Cannes 2019: rodeo verzacht de zeden

Eerste films overtuigen aan het begin van het 72ste festival van Cannes. In Annie Silversteins debuutfilm BULL, vertoond in de nevencompetitie Un certain regard, kiest een veertienjarig, kansarm meisje een zwarte vijftiger, ex-rodeocowboy, als mentor.

Die vreemde keuze van Kris (Amber Havard) wordt vooral bepaald door het toeval: haar vader kent ze niet, haar moeder zit in de gevangenis en haar suikerzieke oma heeft weinig invloed op het wangedrag van haar kleindochter en haar hond, die de kip dood bijt van buurman Abe (Rob Morgan). Toevallig ontdekt Abe dat zijn huis tijdens zijn afwezigheid als partyplek gebruikt werd door Kris en haar vriendjes. Hoewel Kris de politie smeekt om haar naar een jeugdinstelling te sturen, beslist Abe dat een schoonmaakbeurt van zijn huis volstaat.

Zo begint een bildungsverhaal dat ons toont hoe Abe, zonder het zelf te willen, de jonge Kris de weg toont om uit haar uitzichtloze thuissituatie te raken. Niet door drugs te dealen of haar eigen lichaam te verkopen, maar door stieren te berijden in populaire rodeo’s. De iconografie van de Amerikaanse rodeo is ons voldoende bekend uit films als Junior Bonner (1972) met Steve McQueen en recent The Longest Ride (2015) met Scott Eastwood en vooral Chloé Zhao’s uitstekende The Rider (2018), met de echte rodeocowboy Brady Jandreau. Toch slaagt BULL erin de clichés van het genre handig te ontwijken: Kris wordt niet de eerste vrouwelijke rodeokampioen en Abe is niet de supermacho die het haar snel zal aanleren. De oudere zwarte cowboy wordt niet geportretteerd als een Sydney Poitier- of Denzel Washingtonachtige beschermengel van het jonge blanke meisje, maar zal ook nooit de integriteit van Kris bedreigen. Meer nog: voor een verhaal dat zich afspeelt in Texas, waar men het niet zo nauw neemt met politieke correctheid ten aanzien van kleurlingen, blijft de film opvallend bescheiden in de uitwerking van de relatie tussen beide protagonisten: seksuele spanningen tussen beiden zitten meer ‘in the mind of the beholder’. Zoals Abe de gevallen bull riders in de rodeo’s beschut tegen de woest om zich heen stampende stieren, zo beschermt hij instinctief ook het jonge meisje.

Op geen enkel moment trapt deze coming-of-agefilm in sentimentele valkuilen. Langspeeldebutant Annie Silverstein gaat voor een realisme met de camera dicht op de huid van de hoofdpersonages. Andrea Arnold en de Dardennes zijn niet ver weg.

In 2014 won haar kortfilm Skunk (hier te bekijken) de Cinéfondation-kortfilmprijs in Cannes; ook Skunk begint met een hond die een kip opvreet en een jong meisje dat haar woeste hond probeert in te tomen. In BULL moet de jonge Kris niet enkel haar hond, maar ook de stieren beheersen: zo lang mogelijk op een wilde stier blijven zitten tijdens de bull ridings. Een metafoor voor het leven dat haar te wachten staat?

Geschreven door KAREL DEBURCHGRAVE