Filmfestival Brussel: Palmares – zoals te verwachten en te voorzien

Het stond in de sterren geschreven dat TONI ERDMANN de gedoodverfde favoriet was voor De Gouden Iris, de prijs door de beste film op het Filmfestival van Brussel. Het politiek correcte A GOOD WIFE kreeg de Witte Iris als Beste Debuut.

Over A GOOD WIFE van Mirjana Karanović en EL OLIVO (recensie FM 666) van Icíar Bollaín, die laatste goed voor zowel de publieksprijs als de BeTV-prijs, werd al aandacht besteed in vorige artikels. De Gouden Iris, de Prijs voor het Beste Scenario én de RTBF TV-prijs waren dus voor TONI ERDMANN van Maren Ade. Het is maar een van de vele schuilnamen waarvan Winfried zich bedient als flauwe grappenmaker – met valse tanden en mottige pruik – ook al neemt niemand hem ernstig. “Ben je gelukkig?” vraagt hij met enige aandrang aan Ines, zijn dochter en bikkelharde zakenvrouw, werkend voor een firma die wereldwijd zogenaamde 'moderniseringen' doorvoert. Niet “Hoe gaat het?”, want dan zou ze zich achter haar welstand kunnen verschuilen. De vraag is slechts een vertrekpunt voor het uitkleden – tot op het bot – van de moderne zakenwereld, die dure orgiën organiseert ten koste van in krotten levende stumperds. TONI ERDMANN is een les in eenvoud, die gebracht wordt met de nodige humor, waardoor 162 minuten in geen tijd voorbij vliegen.

PIKADERO, goed voor de Cineuropa-prijs kwam al aan bod. Spanjaard Carles Torras kreeg de Prijs van de Jury (de hoofdjury van het filmfestival zelf, nvdr) voor CALLBACK, een met bittere humor doordrenkte schets van een would-be acteur in New York. Hij verkoopt zijn ziel in reclamespots in de hoop dat een castingbureau hem zal contacteren voor een grote rol. DoP Giorgos Arvanitis mocht voor BLIND SUN de prijs voor de Beste Fotografie meenemen naar Griekenland. De film, geregisseerd door Joyce A. Nashawati, vertelt het relaas van een huisbewaarder die na een zonneslag overal schimmen ziet. Eenvoudig, dat wel, slechts zelden zulke nadrukkelijke loodzware hitte van het scherm zien stralen. Hun landgenoot Argyris Papadimitropoulos tenslotte kreeg voor zijn vrij expliciete komedie over een dokter in midlifecrisis de UPS Cinephile-prijs.

Op de slotdag namen we even de tijd met het oog op een gesprek met Marta Esteban, de Spaanse producente van TRUMAN (recensie FM 666), de nieuwe film van Cesc Gay met vrijwel dezelfde cast als zijn vorige Una pistola en cada mano, al houdt de vergelijking daar op.

Filmmagie: Kan je de taak van een producent(e) omschrijven?

Marta Esteban: De taak is om te zorgen voor evenwicht. Daarmee bedoel ik dat vanaf het prille begin de producent(e) al bij een filmproject betrokken is, vanaf de keuze van het project, het scenario (wie schrijft het), hoe wenst men het te verfilmen, welke regisseur is het meest geschikt, de rolverdeling enzovoort. Dat laatste gebeurt dan wel in samenspraak met de regisseur, dat spreekt vanzelf. Vanaf het moment dat de opnames beginnen - maar dat kan al van het moment dat de repetities aanvangen – laat ik het los en volg ik vanop een afstand.

Het is dus meer dan louter zoeken naar financiële middelen?

M. Esteban: Och ja, dat zou een zeer saaie job zijn (lacht). Een film is voor een regisseur als een zwangerschap. Zijn/haar creatief scheppingsproces brengt nervositeit mee. Ook daar weer is het zoeken naar evenwicht, stimuleren waar kan en proberen oplossingen te bedenken voor moeilijkheden die tijdens de opnames opduiken. Een filmmaker wil bijvoorbeeld een helikopter voor een scène. Is dat nodig? Kan het met een drone? Zijn er alternatieven (een kraan huren bijvoorbeeld)? Het blijven praktische gingen die geregeld moeten worden. Ik ga ook uiterst zelden naar rushes kijken bijvoorbeeld.

Ik vroeg het omdat TRUMAN financieel een riskant project is, gezien het onderwerp...

M. Esteban: Dat hangt er vanaf, wanneer men de nadruk legt op het stopzetten van de behandeling van een terminale patiënt wel. Dat schrikt af, maar de film is veel meer een ode aan de vriendschap, een vriendschap tussen twee mannen die hetero zijn en duizenden kilometers van elkaar leven en nu enkele dagen samen zijn. Indien het vrouwen waren zou het zorgen voor oeverloze smalltalk, maar mannen zijn anders. Hun blikken zeggen meer dan woorden, waarmee ze duidelijk moeite hebben. Tevens zorgt hun 'pudeur' soms voor grappige toestanden en in Toronto - waar de wereldpremière plaatsvond – was het publiek mee en werd er geregeld gelachen. Dat stelde me gerust.

Producenten staan ervoor bekend dat ze veel willen veranderen aan een film tijdens de montage...

M. Esteban: Dat is ook normaal. Een regisseur staat te dicht bij de film en kan niet objectief oordelen. Een producent(e) bekijkt het geheel vanop afstand...

De Kleine Prins zei: “On doit ce placer a l'exterieur pour observer.”

M. Esteban: Dat ken ik niet, maar het klopt wel natuurlijk. Voor TRUMAN bijvoorbeeld heb ik op het eind nog een scène van 9 minuten laten inlassen, omdat ik intuïtief aanvoelde dat het zo hoorde. In elk contract laat ik opnemen dat ik nog iets te zeggen heb over het eindresultaat. Niet zozeer om het laatste woord te hebben, daar is het me niet om te doen. De relatie tussen een regisseur en een producent is overigens gebaseerd op wederzijds vertrouwen. Cesc vond trouwens zelf ook dat het dankzij die toevoeging beter in elkaar zat. Het is niet zo dat ik tegen de wens van de regisseur in mijn zin, mijn wil wens door te drukken. Die dingen gebeuren in overleg.

En je volgende plannen?

M. Esteban: Een 8-delige tv-serie, waarvan de eerste twee delen al op de rails staan, maar meer wil ik er liever niet over kwijt. De huidige crisis zorgt voor veel onzekerheid; in budgetten voor kunst en cultuur wordt brutaal gesneden. Soms heb je de indruk dat de overheid het liefst die subsidie zou willen afschaffen en ons terug wil verwijzen naar het stenen tijdperk. Het klinkt gek misschien maar ik heb de indruk dat het klimaat in Argentinië beter is dan in Spanje.

PALMARES

Gouden Iris, Best Screenplay Award & RTBF TV-prijs: TONI ERDMANN

Witte Iris: A GOOD WIFE

Juryprijs: CALLBACK

Cinelab-prijs: BLIND SUN

Cineuropa-prijs: PIKADERO

UPS Cinephile-prijs: SUNTAN

Publieksprijs & BE TV-prijs: EL OLIVO

Tussen 16 en 23 juni 2017 vindt de 15e editie van het BFF plaats.

(foto: TONI ERDMANN van Maren Ade)

Geschreven door ZENO CORNELIS