Eerste man op de maan opent Venetië

Een kleine stap voor de regisseur van 'La La Land', een grote ster op de rode loper bij de openingsfilm van het 75ste filmfestival van Venetië.

De Mostra beweegt al jarenlang zonder zich in allerlei bochten te wringen tussen arthouse (denk de Gouden Leeuw voor Lav Diaz' The Woman Who Left in 2016) en bredere publiekscinema (winnaar vorig jaar The Shape of Water). De huidige hoofdcompetitie heeft in beide categorieën, als ze al strikt van elkaar kunnen worden gescheiden, heel wat prikkelende voorbeelden. Van Audiards eerste Engelstalige film THE SISTERS BROTHERS met Joaquin Phoenix en Jake Gyllenhaal tot SUNSET van László Nemes en NUESTRO TIEMPO van Carlos Reygadas (zie hier voor de selectie van de hoofdcompetitie).

Met de melancholische musical La La Land opende Damien Chazelle in 2016 het festival in sterrenmodus. Dit jaar tekent de tandem Chazelle-Gosling opnieuw present om het festival op gang te trappen. FIRST MAN draait net als La La Land rond een relatie, al gaat het ditmaal niet om een ontmoeting die in de sterren geschreven staat, maar om het gezinsleven van de eerste man die zijn voetafdruk op de maan zette.

De nog altijd maar 33-jarige Chazelle knoopt de aanloop naar de eerste maanlanding aan de familiale zorgen van astronaut Neil Armstrong. Zijn dochtertje Karen overlijdt aan kanker en de astronaut werpt zich helemaal op zijn werk. Praten over het immense verlies dat hij samen met zijn vrouw moet dragen doet hij niet. Maar het spookt voortdurend door zijn hoofd.

Ook professioneel komt Neil vaker dan hem lief is in contact met verlies. De ruimtevaart staat nog in haar kinderschoenen en verschillende collega's laten het leven in deze experimentele fase. Niet voor niets begint FIRST MAN met een korte vlucht buiten de atmosfeer waarin Neils ruimtetuig rammelt als een roestbak. Samen met close-ups en een schokkerige camera zorgt dat voor een benauwend effect dat duidelijk maakt hoe gevaarlijk de job van deze pioniers wel was. Als een anti-2001: A Space Odyssey focust FIRST MAN niet op de metafysica van ruimtereizen, gefilmd in uitgekiende en perfect gebalanceerde panoramashots, maar op de bouten en schroeven, de brandstof en de nauwe cockpit tijdens duizelingwekkende proefvluchten. In de ruimte is geen evenwicht, geeft het op realisme mikkende drama aan. "We hebben films als Battle of Algiers en The French Connection bekeken", zegt monteur Tom Cross aan The Hollywood Reporter. "We hebben veel gepraat over de Maysles-broers, D.A. Pennebaker en Frederick Wiseman en hun cinema-véritédocumentaires uit de jaren 60. Over hoe die in elkaar zaten en hoe shots met elkaar te combineren waardoor ze emotioneel samen horen, terwijl dat eigenlijk niet zo is."

In zijn historische space film sluit Chazell dus niet aan bij recente reflectieve ruimteverhalen als Gravity of Moon, maar paart hij het persoonlijke drama aan de mechanische ontwikkeling. Dat brengt hij tot uiting wanneer het gepiep van metaal dat we horen op de ruimtevaartbasis echoot in de klanken van de hefboom die de doodskist van Neils dochter Karen laat neerdalen in haar graf. Een efficiënte filmische parallel voor een efficiënte film die ervaring boven reflectie plaatst.

Beeld: FIRST MAN

Geschreven door BJORN GABRIELS
 
onomatopee