Millenium Film Festival, numero 5

Een retrospectieve David &Albert Maysles vormt de kern van de vijfde editie alweer van het Millennium Film Festival in Brussel (nog tot 9 juni, Cinematek en Flagey). Op het programma staat een breed scala documentaires die verband houden met de millenniumdoelstellingen van de Verenigde Naties. Overkoepelend thema dit jaar is ‘Tout à vendre/All for sale’, een reflectie op de vermarketing van alle denkbare en ondenkbare domeinen. In de Belgische selectie sluit onder meer La terre amoureuse, de nieuwste docu van Manu Bonmariage, daar nauw bij aan. Junior (Sien Versteyhe, 2012) vertelt dan weer over de relatie tussen financiële besognes, familie en topsport.

Opvallend zijn vooral de retrospectieves gewijd aan de Nederlandse filmmaker Leonard Retel Helmrich en aan de broers Maysles dus.

Albert (°1926) en David Maysles (1932-1987), vaandeldragers van de Amerikaanse direct cinema, wilden met hun observerende documentaires ‘te weten komen wat er aan de hand was’ en die waarheid vastleggen zonder er zelf op in te grijpen. Hoewel de absolute waarheidsclaims van vele direct cinema-adepten (‘Ik beschouw onze films als de meest pure vorm van cinema’, aldus Albert Maysles) niet standhouden, blijven hun documentaires vaak pregnante portretten, ook als die een loopje nemen met de zelfverklaarde wetmatigheden van direct cinema. Een van hun bekendste en meest invloedrijke documentaires, Gimme Shelter (1970, samen met Charlotte Zwerin), opgenomen tijdens het beruchte Rolling Stones-concert in Altamont, is niet alleen een mijlpaal in de geschiedenis van de muziekdocumentaire, maar levert ook een tijdsdocument dat mee het einde inluidt van de utopistische visie op de jaren zestig.

Hun Salesman (1969) sluit feilloos aan bij het ‘Alles is te koop’-thema van het Millenium Film Festival. De Maysles volgen daarin namelijk bijbelverkopers die deur aan deur gaan om hun gedrukte waarheid te slijten. Ook op het programma: Showman (1963, over Hollywood-producent Joseph Levine), What’s Happening! The Beatles In USA (1964), Meet Marlon Brando (1965) e.a.

De Nederlandse filmmaker Leonard Retel Helmrich (°1959) vertelt in een imposante trilogie over de wederwaardigheden van een onbemiddeld gezin dat heen en weer geworpen wordt door de turbulente ontwikkelingen in Indonesië. Het veelgelauwerde drieluik De stand van de zon (The Eye of the Day, 2001), Stand van de maan (Shape of the Moon, 2004) en Stand van de sterren (Position among the Stars, 2010) koppelt een lucide analyse van hedendaags Indonesië aan verbazingwekkende shots en een clevere montage. Zijn nieuwste Hollandse nieuwe (Raw Herring) behandelt de oer-Nederlandse haringvisserij en ging onlangs in première op het New Yorkse Tribeca Film Festival, maar reist niet af naar Brussel. Wel zal Helmrich op dinsdag 4 juni een masterclass verzorgen.

Het Millenium Film Festival gaat door op verscheidene locaties in Brussel. Programma en meer informatie: www.festivalmillenium.org

Geschreven door BJORN GABRIELS