Karlovy Vary, puike festivaleditie

A NAGY FüZET (Le grand cahier) van de Hongaarse theater- en filmmaker Janos Szasz heeft de Grote Prijs gewonnen van het 48ste festival van Karlovy Vary.

Een snoeiharde, krachtige en fascinerende filmadaptatie van de omstreden debuutroman van de Hongaarse auteur Agota Kristof waarin een tweeling van 13, naar het einde van de Tweede Wereldoorlog toe, in 1945, door hun moeder bij hun grootmoeder gedropt op het platteland niet ver van de Hongaarse grens. Of welke impact een oorlog heeft op opgroeiende jongeren. Een zeer actueel thema. Vrij vlug komen de jongens, aangepord door hun oma, die hen spartaans wil opvoeden, tot het besluit dat ze “hun lichamen moeten trainen in het overleven, harden tegen pijn, honger en koude”. Inderdaad de beste film van een weliswaar ijzersterke competitie. De Speciale Juryprijs was voor A FIELD IN ENGLAND van de Britse wonderboy Ben Wheatley.

In het Poolse PAPUSZA evoceren Joanna Kos-Krauze & Krzysztof Krauze het levensverhaal van Bronislawa Wajs (1918-1987), de eerste Roma-dichteres met als artiestennaam Papusza. In postproductie reconstrueerden de makers aan de hand van oude postkaarten het Polen van de twintigste eeuw, het armoedige Roma-zwerversbestaan tot en met het harde leventje van de in een ongelukkig huwelijk opgesloten dichtende zigeunersvrouw die door een buitenstaander wordt ontdekt. Wat haar door de Roma’s niet in dank wordt afgenomen.

Ook in het Amerikaanse BLUEBIRD van Lance Edmands – Prijs van de Oecumenische Jury en Prijs voor de Beste Actrice(s) - is een vrouw het voorwerp van de vijandigheid van een hele gemeenschap. De vrouw die als droomjob een schoolbus bestuurt, zou door nalatigheid een kind hebben laten doodvriezen; de jongen was in slaap gevallen, heeft de nacht in een ijskoude bus doorgebracht en is in coma. Het gerechtelijkheid onderzoek dat daarop volgt staat stil bij de graad van verantwoordelijkheid van de vrouwelijke chauffeur en de weerslag ervan op haar hele gezin, het eigenlijke onderwerp van BLUEBIRD.

Nog meer vrouwenleed is het onderwerp van SHAME (Styd) – goed voor de Prijs van de Fipresci (Internationale Filmkritiek) - , door de Rus Yusup Razykov gecapteerd in een troosteloos eeuwig sneeuwlandschap op een afgelegen militaire basis, ergens op een schiereiland. Daar leven de vrouwen al dan niet in een sfeer van hoop, wanhoop, uitzichtloosheid, waanzin… wanneer blijkt dat de duikboot waarin hun mannen vastzitten, diep beneden de zeespiegel, onmogelijk nog gered kan worden. Het hele verhaal wordt verteld door de ogen van Lena, pas op deze door het noodlot getroffen plek gearriveerd, die door de andere vrouwen onverschilligheid wordt verweten.

THE PRIEST'S CHILDREN (Svecenikova djeca) is een hilarische komedie van de doorgewinterde Kroatische filmmaker Vinko Bresan. Een jonge katholieke priester wordt verondersteld een parochie over te nemen van een in het dorp zeer populaire oudere priester. Maar een en ander verloopt niet van een leien dakje. Tot de plaatselijke verkoper van …condooms bij de nieuwe pastoor te biechten komt. Van dan af is het hek van de dam.

Als pakkend sociaal drama is het Slovaaks-Tsjechische MIRACLE (Zazrak) van Juraj Lehotsky – Speciale Vermelding East of the West Award - een (h)eerlijk, intimistische portret van een rebels meisje van 15, Ela (een prachtprestatie van de jonge Michaela Bendulova) die een moeizame relatie met haar moeder heeft, vooral ook met zichzelf in de knoop ligt en bovendien ook nog eens zwanger blijkt…

In WHITERING (Odumirange) plaatst de Servische filmer Milos Pusic uitroeptekens bij de leegloop van het platteland, nu dus ook in Oost- en Centraal-Europa een heikel thema. Een volwassen zoon keert uit Belgrado terug naar zijn moeder, een weduwe, die hoopt dat hij voortaan de zorg voor het huis en het land op zich wil nemen. Maar zoonlief droomt ervan om naar Zwitserland te emigreren. Een drama is in de maak.

Nog een drietal opmerkelijke films uit het westen ten slotte.

Uit Spanje, Galicië in feite, O OURO DO TEMPO (The Value of Time) van Xavier Bermudez, een fijngevoelige schets over een oude man, een dokter, die met liefde en met nog meer verlangen terugdenkt aan zijn jong gestorven vrouw en de prettige herinneringen aan haar wil vasthouden – een erotisch filmpje met haar helpt hem daarbij terwijl hij haar lichaam in een soort diepvries bewaart – en daarom amper oog heeft voor zijn frivole ‘huishulp’ Corona die zich gaandeweg tot muze ontpopt (de even bloedmooie als talentrijke Nerea Barros).

En uit Italië behalve VIVA LA LIBERTà, een politieke satire van Roberto Ando met Toni Servillo als link(s)e populistische maar charismatische politicus die vanuit de oppositie de volgende verkiezingen moet zien te winnen aan de hand van holle slogans en weinigzeggende replieken op vervelende vragen van journalisten ook nog het meditatieve UN GIORNO DEVI ANDARE. Daarin volgt Giorgio Diritti een jonge vrouw (Jasmine Trinca, zeer hot op dit ogenblik in de Italiaanse film) die samen met een vrouwelijke missionaris door Brazilië trekt met een woonboot. Op zoek naar het ware geloof en betekenis voor haar leven. Tot Augusta besluit aan wal te blijven. Omdat ze eerst en vooral klaarheid wenst te scheppen in een traumatisch verleden.

Schetste PARADJANOV een regelrechte karikatuur van de legendarische Georgisch-Armeense filmmaker Sergei Paradjanov ondanks alle energie die (tot in het kleinste detail) in het decorum, aankleding en geografie, dan was PHIL SPECTOR van David Mameth zoveel beter. Al Pacino steelt letterlijk de show als de van moord op een “vriendin” beschuldigde bekende muziekproducer Phil Spector die met zoveel woorden van zichzelf beweert dat hij “de muziekindustrie heeft uitgevonden”. Spector is trouwens altijd in voor het showgedeelte. Alles wordt als in het bovenstebeste gerechtsdrama verteld vanuit het standpunt van zijn advocate (een puike Hellen Mirren) die in zijn onschuld gelooft, of toch niet helemaal…

Volledigheidshalve voegen we er nog aan toe dat zowel filmregisseur Oliver Stone, acteur John Travolta als Theodor Pistek, de kostuumontwerper van Amadeus van Milos Forman, met een Lifetime Achievement Award werden vereerd.

128.031 toeschouwers kwamen dit jaar naar het schilderachtige Karlovy Vary afgezakt en pikten er een film van de 235 geselecteerden mee.

Geschreven door FREDDY SARTOR