Docville, documentaires in Leuven

“Originele, intrigerende, prikkelende auteurscinema met een oog voor cinematografie” staat in de brochure van Docville te lezen, het festival van de documentaire in Leuven, al aan de elfde editie toe. De openingsfilm TALES OF THE GRIM SLEEPER (foto) van Amerikaan Nick Broomfield maakt onderdeel uit van de selectie thrilling docs die het filmpatroon uit de narratieve cinema ontleent.

Kloppend hart van deze editie is de nationale selectie met enkele uitstekende documentaires zoals L'HOMME QUI RéPARE LES FEMMES waarin Thierry Michel & Colette Braeckman dokter Denis Mukwege portretteert die verkrachte vrouwen en meisjes in Oost-Kivu niet alleen herstelt maar ook weer zin in het leven geeft. IN GOD'S HAND van Peter Woditsch is een getuigenisfilm van drie priesters die in botsing zijn gekomen met het instituut Kerk maar hun geloof niet zijn kwijtgeraakt. In OUR CITY schetst, boetseert Maria Tarantino een eigenzinnig portret van Brussel.
Zowel KOSMOS, winnaar van een WildCard van het VAF, als DEVIL'S ROPE en BATTLES hebben al lang via het internationale forum van festivals hun schaduw vooruitgeworpen.
Isabelle Tollenaere laat BATTLES beginnen met een citaat van Martin Heidegger ('When the combat ceases, that which is – does not disappear, but the world turns away'); vier archetypes van oorlogsvoering leiden naar plekken waar ooit en oorlog woedde. Een vierluik, zo overtuigend en indrukwekkend gebracht dat de Fipresci-jury in Rotterdam er de competitie voor links liet liggen en deze film terecht bekroonde. Na 'Terre d'usage' (2009) toont Sophie Bruneau dat de verregaande mondialisering haar nauw aan het hart ligt. Prikkeldraad vormt dit keer het uitgangspunt voor een verregaande stelling, die met beelden wordt gestaafd. Waar de DEVIL'S ROPE – een naam bedacht door religieuzen op het eind van de 19de eeuw omdat het dieren dodelijk verwondde – verschijnt zou namelijk het leven verdwijnen en nog slechts de dood achterblijven. Een erg boude bewering, doch het paradijselijke grasland bij aanvang maakt stilaan plaats voor dorre onvruchtbare kaalheid.

Nog enkele lukrake tips uit het grote aanbod van recente documentaires. Niet te missen is THE SALT OF THE EARTH waarin Wim Wenders het geëngageerde werk van de Braziliaanse fotograaf Sebastiao Salgado portretteert. GENETIC ME van de Deense Pernille Rose Grønkjær (bekend van 'The Monastery') kaart de ethische problematiek aan want, hoe ben ik geworden wie ik ben en wat bepaalt dat. In Parijs goed voor twee prijzen op het Science Filmfestival. De Italiaan Roberto Minervini filmde met een neorealistische en behoorlijk minimale stijl STOP THE POUNDING HEART het slotstuk van een drieluik waarin de tieners Sara en Colby zichzelf zijn, verliefd op elkaar worden en alleen maar problemen hebben met hun geloofsovertuiging. In de razend spannende docu RED ARMY onthult de Rus Gabe Polsky de verweving tussen sport en politiek in de Sovjt-Unie op het hoogtepunt van de Koude Oorlog met een fenomenaal hockeyteam in de hoofdrol. Al tot drie keer toe kreeg de film de publieksprijs.
'Unless the world learns the lesson these pictures teach' is een zin uit de kronieken van de bevrijding door de geallieerden van de concentratiekampen van Bergen-Belsen en Auschwitz. Engelsman André Singer, bekend van zijn werk met onder anderen J. Rouch, W. Herzog en F. Wiseman, heeft het werk van oorlogscameramannen verwerkt tot een beklemmend werkstuk met als titel NIGHT WILL FALL, een beklemmend document dat niet alleen voor het interview met Hitchcock eeuwigheidswaarde heeft. THE WANTED 18 is de vrucht van de de samenwerking tussen Amer Shomali, een Palestijnse visuele kunstenaar, en de Canadese filmmaker Paul Cowan en gaat over het voorval waar de Israëli zich onsterfelijk belachelijk maakten door 18... koeien als een bedreiging voor hun nationale veiligheid te zien. De realiteit overtreft hier de fictie, intussen al goed voor prijzen op festivals in Abu Dhabi en Carthago.

