Cannes 2019: groenogig monster in wit landschap

Na ‘Winter Brothers’ uit 2017 brengt Hlynur Pálmason A WHITE, WHITE DAY. Opnieuw een parel aan de IJslandse kroon.

Hoofdacteur Ingvar Sigurdsson wint met zijn vertolking de prijs Fondation Louis Roederer de la Révélation in de Semaine de la Critique. Terecht een revelatie, want acteur Ingvar Sigurdsson hebben we al eens zien schitteren in Of Horses and Men (2013), waar hij in de beginscène op een picobello verzorgde merrie naar zijn vriendin draaft. Wanneer haar dekhengst zijn merrie bespringt terwijl hij er zelf nog op zit, verliest hij zijn waardigheid en schiet hij zijn merrie dood.

Erg opvliegend, dit personage van Ingvar Sigurdsson en dat is hij in A WHITE, WHITE DAY nog meer. Hier is hij Ingimundur, een door jaloezie geobsedeerde politiecommissaris met een kort lontje. Hij werd op rust gesteld nadat zijn vrouw omkwam in een auto-ongeluk. Hoe dat ongeluk precies is kunnen gebeuren, toont de openingsscène. Die verwijst naar de titel: zo’n witte, witte dag met zichtbaarheidsgraad nul waarop lage witte wolken samensmelten met de besneeuwde weg. Een auto mist de bocht. Die van Ingimundurs echtgenote, zo blijkt later.

De titel van de film refereert ook aan een IJslands spreekwoord: wanneer de witte hemel de witte besneeuwde grond raakt, worden de barrières tussen de levenden en de doden tijdelijk opgeheven. Dat lijkt aanvankelijk ook te lukken en Ingimundurs verongelukte vrouw krijgt opnieuw een plaats in zijn leven. Een psycholoog staat hem bij in zijn rouwverwerking. Rust vindt hij door op een godvergeten strand en op het ritme van de seizoenen een huis te bouwen voor zijn dochter en kleindochter. Tot hij in de spullen van zijn overleden vrouw het bewijs vindt van haar ontrouw. Het groenogige monster is ongenadig: hij zal postuum wraak nemen. Niet alleen op de minnaar van zijn overleden vrouw, maar op zowat iedereen die hem voor de voeten loopt: zijn psychiater, zijn politiecollega’s en zelfs zijn eigen kleindochter. Het is uiteindelijk deze kordate jongedame – op de keukentafel ‘euthanaseert’ ze tot tweemaal toe een vis in een plastic zak – die haar opa weer op het rechte pad brengt.

Heel veel films worden er niet gemaakt in IJsland. Logisch voor een land met nog geen 350.000 inwoners. Maar wat er wordt gemaakt, mag gezien worden: Virgin Mountain (2015), Under the Tree (2017) en Woman at War (2018). Droge, licht absurdistische films laten de invloed zien van het isolement op het menselijk gedrag. Met veel couleur locale: desolate IJslandse landschappen, in zichzelf gekeerde mensen en … paarden die in de living van Ingimundurs huis komen rondneuzen.

Toch staat die eigenheid internationaal succes niet in de weg. Telde Scandinavië vanaf het eerste moment mee in de internationale filmwereld met iconen als de Zweed Ingmar Bergman en de Deen Carl Theodor Dreyer, en vandaag Lars von Trier en Thomas Vinterberg als de meest prominente representanten, dan was IJslandse cinema bedroevend lang onbekend en onbemind. Tot Rams in 2015 de hoofdprijs in de Un Certain Regard-competitie won en IJsland op de filmwereldkaart plaatste: een film over twee norse broers die al veertig jaar communiceren met boodschappen via hun hond en met … een dozijn donzige schapen in een hoofdrol. Vlaanderen heeft bijna twintig keer zoveel inwoners als IJsland en we blijven als schapen gaan naar … De Kampioenen 1, 2, 3, 4 enzovoort. Kom daar bij de IJslanders niet mee aanzetten.

Voor meer verslaggeving uit Cannes, zie filmmagie.be/nieuws.

Geschreven door KAREL DEBURCHGRAVE