Joker wint Venetië

Eigenzinnig en onvoorspelbaar. De jury van het 76ste festival van Venetië heeft een palmares samengesteld naar het evenbeeld van de films van haar voorzitter, de Argentijnse cineast Lucrecia Martel.

“Ik wil Warner Bros bedanken omdat ze hun comfortzone hebben willen verlaten.” Met die woorden heeft Todd Phillips de Gouden Leeuw ontvangen voor zijn JOKER, een duister politiek-psychologisch portret dat na de Batmantrilogie van Christopher Nolan de stripverfilming verder in de richting duwt van een grimmige maatschappelijke reflectie. Bovendien is JOKER opnieuw een tour de force van Joaquin Phoenix, die in de Sala Grande op het Venetiaanse eiland Lido de hoofdprijs mee in ontvangst kwam nemen.

Voor zijn portrettering van een psychopaat was Phoenix de meest genoemde kandidaat-winnaar van de prijs voor Beste Acteur. Nipt gevolgd door Adam Driver, als wederhelft van Scarlett Johansson in het uit elkaar vallende koppel van Noah Baumbachs MARRIAGE STORY, de film die het best scoorde onder de internationale journalisten die in het dagelijkse festivalkrantje hun sterren uitdeelden, maar verrassend genoeg geen enkele prijs heeft gehaald. De Volpi voor Beste Acteur ging naar de Romeinse acteur Luca Marinelli voor zijn vertolking in MARTIN EDEN, een intrigerende boekverfilming van Jack London door Pietro Marcello.

In zijn ontvangstspeech had Marinelli bijzondere aandacht voor de vissersgemeenschap in Napels die een prominente rol speelt in MARTIN EDEN. Waar die film de 20ste-eeuwse maatschappelijke omslag verbeeldt aan de hand van de wordingsgeschiedenis van een zeeman die schrijver wordt, filmt Robert Guédiguian in GLORIA MUNDI de impact van sociaal-economische omwentelingen op de werkende klasse in havenstad Marseille. Ariane Ascaride, een van de hoofdrolspelers in de ensemblecast samengesteld uit de vaste acteursgroep van haar echtgenoot Guédiguian, won de prijs voor Beste Actrice. In haar dankwoord verwees ze naar haar ouders, die als migranten hun geluk zochten in Frankrijk, en ze droeg de prijs op aan vluchtelingen die het leven laten op de Middellandse Zee. Via haar speech bevatte ook de slotceremonie de bekommernissen van de klimaat- en mensenrechtenbetogers die op de laatste festivaldag een hele voormiddag – gedoogd door de politie en het festival – de rode loper bezetten.

De derde acteursprijs, de Marcello Mastroianniprijs voor beste belofte, ging naar de Australiër Toby Wallace voor zijn rol als jonge dakloze junkie die de grote liefde wordt van een terminaal zieke tiener in het emotionele, maar toch beheerste BABYTEETH van Shannon Murphy.

De jury met naast Martel nog Stacy Martin, Mary Harron, Piers Handling, Rodrigo Prieto, Shinya Tsukamoto en Paolo Virzì verraste al door niet Phoenix of Driver als beste acteur in de bloemetjes te zetten. Helemaal onvoorzien was de Grote Juryprijs voor J’ACCUSE van Roman Polanski, niet alleen omdat dit een vrij klassieke historische film is, maar bovenal omdat juryvoorzitter Martel aan het begin van het festival al haar reserve tegenover de film had uitgesproken (en ook weer genuanceerd; zie hier). J’ACCUSE scoorde hoog bij de journalisten in Venetië, de Italianen gaven hem zelfs het hoogste aantal sterren, en hij won de FIPRESCI-prijs van de internationale persjury.

De andere prijzen in de hoofdcompetitie zijn eveneens verrassingen te noemen. De Grote Juryprijs gaat naar LA MAFIA NON È PIÙ QUELLA DI UNA VOLTA van Franco Maresco, een Michael Moore-achtige satirische documentaire die de 25ste verjaardag van de moord op de magistraten Paolo Borsellino en Giovanni Falcone aangrijpt om de dubieuze houding van bevolking en politici tegenover de Napolitaanse maffia tegen het licht te houden. Door een wildgroei aan archiefbeelden, interviews, straatopnames en muzikale optredens lopen de verhalen van de gluiperige concertorganisator Ciccio Mira en de fotograaf Letizia Battaglia als rode draad. Enige kennis van de Italiaanse politieke actualiteit helpt om LA MAFIA NON È PIÙ QUELLA DI UNA VOLTA en zijn sarcastische sneren te kunnen smaken. Net als voldoende weerstand tegen de drammerige toon van de film.

Naast de enige non-fictiefilm in de hoofdcompetitie haalde ook de enige geselecteerde animatiefilm een prijs. Yonfans NO.7 CHERRY LANE won de prijs voor Beste Scenario voor een poëtisch liefdesverhaal tegen de politieke achtergrond van Hong Kong in 1967. Begeleid door een literair-mijmerende voice-over belandt een literatuurstudent in een erotisch-amoureuze driestrijd met een moeder en dochter. Yonfan is een ervaren filmer, maar maakt hier zijn eerste animatiefilm, die overloopt van de (hele en halve) ideeën en verhaalpistes. De jury kon deze visuele en narratieve uitbundigheid duidelijk smaken.

Helemaal niet uitbundig is dan weer Roy Anderssons eerder kil ontvangen vignettenfilm ABOUT ENDLESSNESS, winnaar van de prijs voor Beste Regie. Andersson kon zijn tweede opeenvolgende award in Venetië, na de Gouden Leeuw voor A Pigeon Sat on a Branch Reflecting on Existence in 2014, niet zelf ontvangen omdat hij het festival vroegtijdig moest verlaten wegens zijn heupproblemen. In ABOUT ENDLESSNESS biedt de Zweedse cineast zijn vertrouwde droogkomische benadering van existentiële vraagstukken.

Palmares

Gouden Leeuw: JOKER van Todd Phillips
Grote Juryprijs: J’ACCUSE van Roman Polanski
Beste Regie: Roy Andersson voor ABOUT ENDLESSNESS
Beste Actrice: Ariane Ascaride in GLORIA MUNDI van Robert Guédiguian
Beste Acteur: Luca Marinelli in MARTIN EDEN van Pietro Marcello
Beste Scenario: Yonfan voor NO.7 CHERRY LANE
Speciale Juryprijs: LA MAFIA NON È PIÙ QUELLA DI UNA VOLTA van Franco Maresco
Marcello Mastroianni-prijs (voor beloftevolle acteur of actrice): Toby Wallace in BABYTEETH van Shannon Murphy

Beeld: Joker

Geschreven door BJORN GABRIELS