IFFR van start

Woensdag kwam koningin Maxima persoonlijk de aftrap geven voor het Internationale Filmfestival van Rotterdam en dat zorgde voor extra belangstelling van de pers. Belangstelling die het festival goed kan gebruiken. Voor wonderlijke dingen op het witte doek is het nog wat vroeg misschien, maar een aantal documentaires verdienen toch al wel de nodige aandacht.

OF SHADOWS van Chinees Yi Cui volgt het schijnbaar zorgeloos leven van een groep artiesten die in het Noord-westen van het land met primitieve middelen oude verhalen via het schimmenspel opvoeren voor de dorpelingen. Doodeenvoudige lui lijken het aanvankelijk, maar dat verandert naarmate de film vordert. Niet alleen zijn ze perfect op de hoogte van de nieuwste ontwikkelingen in hun vakgebied - met lazer beams, videoprojecties en stadion vullende spektakels – al zijn ze nuchter genoeg om te beseffen dat in deze afgelegen regio, waar een lachende Mao nog lachend aan de muur prijkt, men die oude verhalen heel traditioneel wijze dient te brengen. Wanneer ze in een grotere stad terechtkomen wordt er dan ook druk onderling van mening gewisseld of men al dan niet de oude of de moderne versie zal opvoeren. Zelden zoveel waardering kunnen opbrengen voor een stel zielen, die in hun vak, een imponerende professionaliteit aan de dag leggen.

Spanjaard Pere Portabella is een van de filmmakers in focus, met een carrière van meer dan 45 jaar intussen. Bekend van INFORME GENERAL SOBRE UNAS CUESTIONES DE INTERES PARA UNA PROYECCION PUBLICA uit 1977, twee jaar na de dood van Franco waarin hij de dictatuur hekelt en de vrije verkiezingen toejuicht die er zitten aan te komen. Anno vandaag gaat Spanje, zoals ongeveer alle landen van de Europese Gemeenschap, gebukt onder een niet aflatende stroom bezuinigingen die ervoor zorgt dat mensen die het al moeilijk hebben helemaal kopje onder dreigen te gaan, niet uit de schulden geraken, uit hun huis worden gezet en op straat leven, etend van gaarkeukens, terwijl de rijken alleen maar rijker worden.

INFORME GENERAL II. EL NUEVO RAPTO DE EUROPA het vervolg zeg maar van zijn documentaire uit 1977 wordt hier in Rotterdam voor het eerst aan het publiek voorgesteld. Vooral wordt bevestigd wat al lang geweten is: zoals de doofheid van Europa voor de voorzichtige wensen van het volk, de belabberde toestand van het milieu waar amper belang aan wordt gehecht wordt - met België als een van de koplopers - alsook de verloedering van het continent bij gebrek aan daadkracht om iets e doen aan de eindeloze vluchtelingenstroom. Heerlijk om het allemaal eens duidelijk op een rij gezet te zien door een oude meester, die een verrassend frisse vorm hanteert om zijn boodschap mee te verpakken. Een van de mes uitgesproken politieke filmers vandaag. Ja, die bestaan nog!

Met 'Gare du Nord' wist de Française Claire Simon enkele jaren geleden al te bekoren. Haar nieuwe documentaire LE BOIS DONT LES RÊVES SONT FAITS (foto) is een vreemd relaas van het bois de Vincennes en zijn bewoners onderwie pick nickers, exhibitionisten, dagschilders en zelfs iemand die de bladeren van het pad veegt. De film is zo'n vreemde ervaring dat een gesprekje zich opdrong :         

FILMMAGIE : Een vreemd onderwerp na GARE DU NORD...
Claire Simon : Wat is een goed onderwerp, een goede geschiedenis of verhaal ? Het is boeiend hoe een omgeving een bepaald verhaal fabriceert en in ons binnenste opslaat. In dit geval hoe een bos tot een soort tempel uitgroeit, tot een schrijn voor de bewoners. Elke omgeving kan een soort utopie vormen – in de ware betekenis van het woord utopie dan wel te verstaan – voor zijn populatie, hoewel dat contradictorisch lijkt.

FM : Rêve in de titel van een documentaire is ook contradictorisch...
CS : Ik hou niet van het woord documentaire, omdat 'document' verwijst naar geschreven documenten op papier. Mijn omgeving verklaart mijn eigen leven. Ik sta er niet los van, van de realiteit. Mijn wedervaren in het bos (van Vincennes) had iets onwerkelijks, zoals een droom en daarom sneuvelde de werktitel 'le bien', voor de nieuwe titel.

FM : Hoe heb je dat gegeven aangepakt ?
CS : Wanneer men zich in een bepaalde omgeving bevindt, raakt men op een bepaald moment bewust van 'de tijd', die zowel specifiek als verschillend is op elke plek. Een openbare plek, zoals het bos in dit geval, is boeiend om aan te tonen hoe, wanneer en waarom de mensen er gebruik van maken. Een vorm van inleving, empathie, voilà.

FM : Door wie werd je beïnvloed ?
CS : Tal van, maar Johan van der Keuken is voor mij persoonlijk vermoedelijk wel het grootste voorbeeld geweest. Voilà !

Opgetekend in Brussel 7 januari 2016 (in Bozar). In andere gevallen niet echt het vermelden waard misschien, maar in datzelfde Bozar worden 5 dagen na elkaar films vertoond van het IFFR en via de moderne technieken kan je zelfs deelnemen aan de bespreking na de voorstelling.

Geschreven door ZENO CORNELIS