Cannes: Toni Erdmann van Maren Ade

De eerste van de drie vrouwenfilms in de officiële selectie (voor AMERICAN HONEY van Andrea Arnold en MAL DE PIERRES van Nicole Garcia) is een ware verrassing. TONI ERDMANN is een Duitse komedie van 2 uur en 42 minuten in een genre waarin gewoonlijk de Engelsen uitblinken: humor die plaatsvervangende schaamte genereert. Schaamte voor de twee weinig sympathieke hoofdpersonages: de bitchy carrièrevrouw Ines die zonder blikken of blozen werknemers ontslaat en haar depressieve, gescheiden vader wiens hond net gestorven is. Hij heeft zijn laatste pianoles gegeven en heeft dus tijd zat om te doen wat hij het liefst doet: clowneske grappen uithalen met de postbode en met zijn dochter. Als kind vond ze het erg amusant om een scheetkussen onder haar achterste te krijgen, maar als respectabele zakenvrouw ziet ze  haar vader/grappenmaker liever gaan dan komen. Toch daagt hij onaangekondigd op in Bucharest waar zij voor een jaar werkt en waar haar vader met Beatlepruik en valse tanden onder de schuilnaam Toni Erdmann allerlei fratsen uithaalt. Zijn dochter minutenlang een stroperige versie van Whitney Houstons song ‘The Greatest Love of All’ laten zingen, is nog de meest onschuldige.

Zo samengevat lijkt het op een dijenkletser maar Maren Ades eerste film na Der Wald vor lauter Bäumen (2003) en Alle Anderen (2009) is een complexe en subtiele satire op de hedendaagse Duitse bourgeoismentaliteit die mensen als Ines er niet gelukkiger op maken. Terwijl Maren Ades mannelijke collega’s met films als Im Labyrinth des Schweigens (2014) en Elser (2015) druk op zoek zijn naar de fouten in het Duitse verleden, zoekt zij naar wat er schort in de huidige Duitse samenleving. Langzaam maar zeker krijgen we meer sympathie voor de ontdooiing van de harde tante die Ines geworden is. Mannen laten masturberen op haar petit fours en naakt aan teambuilding doen; dan nog liever de flauwe grappen van haar vader die haar opnieuw wat meer menselijkheid geven. De Oostenrijkse Peter Simonischek als de trieste clown en de Duitse Sandra Huller uit Hans-Christian Schmids Requiem (2006) als zijn werkverslaafde dochter leveren prachtige acteerprestaties. Na zeven jaar is TONI ERDMANN de eerste Duitse competitiefilm sinds Wenders' Palermo Shooting. Hoe on-Cannes het onderwerp ook mag lijken, deze film scoort goed voor de eindtrofee.  Kunnen Maren Ade's Engelse en Franse collega's Andrea Arnold en Nicole Garcia het nog beter doen? Dat zien we morgen.

Foto: Peter Simonischek als Toni Erdmann

Geschreven door KAREL DEBURCHGRAVE
 
onomatopee