IDFA, documentaires uit 71 landen

Met de documentaire KABUL, CITY IN THE WIND van de in Nederland residerende Afghaanse filmmaker Aboozar Amini begint vandaag de 31ste editie van het Internationaal Documentaire Film Festival in Amsterdam (IDFA), de eerste onder leiding van nieuw artistiek directeur Orwa Nyrabia.

“De stilte tussen de (zelfmoord)aanslagen”, zo wordt de openingsfilm heel summier omschreven. In KABUL, CITY IN THE WIND trekt Amini met twee broers en een buschauffeur door de lang niet veilige hoofdstad van het al decennialang door oorlog en geweld geteisterde Afghanistan. Of met de woorden van de kersverse artistieke directeur van IDFA, de uit het Syrische Homs afkomstige Orwa Nyrabia: “Amini heeft het werk van de Iraanse grootmeester Abbas Kiarostami geabsorbeerd. Hij vertelt niet zozeer een verhaal, maar verplaatst zich naar een andere plek.”

Het gerenommeerde festival is onder leiding van Nyrabia iets kleiner geworden: van 320 documentaires in 2017 gaat het dit jaar naar 279, uit 71 landen, waarvan 41% door vrouwen werd gemaakt. Opvallende nieuwigheid zijn drie categorieën die niet worden aangestuurd door het onderwerp maar wel door de stijlkeuze: ‘Frontlight’ (verklarende verhalen), ‘Luminous’ (persoonlijke beleving van verhalen) en ‘IDFA on Stage’ (het snijvlak tussen documentaire en diverse podiumkunsten).

Hoofdgast van deze IDFA-editie is Helena Třeštíková, de Tsjechische documentairemaker die naam en faam verwierf met haar ‘time lapse’-films. Daarin volgt ze, zoals in A MARRIAGE STORY, mensen gedurende langere periodes. Vrijdag 16 november vertelt ze over haar werk.

Als rode draden door het programma lopen nog een 15-tal thema’s zoals ‘Lovers, Rebels and Skateboarders’, ‘Thinking Earth’, ‘iWorld’, ‘Show me your ID’, ‘China Today’ en ‘Back to the USSR’. In dat laatste luikje met films uit en over Rusland springt MEETING GORBACHEV eruit. De Duitse filmmaker Werner Herzog, behalve maker van fictiefilms ook iemand die al tal van ophefmakende documentaires op zijn palmares heeft staan, had een best aardig gesprek met de nu 87-jarige, charismatische oud-president die persoonlijk verantwoordelijk is voor onder meer de implosie van het communisme en de Val van de Muur ongeveer 30 jaar geleden. Hij was de grote hervormer, de man ook van de glasnost en de perestrojka. In een half jaar tijd zocht Herzog, die zijn adoratie niet onder stoelen of banken steekt, hem drie keer op.

Andere blikvangers zijn het onthullende THE PANAMA PAPERS van de Britse maker Alex Winter en het verbijsterende GENESIS 2.0, dat in België al in de bioscoop te zien is.Uitkijken is het ook naar ANNIVERSARY OF THE REVOLUTION van Dziga Vertov uit 1918, de pas onlangs herontdekte eerste lange film over de Russische Revolutie van de peetvader van de creatieve documentaire. Tot recent was alleen een versie van 12 minuten bekend. IDFA verwelkomt verder de wereldpremière van MARCELINE. A WOMAN. A CENTURY, waarin Cordelia Dvorak een raak portret schetst van Marceline Loridan-Ivens, Holocaust-overlevende, actrice, filmmaakster en jarenlang de muze en partner van de legendarische Nederlandse documentairemaker Joris Ivens.

Voor de competitie ‘For first-Appearance’ werd MANU (zie hier) geselecteerd, een mooi, aangrijpend portret van Manu Bonmariage, de Belgische maker van documentaires die intussen is gestopt met het realiseren van documentaires. Opmerkelijk daarbij is dat het ontroerende document werd gemaakt door Emmanuelle Bonmariage, Manu’s dochter die geen discussie met haar vader over het wezen van de documentaire uit de weg gaat … Beiden staan namelijk lijnrecht tegenover elkaar wat documentaire aanpak betreft. Een heerlijk portret.

IDFA, van 14 tot 25 november op diverse locaties in Amsterdam.

Beeld: Kabul, City in the Wind

Geschreven door FREDDY SARTOR
 
onomatopee