Documentaire vergezichten op het Millenium Festival

De lente brengt een koordans aan festivals, met alleen al op documentair vlak een opeenvolging van het Millenium Festival in Brussel, Docville in Leuven en Courtisane in Gent. Onder muzikale begeleiding gaat vanavond Millenium Festival van start.

In zijn elfde editie wil het festival naar eigen zeggen “enkele grote thema’s van de geglobaliseerde wereld belichten: consumptie in al haar vormen, klimaatuitdagingen, vrouwenrechten, maar ook de verborgen kanten van sociale media en het onbekende Amerika”. Voor zulke thematische clusters kun je terecht in de programma’s ‘Panorama America’, ‘Digital Citizens’ en ‘Docs for Climate’. Al spelen dezelfde onderwerp ook een belangrijke rol in de andere selecties.

Openingsfilm TOO BEAUTIFUL: OUR RIGHT TO FIGHT van Maceo Frost zet alvast een krachtige vrouw centraal: hoewel haar thuisland Cuba bekendstaat als een boksnatie, mogen vrouwen er niet competitief aan de sport deelnemen. Namibia Flores Rodriguez traint al jaren in de hoop ooit voor een Olympische medaille te kunnen vechten. TOO BEAUTIFUL: OUR RIGHT TO FIGHT volgt haar door de straten van Havana en in een plaatselijke gym tijdens haar ultieme poging, ze is ondertussen 39, om te zegevieren, in de ring en daarbuiten.

Uit alle windstreken

Voorafgaand aan de filmvertoning in BOZAR zal het ensemble Refugees for Refugees, dat bestaat uit in België verblijvende vluchtelingen uit onder meer Syrië en Irak, het programma van het festival op muzikale wijze voorstellen. Ze zullen daarbij heus niet alleen aandacht besteden aan de radiodocumentaires die het festival dit jaar voor het eerst verwelkomt.

Zo zullen kijkers ongetwijfeld kennismaken met enkele van de personages uit de internationale competitie, met – volgens het festival – “mensen die bereid zijn de wereld om hen heen te beïnvloeden”. Denk daarbij aan een 23-jarige Afghaanse die haar vader voor de rechter daagt wegens seksueel misbruik (A THOUSAND GIRLS LIKE ME, Sahra Mani), een 17-jarige Somalische die naar Hongarije vlucht, weg van een gedwongen huwelijk (EASY LESSONS, Dorottya Zurbò), een blinde boerenvrouw uit Frankrijk die kampioen in martial arts wil worden (L’OEIL DU TIGRE, Raphaël Pfeiffer) of een schapenherder bij wie het water aan de lippen staat (SCHAPENHELD, Ton van Zantvoort).

De selectie van Millenium Festival bevat veel verhalen over vluchtelingen op zoek naar een beter, menswaardig bestaan. Er zijn echter ook films die zich richten op de plekken zelf waar vluchtelingen veelal vandaan komen en waar westerse belangen zwaar ingrijpen. In WELCOME TO SODOM filmen Christian Krönes en Florian Weigensamer een illegale Ghanese dumpplaats voor elektronische toestellen uit het Westen. Een ander aspect van de onevenwichtige relatie op het vlak van digitale globalisering belicht SAKAWA, het debuut van de Ghanese Belg Ben Asamoah over frauduleuze internetpraktijken in zijn land van herkomst. De film stelt de economische relatie in vraag tussen de voormalige kolonisator in het Westen en de huidige online oplichters.

Belgische films

In de competitie voor Belgische films gaat ook UN PAYS PLUS BEAU QU’AVANT over de economische band dan wel kloof tussen Noord en Zuid. Een Belgisch-Congolese zakenman tracht in Brussel geld te verdienen met een handel in allerlei tweede- en derdehands spullen. Terwijl documentairemaker Hannes Verhoustraete de man volgt, schetst hij niet alleen een informele economie die zijn weg zoekt in transacties tussen Afrika en Europa, maar ook de erfenis van een koloniaal verleden.

Naast korte en middellange films heeft de Belgische competitie ook een film van een Finse filmmaker over Brussel: DE GODEN VAN MOLENBEEK van Reetta Huhtanen. Zij volgt van heel nabij het zoontje van haar zus, de Fins-Chileens Atos, die in de straten van Molenbeek vrijelijk speelt met zijn vriendje Amine. In hun zorgeloze spel raken ze aan allerlei belangrijke kwesties, onder meer over geloof. Dit warmhartige portret is momenteel ook te zien in Vlaamse bioscopen.

Eveneens Belgisch, maar deel van de Young Vision Competition en niet van de Belgische competitie: de kortfilm OUR SONG TO WAR van Juanita Onzaga, vorig jaar op het Kortfilmfestival in Leuven de terechte winnaar van de prijs voor Beste Vlaamse Documentaire (zie hier).

Om het onderscheid tussen de verschillende secties nog wat diffuser te maken heeft het festival ook een ‘Panorama – Cinéma Belge’ dat “licht wil werpen op de grote verscheidenheid in de Belgische documentaire cinema van het afgelopen jaar”. Ook deze korte, middellange en lange documentaires reizen alle hoeken van de wereld af. Sandrine Dryvers trekt in ALLÔ EUROPE? vanuit thuisstreek Luik door Europa met de vraag of het gevoel van verlatenheid dat ze terugvindt bij de begrafenis van een Luikse staalarbeider die uit het leven stapte ook wortel schiet in andere Europese landen. In MARCHER POUR GENNA gaan Frédéric Furnelle en Olivier Bourguet op pelgrimstocht naar christelijke Ethiopiërs. En LA VIE D’UNE PETITE CULOTTE van Stéfanne Prijot volgt het ‘leven’ van een broek van Oezbeekse katoenvelden tot in de Belgische winkel.

Gasten en winnaars

Het festival kent heel wat paneldiscussies en gasten die Q&A’s komen verzorgen, ook in de sectie ‘Les incontournables’, met gelauwerde films uit het internationale festivalcircuit. Hoogtepunt zal de masterclass van Giorgio Ferrero worden, op 26 maart in Cinéma Vendôme. Zijn BEAUTIFUL THINGS (in coregie met Federico Biasin) vertrekt bij de gestileerde observatie van een arbeider in een Amerikaans olieveld, maar heeft vervolgens vooral aandacht voor een abstraherende esthetiek. In vier opeenvolgende, steeds meer op elkaar inspelende hoofdstukken (‘Petroleum’, ‘Cargo’, ‘Measure’ en ‘Ashes’) verdwijnt de getuigenis van vier individuele werknemers geleidelijk naar de achtergrond ten voordele van een soort ‘symfonie der dingen’ op de verafgelegen plek waar ze werken. Van een xylofoon gemaakt van werktuigen tot de visuele patronen van oliepompen vindt BEAUTIFUL THINGS ook in industriële omgevingen expressievormen die niet louter functioneel zijn. En dat terwijl objecten worden gemaakt, getransporteerd en weer vernield in een kringloop van consumentisme.

Op 29 maart worden de winnaars van het festival bekendgemaakt bij een vertoning van slotfilm ON HER SHOULDERS (Alexandria Bombach), een portret van mensenrechtenactivist Nadia Murad, 23 jaar en winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede omwille van haar strijd voor de rechten van door IS onderdrukte en vermoorde jezidi’s. De winnaars van het festival worden op 30 maart opnieuw vertoond in de bioscopen Galéries en Vendôme.

Meer informatie over het Millenium Festival (22 t.e.m. 30 maart) op de website van het festival.

Beeld: Beautiful Things

Geschreven door BJORN GABRIELS