IFFR: trots op het thuisland

Het programma van het 49ste filmfestival van Rotterdam bestaat uit films afkomstig van overal ter wereld. Maar ook Nederlandse cinema is uiteraard vertegenwoordigd, met onder andere DRAMA GIRL als kanshebber in de Tigercompetitie. We werpen een blik op de Nederlandse oogst in de laatste editie van IFFR-directeur Bero Beyer, die binnenkort aan de slag gaat als directeur van … het Nederlandse Filmfonds.

Vincent Boy Kars balanceert in zijn tweede langspeelfilm DRAMA GIRL op de lijn tussen realiteit en fictie maken. Hij laat als onderzoek daarvoor namelijk twintiger Leyla de Muynck sleutelscènes uit haar eigen leven naspelen. Daarbij onderbreekt en reflecteert Kars nadat er ‘cut’ wordt geroepen. Hij legt zijn visie uit aan de acteurs, stelt vragen aan Leyla en gaat in gesprek met haar om te ontdekken waar en wanneer acteren begint of ophoudt. Een uiterst originele insteek die is uitgewerkt op een gefundeerde, oprechte en respectvolle manier. Want ongemakkelijk kan je de situatie waarin ‘hoofdpersonage’ Leyla zich bevindt zeker noemen, en dat kan je af en toe zelf voelen.

Stilistisch is de film een streling voor het oog. Symmetrisch ingedeelde en gekadreerde shots krijgen door felle kleuren en patronen van de kleding en decorstukken een extra frisse, moderne uitstraling. De goed uitgekozen, architecturale pareltjes van locaties spelen daar ook een rol in. Kars’ onderzoek heeft niet alleen een invloed op Leyla, die dieper nadenkt over bepaalde gevoelens en keuzes die ze vroeger maakte, ook de kijker wordt aangezet tot zelfreflectie. Verder roept dit concept veel vragen op die minder makkelijk en eenduidig te beantwoorden zijn. Want in hoeverre zijn de momenten voor en na het spelen van een scène geoefend, opnieuw gespeeld en dus op voorhand geanticipeerd? Wanneer nemen echte gevoelens tijdens het naspelen van gesprekken en momenten de bovenhand, gebeurt dat constant of net niet? Zo blijven enkele gedachtestromen aan je knagen na het verlaten van de zaal. Al is het een geruststelling dat zelfs voor de regisseur het hele gegeven nog complexer werd na het maken van DRAMA GIRL dan ervoor. “Er zijn gewoon zoveel verschillende lagen die hierbij komen kijken. Ik ben alles nog steeds aan het verwerken. Misschien dat ik daarna wel een klare kijk heb op mijn onderzoeksvraag”, aldus Kars.

Passies die versmelten

Net zoals Leyla de Muynck had ook David Wristers geen ervaring met acteren. In GOUD, het debuut van Rogier Hesp, vertolkt hij de rol van Timo. Als jonge turner op hoog niveau traint hij voor het WK onder begeleiding van zijn vader-coach Ward. Op die manier kan ook zijn vaders droom nog in vervulling gaan, aangezien hij door een auto-ongeluk in een rolstoel belandde. Maar Timo voelt zich eenzaam en steeds meer gevangen in de turnwereld en het strikte schema van een topatleet. Bovendien mist hij affectie en intimiteit. De ontmoeting met de fysiotherapeut van het nationale team en zijn fysieke aantrekkingskracht tot haar is voor hem een lichtpuntje waaraan hij zich vastklampt.

“Ik dacht eerst een acteur te trainen om hem dan de hoofdrol te laten spelen, maar professionals raden me dat sterk af. Ze verzekerden mij dat zoiets vele jaren werk vergt. Dus moest ik op zoek naar een speld in een hooiberg: een getraind turner die kon en wou acteren”, legt Hesp uit tijdens de Q&A na de screening. Dat was echter buiten topturner David Wristers gerekend, die gaandeweg het filmproject een nieuwe passie vond in acteren. De camera zit hem in GOUD steeds heel dicht op de huid. Hesp laat ons via close-ups en intense ademhalingen het verhaal helemaal vanuit Timo’s perspectief te ervaren. Geluiden zoals die ademhalingen en het voetenwerk bij een grondoefening liet hij steeds apart opnemen om een zo ‘clean’ mogelijk resultaat te verkrijgen. “Anders hoorde je tijdens zulke turnscènes ook de hele crew van hier naar daar tippelen”, lacht Hesp. De meest opvallende stijlkeuze is het weloverwogen gebruik van licht. De regisseur kiest voor een donkere, schaduwrijke setting, vooral in het huis van Timo en Ward. “Op die manier wilden we het gevoel van eenzaamheid versterken. Zonder moeder in huis geven beide mannen alleen om praktische zaken. Het is er bijna een gevangenis. Een groot verschil met het huis van fysiotherapeut Irene waar alles warm en gezellig is ingekleed en er meer licht is”, zegt Hesp. Stuk voor stuk keuzes die je de film en het verhaal van Timo helemaal helpen beleven.

