Hoe bijzonder: Film Fest Gent

Elk festival dat veilig kan doorgaan is dezer dagen een overwinning op zich. Dat Film Fest Gent bovendien scherpe keuzes maakt en solidariteit toont, maakt het nog krachtiger.

De traditionele receptie laat Film Fest Gent (FFG) achterwege, maar op de openingsavond klinken er wel glazen. Met DRUNK serveert de Deense cineast Thomas Vinterberg een experiment in dronkenschap onder leerkrachten. De premisse van alcohol als stimulans om een vastgelopen leven kleur te geven doet hopen dat de vroegere Dogma 95-cineast zijn personages opnieuw krachtig laat botsen met sociale conventies en hun eigen grenzen. Het is nog gissen of de door alcohol aangewakkerde feestelijkheden te vergelijken zijn met die in zijn doorbraak Festen (1998) dan wel met het matrozengebral van de ondermaatse onderwaterfilm Kursk (twee jaar geleden in Gent).

DRUNK is een van de films die met een Cannes 2020-label uit het coronavoorjaar tevoorschijn kwam en nu een aangepast festivalparcours loopt. Uit die selectie plukte Wim De Witte en zijn team ook onder andere DNA van de Franse cineast Maïwenn, het regiedebuut FALLING van Viggo Mortensen, het fantasierijke banlieuverhaal GAGARINE van Fanny Liatard en Jérémy Trouilh en de Pixarfilm SOUL, de afsluiter van deze festivaleditie die Disney vervolgens weghoudt van een bioscooprelease en richting het VoD-platform Disney+ stuurt.

Days

Onder het label ‘Masters’ presenteert FFG films zoals DAYS van Tsai Ming-liang en IRRADIATED van Rithy Panh, favoriete cineasten van het festivalcircuit die verder door media en distributeurs wat over het hoofd gezien worden. Meer nog dan als een best of van de grote internationale festivals – met bijvoorbeeld de recentste Gouden Leeuwwinnaar NOMADLAND – intrigeert Film Fest Gent in zulke keuzes. Ook VITALINA VARELA van Pedro Costa (zie Filmmagie 707) hoort in dat rijtje thuis. Hoewel hij een van de meest intrigerende hedendaagse cineasten is, blijft Costa voor de Belgische filmliefhebber moeilijk te zien, tenzij op festivals. Aangespoord door de stadsgenoten van Courtisane, dat dit voorjaar niet kon doorgaan, geeft FFG Costa nu een podium in de internationale competitie. Een samenwerking met MOOOV, een ander door Covid-19 beknot voorjaarsfestival, brengt naast onder meer de Syrische oorlogsdocumentaire FOR SAMA het stevige drama MOFFIE naar Gent. Daarin doet de Zuid-Afrikaanse regisseur Oliver Hermanus opnieuw waarin hij excelleert: in een krachtige visuele taal de niet zo fraaie denkbeelden van zijn thuisland een spiegel voorhouden. De thema’s die Hermanus film na film aansnijdt, sluiten naadloos aan bij de rode draad die Film Fest Gent door zijn programma legt: urgente onderwerpen als repressie, onrecht en discriminatie op basis van ras, identiteit of seksuele voorkeur.

Die onderwerpen spreken uit talrijke films die de komende twee weken in Gent of via streaming te zien zijn, en ze komen ook tot uiting in lezingen rond censuur (‘Ongezien/invisible’) en diversiteit in de filmsector (‘Dag van het diverse (?) filmberoep’). En uiteraard in het eerbetoon aan Robbe De Hert door de vertoning van zijn maatschappijkritische films DOOD VAN EEN SANDWICHMAN en DE BOM.

Vitalina Varela

Met in de internationale competitie naast NOMADLAND en VITALINA VARELA onder meer Amerikaanse indies FIRST COW (Kelly Reichardt) en KAJILLIONAIRE (Miranda July) en Europese arthouse als ÉDEN (Ágnes Kocsis) of STORIES FROM THE CHESTNUT WOODS (Gregor Božič) toont Film Fest Gent steeds nadrukkelijker een belangstelling voor cinema die in een eigenzinnige filmtaal reflecteert over de menselijke conditie. Geëngageerd en vol fantasie is zeker ook Benh Zeitlin, die zijn WENDY – een inventieve herwerking van het verhaal over Peter Pan – buiten competitie presenteert. Als de coronamaatregelen het toelaten, zakt hij ook af naar Gent om als jurylid mee een opvolger van winnaar Öndög uit 2019 te verkiezen.

Naar goede gewoonte buigt FFG zich eveneens over het verleden, maar dan wel met een heldere kijk op het heden. Met WOMEN MAKE FILM herschrijft Mark Cousins de filmgeschiedenis vanuit vrouwelijk perspectief. In een interview, verschenen in Filmmagie 706, zegt Cousins: “Sommige mensen vinden dat je als auteur per definitie een pestkop moet zijn, dat je visie radicaal uniek moet zijn. Jane Campion vertelde me ooit dat ze tijdens haar opnames graag een veilige, inclusieve, niet-agressieve sfeer creëert. Toch is zij een van de grote filmauteurs. Kijk maar naar Top of the Lake. Ik denk dat voor veel links-liberalen, tot wie ik mezelf reken, het auteurschap te dicht aanleunt bij een geschiedschrijving die enkel bestaat uit een handvol heroïsche mannen. Zo wordt het begrip doorgaans gebruikt, maar niets verplicht ons daartoe.” Ook de documentaire BE NATURAL, over filmpionier in Frankrijk én de VS Alice Guy-Blaché, draagt bij tot zo’n bijgestelde geschiedschrijving. Zij het in een wat gechargeerde toon. In Filmmagie 706 schreven we: “Met zijn bravoure, flitsende stijl en voice-over door Jodie Foster, bovenal een gateway-film voor het brede publiek. Een beetje zoals, alle verhoudingen in acht genomen, Martin Scorsese met zijn Hugo (2011) de belangstelling aanwakkerde voor Georges Méliès.”

De geografische focus van het festival verschuift dan weer van Spanje vorig jaar naar Duitsland. En dat luik is ook al maatschappijkritisch. Programmator van het retrospectieve luik Patrick Duynslaegher stelde een selectie samen met R.W. Fassbinder, duidelijk aan een heropleving bezig (zie hier), en zijn generatiegenoten. Terugblikken doet ook de World Soundtrack Academy (zie het interview met Jacques Dubrulle in Filmmagie 708). De twintigste verjaardag van de World Soundtrack Awards wordt noodgedwongen een streamingsessie. Een door Dirk Brossé gedirigeerd smörgåsbord van voormalige winnaars, een eerbetoon aan Frédéric Devreese en gasten als Gabriel Yared en Alexandre Desplat zullen via het www een internationaal publiek bereiken, waardoor FFG van de nood een deugd maakt. Niet minder noodzakelijk is het initiatief Enchangé, waarmee festivalbezoekers een gift kunnen doen om kansarmen cinematickets te bezorgen. De coronacrisis dwingt tot minder rodeloperophef en internationale gasten, maar de bijzondere omstandigheden van Film Fest Gent benadrukken de sterke krijtlijnen waarbinnen het steeds meer kleurt. We mogen ons verwachten aan een straffe editie van Film Fest Gent.

Film Fest Gent loopt nog tot 24 oktober. Meer informatie vind je op de website van het festival.

 Beeld boven: Drunk 

Geschreven door BJORN GABRIELS