Cannes 2019: a kiss is (not) just a kiss

Xavier Dolans achtste worp MATTHIAS ET MAXIME is minder flamboyant dan 'Mommy' en meeslepender dan 'Juste la fin du monde', zijn twee Canneswinnaars van 2014 en 2016. Ondanks de positieve ontvangst van de film op het festival dit jaar, viel Dolan ditmaal niet in de prijzen.

In MATTHIAS ET MAXIME zien we veel van Dolans trademarks. Zo is fetisjactrice Anne Dorval er weer bij, die opnieuw de rol vertolkt van de moeder van het hoofdpersonage. Hier is ze Manon, de ex-verslaafde moeder van Maxime, vertolkt door Dolan zelf, met een wijnvlek in het gezicht. Omdat zijn moeder hem voortdurend vernedert, besluit Maxime voor twee jaar naar Australië te vertrekken om daar “dezelfde klusjes te doen die hij hier ook al deed”, aldus zijn vrienden. Het deert Max niet: het is duidelijk dat hij wil vluchten. Dat hij daardoor zijn kameraden en vooral zijn jeugdvriend Matthias (Gabriel D’Almeida Freitas) achterlaat, valt hem wél zwaar. Matthias waant zich hetero en gaat als advocaat een veelbelovende toekomst tegemoet. Tijdens het afscheidsfeestje vraagt een vriendinnetje met regieambities of Matthias en Maxime even in haar kortfilm willen acteren. Het blijkt om een kusscène te gaan op de sofa, een kus die achteraf heel wat emoties losmaakt. Wat de kijker al na 15 minuten doorheeft, beseffen beide vrienden pas op het einde: hun vriendschap is uitgegroeid tot liefde.   

Dolan keert dus terug naar zijn lievelingsthema's: homoseksualiteit, hier latent, en zijn relatie met moeders, zijn echte én zijn surrogaatmoeders van zijn vrienden. Net als bij Hitchcock zijn het sterke figuren: bij Dolan spuien ze goede raad in dat sappige Québécois, dat Belgen beter verstaan dan de Fransen zelf. Dat geeft iets volks en pittigs aan hun nasale gekwebbel doorspekt met anglicismen en gemeenplaatsen. De knalrode trui die Matthias in de kortfilm moet aantrekken noemt een van hen ‘very Aldomovar’. Als afscheidsdiner krijgt Maxime geen poutine, stoofvlees en friet met kaas, maar Sloppy Joes. Al die feestelijkheden kunnen de tristesse van het afscheid niet verbergen.

Zoals steeds versterkt Dolan de sfeer met popsongs met veelbetekenende lyrics, hier van onder meer Pet Shop Boys, Arcade Fire en Tom Odell (in een remix). Met ‘J’ai cherché’ van Amir bezingt de hechte vriendengroep hun band in de auto: “You’re the one that’s making me strong!” Geen gebrul echter voor Matthias: geïrriteerd kijkt hij weg. Steeds meer worstelt hij met zowel het afscheid van Maxime als met zijn gevoelens voor hem. Een catharsis blijft niet uit: de kijker wordt ontroerd door een meeslepende ontlading op de tonen van ‘Song for Zula’ van Phosporescent: “Some say love is a burning thing / That it makes a fiery ring / Oh but I know love as a fading thing”.

Wat hebben de Canadees Xavier Dolan, de Fransman François Ozon en de Duitser Rainer Werner Fassbinder gemeen? Het zijn drie generaties homofiele cineasten, zeer jong begonnen, die filmen aan een hels tempo en als ‘enfant terribles’ graag choqueren. Fassbinder deed dat ook in zijn privéleven met wisselende partners; Ozon en Dolan reserveren hun libido voor het witte doek en draaien gemiddeld een film per jaar. Fassbinder regisseerde 42 speelfilms en een televisieserie van 38 delen en schreef 26 toneelstukken: dus 3 tot 4 speelfilms per jaar én 3 toneelstukken. “Slapen doe ik wel als ik dood ben”, was zijn motto.

Gelukkig denken Ozon en Dolan daar anders over. Dolan was net 20 toen hij zijn debuut J'ai tué ma mère afleverde en de Camera d’Or won in 2009. Nu is hij terug met een intimistisch en emotioneel portret waarin hij er opnieuw in slaagt zichzelf erg sterk te regisseren, zoals in Tom à la ferme, zijn psychologische thriller uit 2013. Xavier Dolan, nu dertig, lijkt met MATTHIAS ET MAXIME nu al meewarig terug te blikken op zijn leven. Het doet ons denken aan de films van Denys Arcand, uitdrukkelijk vernoemd in een van de conversaties: Le Déclin de l'empire américain (1968) en zijn opvolger Les Invasions barbares (2003).

Voor meer verslaggeving uit Cannes, zie filmmagie.be/nieuws.

Geschreven door KAREL DEBURCHGRAVE & CHARLOTTE TIMMERMANS
 
onomatopee