Goud

Een andere Nederlandse debuutfilm, PARADISE DRIFTERS van Mees Peijnenburg, brengt drie jongeren in een moeilijke situatie en zonder echte thuis samen ergens onderweg langs de autostrade. Veel woorden wisselen ze niet uit, maar toch ervaar je een gevoel van verbondenheid doordat ze zo kort op elkaar zitten in de auto van Lorenzo. De warme korrel geeft de beelden tederheid en close-ups brengen je dichter bij de gevoelens die elk van de personages in stilte met zich meedragen en verwerken. Mooie en passende observatieshots van plaatsen waar mensen op straat hun spullen achterlaten na er de nacht te hebben doorgebracht weven sommige scènes aan elkaar. Ook de rol van geld blijft terugkeren in het verhaal. Het helpt mensen overleven en komaf maken met hun verleden, maar zorgt ook voor problemen.

Rotterdam in de spotlights

IFFR zet tijdens het festival ook de stad Rotterdam, waar alle filmfeestelijkheden doorgaan, in de kijker. Werk van lokale filmmakers of films die in de stad gedraaid werden, krijgen extra aandacht tijdens RTM: een dag gewijd aan films van lokaal talent. Zo stelde Jenneke Boeijink haar film PORSELEIN voor waar ze negen jaar geleden aan begon: “Ik baseerde me voor deze film op drie van mijn angsten: de dood, een slechte moeder zijn en de controle verliezen.”

Omgeven door de skyline en straten van havenstad Rotterdam wordt het perfecte leven van een koppel doorprikt wanneer hun zoontje Thomas een klasgenoot bijt en ander onverklaarbaar gedrag vertoont. Al snel verschijnen de eerste barsten in Anna en Pauls relatie. Laura De Boer en Tom Vermeir, de Vlaamse acteur uit onder meer Belgica en de serie De Dag, dragen de film met sterke vertolkingen die emotioneel veel vragen. Het was voor Boeijink dan ook belangrijk dat beide acteurs zich konden vinden in de situatie. Ook de jonge Neathan van der Gronden dringt op een beangstigende manier binnen. En toch komt het verhaal niet helemaal binnen zoals festivaldirecteur Bero Beyer tijdens zijn introductie aanhaalde. Het wrange gevoel bleef uit en er was een zekere afstand voelbaar, misschien door het gebrek aan ervaring of herkenning van gevoelens wat deze gezinssituatie betreft.

Porselein

De RTM-kortfilmselectie focuste met 14.05 ALTIJD EEN SOORT VOORUIT op het bombardement op Rotterdam in 1940 door middel van stadsdichter Dean Bowens gedicht vergezeld van prachtige beelden. In THIS IS MY LAND… strijden een vrouw die gehecht is aan haar thuis en een zakenman van een bouwproject om hetzelfde stuk grond. Een split screen maakt hun tweestrijd ook visueel duidelijk. TOUCH en BLOOD GROUP halen allebei op uiteenlopende manieren psychologische kwesties aan. In de ene film raakt een fotograaf geobsedeerd door zijn model en komt hij ook zelf voor de camera terecht. In elkaar vloeiende beelden, kronkelende lichaamsbewegingen en prikkelende muziek tonen hoe hij de controle over zijn lichaam verliest. De andere film vertelt in grauwe- en grijskleurige beelden het verhaal van Danny die helemaal alleen tussen de velden woont. Wanneer zijn broer meedeelt dat hun vader op sterven ligt, komen beelden van hem en de herinnering aan zijn trauma weer bovendrijven.

Het Filmfestival van Rotterdam loopt nog tot en met zondag 2 februari. Info en tickets vind je via hun site.

Geschreven door ANTJE VAN SCHELVERGEM
 
onomatopee