Nieuwste film van Lav Diaz kent Belgische première op Courtisane

De nieuwste film van de Filipijnse Slow Cinema-grootmeester Lav Diaz, die op de jongste Berlinale in wereldpremière ging, beleeft nu zondag zijn Belgische première op het Gentse filmfestival Courtisane. Voor zijn esthetisch, zwart-wit gefilmd meesterwerk over de geschiedenis van de Filipijnen ontving hij op de Berlinale de Alfred Bauerprijs die staat voor “a film that opens new perspectives on cinematic art”. Diaz heeft naam en faam dankzij zijn Slow Cinema. Door zijn trage vertelstijl daagt hij de toeschouwer uit om beschikbaar te worden voor het fenomeen ‘tijd’. In tegenstelling tot de mainstream cinema zorgt deze aanpak ervoor dat we als kijker de totaalervaring van het audiovisuele kunnen absorberen.  A LULLABY TO THE SORROWFUL MYSTERY (foto) is een 480 minuten lang strelende visuele trip voor het oog. Diaz onderzoekt met zijn film de geschiedenis van de mythe Andrés Bonifacio y de Castro die in de Filipijnen de strijd aanging tegen het Spaanse koloniale regime. Wandel, met zijn weduwe als gezelschap, de dichtbegroeide en illustere jungle in, op zoek naar het vermiste lichaam van haar man. Bewonderaars van contemplatieve cinema, mis deze spirituele ervaring niet!

Onder de categorie ‘Artist in Focus’  brengt het festival twee retrospectieven over visuele kunstenaars: Luke Flower en Michel Khleifi.

Luke Flower is artiest, filmmaker en muzikant. Zijn 16mm films realiseert hij vooral in collectief verband met andere beeldende of muzikale artiesten. De focus van zijn onderwerpen die hij voor zijn lens brengt ligt vooral op tegenbewegingen, tegendraadse denkers of communities. Zo heeft Flower psychiater R.D. Laing, de componist Cornelius Cardew, de marxistische historicus E.P. Thompson en milieuactivist Bogman Palmjaguar in een eigenzinnig en complexe portrettering op pellicule opgenomen. Op 24 maart gaat hij dieper in op zijn integrerend muzikaal parcours. Hij gaat samen met zijn, net zoals Flower afkomstig uit Glasgow, muzikale vriend Richard Young en de Keulenaar Marcus Schmickler in dialoog. Tussen deze twee performances wordt de experimentele kortfilm Points of Departure (2014) vertoond. Deze ontrafelt het geheugen van een alledaags object, een tafellaken, om de relatie tussen de filmmaker Alia Syed met de stad Glasgow te duiden. Tijdens zijn bezoek brengt Flower een persoonlijke en unieke selectie van filmwerk met zich mee, waarvan twee kortfilms van Robert Beavers in Belgische première. FOR CHRISTIAN (2016) is de recentste kortfilm gerealiseerd door Flower.

De in Israël geboren Palestijnse Belg Michel Khleifi is de andere artiest die in de schijnwerpers wordt geplaatst. Hij markeerde met Al Dhakira Al Khasba (1980) een belangrijke verschuiving in de Palestijnse cinema. De film toont de complexiteit van het leven, onder de bezetting, in al zijn contradicties. De structuur van het verhaal kent een avant-gardistische stijl die speelt met het contrast tussen documentaire en narratieve fictie. Het verhaal portretteert twee Palestijnse vrouwen met hun individuele problemen waarbij het politieke beleid hun thuis en hun leven beïnvloedt. Door de onvermijdelijkheid en onontkoombaarheid van het Israëlisch-Palestijns conflict geven zijn negen films nu nog altijd een utopische indruk.

“Selectie 2016” van het festival biedt een uitgebreide verscheidenheid op het uitgestrekt terrein van het bewegend beeld en de wereldcinema. Het wordt een mix van zeventiental (her)ontdekt beeldmateriaal van videokunstenaars en het nieuwere audiovisueel werk.

Between fences van Avi Mograbi bijt de spits van Courtisane af. Hier dringen cineast Mograbi en theatermaker Chen Alon het detentiecentrum Holot in de Negev-woestijn binnen, aan de grens met Egypte. Daar verblijven asielzoekers die niet naar hun thuisland Soedan of Eritrea terug kunnen. Technisch gesproken is het centrum geen gevangenis maar door het gebrek aan een toekomst in Israël, zit men er toch vast. Het artistieke duo probeert met rollenspel, die de principes van het “Theater van de Onderdrukten” volgt, de bewoners confronterende inzichten bij te brengen. Dat resulteert naar razend interessante, actuele vragen die we als Westerse toeschouwer zelf moeten verwerken en oplossen.

De Chinese documentaire maker Wang Bing schenkt ons een gelijkaardig, hartverscheurend document van hoogstaand niveau met zijn nieuwste TA'ANG. Hij volgt op de voet een Birmaanse etnische minderheid, de Ta’ang, die moeten vluchten voor een burgeroorlog in de provincie Kokang. Deze vluchtelingen trachten te overleven in  de smalle riviervalleien van het grensgebied tussen China en Myanmar, met een beperkte hoeveelheid voedsel. Bing is een gevierd documentairemaker die we vooral kennen van zijn harde thema’s en de afwijzing om de waarheid esthetisch te verdoezelen.

Wie meer van het experimentele werk houdt, vindt zijn gading ook bij de Belgische cineaste Chantal Akerman, die vorig jaar overleed. In haar debuut La Chambre (1972), dat in New York werd opgenomen, probeerde ze meteen de stilistische toon uit die ze in haar oeuvre zou aanhouden. De film bestaat uit één long-take panoramashot van haar appartement waarin Akerman zelf het mysterieus hoofdpersonage belichaamt. Het elf minuten durend cinematografisch stilleven moèt je als visueel beeldliefhebber gewoon gezien hebben.

Het festival sluit af met de jongste film van Hong Sang-soo, die we kennen van het minimalistische Hahaha (2010) en het analytische portret van een leerkracht-studentrelatie in Nobody's Daughter Haewon (2013). Met RIGHT NOW, WRONG THEN (2015) grijpt Sang-soo terug naar zijn vertrouwde genuanceerde, suggestieve stijl waarbij hij met een minimum aan mensen, plaatsen en gebeurtenissen een krachtige emotionele impact nalaat. Een arthousefilmer leert een beginnende kunstenares kennen. Samen gaan ze iets eten in een lokaal restaurantje waar de erotische spanningen tussen beiden opflakkeren. Ze trachten dat allebei te verbergen door elk woord en elke pauze doordacht te gebruiken, wat dikwijls voor grappige dialogen zorgt. Het gebruik van long-takes gepaard met een plotse zoom brengt de visuele humor tijdens de conversaties naar een hoger niveau.

Courtisane, van 23 tot 27 maart, vindt plaats in Gent op vier verschillende locaties rond de middeleeuwse stadskern: Minard, Sphinx Cinema, KASKcinema en Paddenhoek. Het volledige programma en verdere praktisch info kan u vinden op www.courtisane.be.

Geschreven door Lotar Desmet

Geschreven door LOULOU VAN LOON & TIRSA VAN DER KLEIJ