Jim Sheridan in de Cinematek

Onlangs was de Ierse filmregisseur Jim Sheridan op blitzbezoek in Brussel. Op uitnodiging van de Cinematek, die een hulde bracht aan het werk van deze prestigieuze cineast, kwam hij er ter gelegenheid van een retrospective van zijn werk enkele films inleiden voor het aanwezige publiek.

Een pracht van een initiatief aangezien de man, die niet bekend staat als een veelfilmer maar kwaliteit boven kwantiteit laat primeren, mede de grondslag legde voor de carrière van onder andere Daniel Day-Lewis met wie hij drie keer samenwerkte: ‘My Left Foot: The Story of Christy Brown’ (1989), ‘In the Name of the Father’ (1993) en ‘The Boxer’ (1997). Beklijvende drama’s, al dan niet politiek getint. Diezelfde imponerende draagkracht trok hij als een rode draad ook door in zijn ander werk waarvan onder meer het recente ‘Brothers’ (2009, foto), ook al was het dan ‘maar’ een remake van Susanne Biers Deense verfilming Brødre (2004). Alleen de psychologische thriller ‘Dream House’ (2011) met Daniel Craig en Naomi Watts was een tegenvaller omdat het niet de film werd die hij ervan verwachtte. Zelfs een man met zijn filmstatus en -palmares krijgt op de set niet altijd de carte blanche die hij verdient.

Zijn grote voorbeelden bestrijken een brede waaier aan regisseurs, gaande van Ingmar Bergman en Federico Fellini, Vittorio de Sica, Luchino Visconti tot Richard Lester en auteurs zoals Samuel Beckett. Later ook nog Coppola en Scorsese. Wat Europese filmers betreft, was hij uiteindelijk meer onder de indruk van de Italiaanse regisseurs en minder van Truffaut bijvoorbeeld. Sheridans films zijn vaak intimistisch, met politieke, sociale en persoonlijke thema’s. In welke mate is het een probleem om te kunnen opboksen tegen groots opgezette, avontuurlijke blockbusters in 3D? Jim Sheridan: “Voor onafhankelijke films een groot probleem; ze worden verpletterd door de cruciale opening weekends die doorslaggevend zijn voor de box-office van een film. Er zou bijna een alternatief moeten komen voor de distributie van die andere films, want die krijgen weinig steun.

Je zou bijna kunnen zeggen dat het begon met de opkomst van de videotape; voor Amerikaanse studenten was het niet meer noodzakelijk om naar de bioscoop te gaan om een Europese film te gaan bekijken. Ze konden hem evengoed thuis zien, terwijl televisie natuurlijk lang niet de mogelijkheden van een bioscoopscherm heeft. Naar de bioscoop gaan kun je vergelijken met naar een voetbalmatch gaan, terwijl wanneer je een film thuis op televisie ziet, is dat bijna hetzelfde als naar het toilet gaan of je neus eens goed snuiten. Het is moeilijk om in de toekomst te kijken, om te zien welke richting de cinema in de toekomst zal uitgaan en welke kansen onafhankelijke producties zullen krijgen.”

Wat ook opvalt in Sheridans films, is dat hij een uitgekiend oog heeft voor acteurs in een bijrol, zoals John Hurt in ‘The Field’ (1990) of Emma Thompson en Pete Postlethwaite in ‘In the Name of the Father’ (1993). Welk geheim schuilt daarachter? Sheridan: “Acteurs en mensen zijn voor mij van cruciaal belang wanneer ik een verhaal wil vertellen, ze zijn belangrijker dan de belichting op de set of mogelijke visuele effecten. Dus in dat opzicht is het een voordeel dat ik me in mijn film kan concentreren op mijn acteurs, ook al gaat het ten koste van een of ander technisch aspect. Dat stoort me dus helemaal niet, bij mij primeert het dat de acteur de ziel van zijn personage kan blootleggen. Mijn achtergrond in het theater is daar zeker niet vreemd aan.”

Het gebeurt wel vaker dat de Cinematek in Brussel gasten uitnodigt, waardoor een parallel met de Amerikaanse Cinematheque, gevestigd in Hollywood (en met als tweede locatie het naburige Santa Monica) zich ongetwijfeld opdringt. Zowel in Brussel als in L.A. krijg je een waardevolle programmatie aangeboden waar elke filmfan, -buff of -historicus aan zijn trekken komt. Jammer dat het vaak ietwat buiten het gezichtsveld valt vanwege de overdonderende impact van de multiplexen, die ook hun plek in het filmlandschap meer dan ooit verdienen, maar een nobel instituut als de Cinematek overschaduwen. Vandaar dat een retrospective én ode aan het werk van Jim Sheridan - ook al heeft hij sinds 1989 slechts acht bioscoopfilms op zijn naam - zeker alle aandacht verdient.

Meer info over de cinematek op www.cinematek.be en voor inlichtingen info@cinematek.be

Geschreven door LEO VERSWIJVER
 
onomatopee