Lebanon: Days of Tomorrow in Cinema Nova

Na een filmfestival over hoofdstad Beiroet in 2009, organiseert Cinema Nova (Brussel) nu een festival van films van en/of over Libanon. Nova geeft vanavond de aftrap voor Lebanon: Days of Tomorrow en schetst met het initiatief de hoop die Libanon koestert aan de hand van Libanese films die de afgelopen vijf jaar zijn gemaakt.

Libanon heeft het de afgelopen jaren allesbehalve gemakkelijk gehad: de Arabische Lente zorgde voor een wankele politiek en momenteel kwellen een vluchtelingenstroom uit buurland Syrië en de dreiging van een mogelijke oorlog met Israël het land van de ceders. Toch blijft de bevolking niet bij de pakken zitten: Beiroet is na de burgeroorlog begonnen aan een indrukwekkende opmars en staat bovenaan de lijstjes van menig reiswebsite. De letterlijk opgelapte burger op de affiche symboliseert die wederopstanding. In 2009 pakte Cinema Nova uit met een festival over de bruisende havenstad en liet een andere kant zien van het Beiroet dat toen volop terug in opbouw was: een stad die niet weigert te verdwijnen en alle crisissen op haar manier aanpakte. Nu is het de beurt aan het land in zijn geheel in het filmfestival Lebanon: Days of Tomorrow. 

Het festival opent en sluit met de documentaire BEIRUT KAMIKAZE van de Frans-Libanese filmmaker Christophe Karabache uit 2010. Door een rondzwervend jongetje in de achterbuurten van Beirut te volgen, brengt Karabache de schrijdende toestanden van de stad in beeld. Gebombardeerde gebouwen en bewoners die nauwelijks meer iets bezitten worden haarscherp geregistreerd door de camera. Karabuche, die studeerde aan de nieuwe Sorbonne-universiteit van Parijs, doorprikt met BEIRUT KAMIKAZE de façade die Beiroet voor de buitenwereld optrekt en toont aan de samenleving van Libanon hongerig is naar een beter leven.

De resten van de Beiroetse ruïnes na de burgeroorlog spelen ook de hoofdrol in TASTE OF CEMENT van de jonge Syrische regisseur Zaid Kalthoum (zie ook het artikel over het filmfestival van Namen). Libanon kent niet alleen haar eigen problemen, maar ziet zich ook hard geconfronteerd met vluchtelingencrisissen uit andere landen. De ballingschap van Syrische bouwvakkers die de nieuwe wolkenkrabbers van Beiroet moeten bouwen, terwijl in hun woningen in hun thuisland worden gebombardeerd, staat centraal in deze documentaire uit 2017. De film wordt verteld door één van de werkmannen, maar de protagonist onthult nooit wie hij eigenlijk is. De protagonist verliest langzaam zijn ziel in het beton. Het camerawerk van de getalenteerde Libanese Talal Khoury is uitermate subtiel.

Ook Mathijs Poppe, een veelbelovende Belgische regisseur, verdiepte zich in een van de vluchtelingencrisissen waarmee Libanon vandaag kampt. Hij maakte in 2017 een fictieve documentaire over het Palestijnse vluchtelingenkamp Shatila, op de grens tussen Libanon en Palestina, OURS IS A COUNTRY OF WORDS. De grens tussen realiteit en fictie vervaagt doordat Poppe het droombeeld van veel Palestijnen in beeld brengt: de terugkeer naar hun thuisland. Maar dat ideaal is een harde tegenstelling met het dagelijks leven in het kamp. Door die droom te thematiseren, grijpt Poppe de kans om de positie van Palestijnen op de vlucht op een vernieuwende en verhelderende manier uit te leggen. OURS IS A COUNTRY OF WORDS had zijn Belgische première in het 'Changemakers'-parcours op Film Fest Gent

Niet alleen documentaires zijn ruimschots aanwezig op Lebanon: Days of Tomorrow. Ook voor kortfilms is er plaats. In de tweede compilatie van kortfilms wordt er ingezoomd op de huidige problemen die Libanon teistert. Zo focust ALLÔ CHÉRIE van cineast Danielle Arbid uit 2015 op de complexiteit van het moderne leven. Arbid  symboliseert dat aan de hand van de combinatie van beelden van de wirwar van het Libanese verkeer en de soundtrack van telefoongesprekken, bestaande uit conversaties en antwoordapparaten. BREAD & TEA van de regisseurs Liliane Rahal en Sarah Kaskas zoomt net zoals OURS IS A COUNTRY OF WORDS in op de Syrische vluchtelingencrisis. Het hoofdpersonage is de negenjarige Mohamed, die in feite helemaal wees is: zijn vader is vermist en zijn moeder kijkt nauwelijks naar hem om. BREAD & TEA is een scherpe aanklacht tegen de verwaarlozing van kinderen in vluchtelingenkampen. Ook de afvalcrisis, een dreging voor de volksgezondheid in het kleine land, wordt in beeld gebracht met SUBMARINE van jonge filmmaakster Mounia Akl uit 2016. De bevolking vlucht weg uit de met vuilnis overladen staat, behalve personage Hala.

In de eerste compilatie van kortfilms moet de animatiefilm SORRY, I DROWNED van het regisseursduo David Habcy en Hussein Nakhal zeker vermeld worden. De film is brandend actueel: De regisseurs baseerden zich namelijk op een brief van een drenkeling die over de Middellandse Zee vluchtte. Geen wonder dat Artsen Zonder Grenzen graag samenwerkte met Studio Kawakeb in Beiroet om deze film te maken. In het genre van animatie is deze film trouwens een buitenbeentje: Habcy en Nakhal kozen voor een mengeling van verschillende technieken, zoals rotoscopie, waarbij acteurs de scènes eerst naspelen alvorens deze getekend worden, fotomontage en het gebruik van bitmapafbeeldingen zorgen voor een unieke prestatie.

Tenslotte is er ook aandacht voor de schoonheid van Libanon, die ondanks de zware thema’s die bovenstaande films aankaartte, nog altijd verbluffend is. LEBANON: DAYS OF TOMORROWS programmeert hiervoor de langspeelfilm THE VALLEY van Ghassan Salhab uit 2014. De film is het tweede luikje in een triptiek: THE VALLEY komt na The Mountain uit 2010 op en wordt vervolgd door The River, die nog in de maak is. Het verhaal volgt een man met geheugenverlies die zijn identiteit zoekt. Maar het is het woestijnlandschap dat de eigenlijke hoofdrol speelt. Salhab stelde deze film aan de wereld voor op het Internationale Filmfestival van Toronto in 2014 en ook de Berlinale programmeerde THE VALLEY in 2015.

Op 16 juni sluit het festival af met een concert van Mawaran Trio.

Vind het volledige programma hier, tickets enkel te koop aan de kassa. 

Geschreven door LEEN REYNAERTS