geluk van de mens centraal. In Huxleys dystopische sciencefictionroman zijn er twee wegen naar geluk. In de weg van John the Savage, geboren in een indianenreservaat en opgegroeid met een traditionele, door emoties geïnspireerde kijk op het leven, is lijden inbegrepen. In die van de andere romanpersonages is alles gebaseerd op onmiddellijke behoeftebevrediging binnen een vrije seksuele moraal. Soma, een kunstmatige drug, bezorgt zijn gebruikers een permanente roes van gelukzaligheid.

Wetenschapper en gescheiden moeder Alice heeft twee grote liefdes: haar zoontje Joe en Little Joe, de rode, fallusachtige bloem die ze in haar state of the art laboratorium ontwikkelt en waarvan haar zoontje thuis een exemplaar pampert. Als je de bloem dagelijks voedt, ertegen spreekt en ze op de juiste temperatuur houdt, geeft ze de zaligste geuren af die je euforisch door het leven loodsen. De identiteitsveranderingen die Alice eerst bemerkt bij het hondje van haar collega, vervolgens bij haar collega Chris (Ben Whishaw) en ten slotte bij haar zoontje zelf, blijken te bevestigen wat gelijkaardige films als Invasion of the Body Snatchers, The Day of the Triffids of Little Shop of Horrors al lang hadden aangetoond: manipuleer de natuur niet en wordt geen dokter Victor Frankenstein! Het verschil met vernoemde films is echter – serieuze spoiler volgt! – dat er helemaal niets gebeurt in LITTLE JOE: geen duplicaatmensen die groeien uit peulen, geen genetisch gemanipuleerde gewassen die met hun lange, giftige angel mensen op slag kunnen doden en ook geen mysterieuze plant die met een dieet van mensenbloed groeit als kool. Hausner suggereert een hele film lang horror door het rode kleurenpallet en de constant dreigende muziek van de Japanner Teiji Ito, componist van Maya Derens experimentele films. Het resultaat: Cronenberg zonder de klassieke bodyhorror. Jessica Hausner en coscenarist Geraldine Bajard houden het allemaal zeer ambigu: heeft Little Joe werkelijk effect of zijn het (vooral depressieve) mensen die de vermeende geluksroes aan de bloem toekennen? Na Lourdes bleef je achter met een soortgelijke vraag: is de jonge vrouw in haar rolstoel nu door een wonder genezen of door autosuggestie? Het gekozen antwoord tekent vooral de kijker. De pessimist zegt: geen rozen zonder doornen. De optimist zegt hetzelfde: aan een doornenstruik groeien rozen.

Voor meer verslaggeving uit Cannes, zie filmmagie.be/nieuws.

Geschreven door KAREL DEBURCHGRAVE