Muziekdocumentaires worden alomgewaardeerd. KURT COBAIN : montage of heck van Amerikaan Brett Morgen, het intelligente portret van het grunge-icoon mart ook meer dan dat. In Wacken vindt elk jaar een heavy metal openluchtfestival plaats en Duitser Norbert Heitker nam in 2013 een kijkje voor en achter het podium voor WACKEN 3D : LOUDER THAN HELL. Niet echt een concertfilm, veeleer een persoonlijk relaas. THE WRECKING CREW van Amerikaan Denny Tedesco lijkt wel een soort hommage aan zijn vader Tommy, die deel uitmaakte van een (volledig vergeten) groep studiomuzikanten die bij wereldsongs zoals Good vibrations (Beach Boys) en Strangers in the night (Frank Sinatra) als ontelbare anderen voor de begeleiding zorgden.

In de internationale selectie vinden we Iranees Amir Escandari terug, die met PIXADORES de Braziliaanse militante graffitispuiters een klankbord aanreikt. Hoofdzakelijk in zwart-wit en los uit de pols gefilmd. In KILLER SLOPE volgt Geertjan Lassche een dozijn bergbeklimmers die een riskante tocht naar een Himalayatop ondernemen, waar voordien al twee van hun collega's het leven lieten. De radio-antenne in de buurt van Tsjernobyl wordt THE RUSSIAN WOODPECKER genoemd en Chad Gracia kreeg er op het Sundance Filmfestival de prijs voor beste documentaire voor. Een volslagen paranoïde thriller, die veel verder gaat dan de realiteit laat vermoeden.

In museum M worden films met een kunstzinnig onderwerp vertoond. HOCKNEY van Randall Wright onder meer die een intiemere blik werpt op het leven van de onconventionele workaholic die David Hockney. De verbouwingen aan het Amsterdamse museum inspireerde Oeke Hoogendijk voor het twee uur lange HET NIEUWE RIJKSMUSEUM, een neerslag van 9 jaar arbeid waar wanhoop en frustratie hand in hand gaan met engelengeduld en niet alleen voor de curatoren.
Alvorens THE LOOK OF SILENCE van Joshua Oppenheimer – de vorige 'The Act of Killing' zindert nog altijd na - het festival afsluit, en de prijzen zijn uitgedeeld kan men nog verhelderende sessies bijwonen. Bijvoorbeeld over hoe moreel verantwoord bedrog kan zijn na AN HONEST LIAR: the amazing Randi story van de Amerikanen Tyler Meason & Justin Weinstein die het leven van James Randi - die zich voornam om de trucs van Houdini over te doen èn te perfectioneren – onder de loep namen.

Hoe privé onze online privacy is wordt duidelijk na CITIZENFOUR van Laura Poitras of welke voordelen de fiets heeft tegenover de auto in BIKES VS. CARS van Zweed Fredrik Gertten of de vernietigende gevolgen van suiker in FED UP geschreven, geregisseerd en geproduceerd door de Amerikaanse Stephanie Soechtig, een uiterst gedetailleerd werk. En maar best ook.

Of je kan ook naar masterclasses van Sheila Curran Bernard over drama en documentaire, webdox 4.0 wordt toegelicht door Mike Robbins, Eva Oyon, Shubhra Prakash en Matt Adams en Kim Longinotto onder andere die zelf haar DREAMCATCHER komt inleiden.

Geschreven door ZENO CORNELIS
 
onomatopee