Officiële selectie 76ste Mostra

Openen met THE TRUTH, waarin Catherine Deneuve in de rol van steractrice kruipt en Juliette Binoche haar dochter is. Afsluiten met kunstrooffilm THE BURNT ORANGE HERESY, met Donald Sutherland als een teruggetrokken kunstenaar en Mick Jagger als een machtige kunstverzamelaar. De Mostra krijgt vorm.

De openingsfilm van het 76ste festival van Venetië, dat dit jaar doorgaat van 28 augustus tot 7 september, kenden we al: THE TRUTH, ook wel La vérité, de eerste Franstalige film van de Japanse Gouden Palmwinnaar Hirokazu Kore-eda. Daarmee wordt gebroken met de gewoonte van de laatste jaren om het filmfestijn in de Dogenstad te starten met grote Amerikaanse films als Black Swan, Gravity, Birdman, La La Land, Downsizing of First Man. Al blijft Venetië met verve de brug slaan tussen de betere Amerikaanse mainstream en wereldwijde arthouse, zoals blijkt uit de films die overlappen met het festival van Toronto, dat andere opstapje richting Oscarcampagne dat deels gelijktijdig met Venetië doorgaat (van 5 tot 15 september).

Pendelen tussen Venetië en Toronto

In zowel Italië als Canada zal Joaquin Phoenix’ grimmige versie van een al duistere clown om aandacht schreeuwen. Toch blijft het hout vasthouden wat Todd Phillips, regisseur van War Dogs en The Hangover-films, bakt van JOKER. Ook MARRIAGE STORY, waarvoor regisseur-scenarist Noah Baumbach naar verluidt putte uit zijn relatie met Greta Gerwig, doet nu al speculeren over welke acteur in aanmerking zal komen voor Oscargoud. Adam Driver gaat over de tongen, maar zal een film nodig hebben die meer teweegbrengt dan Baumbachs vorige Netflixfilm, The Meyerowitz Stories (New and Selected) uit 2017. En slaagt Scarlett Johansson erin de identiteitspolitiek – whitewashing in Ghost in the Shell en transgender bij haar opgegeven rol in Rub & Tug – achter zich te laten en nog eens een volbloed rol te spelen?

Een ander drama over familiaal trauma dat zowel Venetië als Toronto aandoet, is GUEST OF HONOR van de Armeens-Canadese cineast Atom Egoyan. Hoewel altijd intrigerend moeten Egoyans psychologische thrillers het wat belangstelling betreft afleggen tegen James Grays neoklassieke emotionele portretten. Voor zijn vorige film, The Lost City of Z, verliet hij zijn vertrouwde New York voor een koloniaal avontuur op de grens van Brazilië en Bolivia. Met AD ASTRA wil hij naar eigen zeggen een realistisch ruimteverhaal vertellen. Het als een existentiële sciencefiction aangekondigde AD ASTRA, met Brad Pitt als een zoon die in het heelal op zoek gaat naar zijn lang verloren vader, lijkt te wijzen op een voorkeur van de selectiecommissie in Venetië, in een film die verwantschap lijkt te vertonen met festivalopeners Gravity en First Man.

Ook niet-Amerikaanse producties gaan aan beide kanten van de Atlantische Oceaan een drukke maand september tegemoet. De bekendste daarvan is EMA van Pablo Larraín, die daarvoor tussen zijn Amerikaanse projecten door terugkeert naar Chili en opnieuw samenwerkt met Gael García Bernal (No, Neruda). Pendelen ook tussen beide festivals: de Tsjech Václav Marhoul, de Chinees Lou Ye en de Portugees Tiago Guedes.

MARRIAGE STORY is niet de enige Netflixproductie die Venetië en Toronto aandoet. THE LAUNDROMAT van Steven Soderbergh, over de gelekte Panama Papers, onderneemt dezelfde reis. Aan boord bevindt zich Matthias Schoenaerts naast onder anderen Meryl Streep, Gary Oldman en Antonio Banderas in de hoofdrollen. Met buiten competitie ook nog David Michôds Shakespeare-adaptatie THE KING met Timothée Chalamet, Joel Edgerton en Robert Pattinson, kiest het oudste festival ter wereld na de Gouden Leeuw voor Netflixproductie Roma vorig jaar opnieuw volmondig voor de grootste streamservice ter wereld. De International Union of Cinemas (UNIC) heeft alvast zijn ongenoegen laten blijken en verwerpt de selectie van Netflixfilms in competities van grote festivals als een marketingstunt van de streaminggigant. Van Martin Scorsese’s door Netflix geproduceerde gangsterepos The Irishman is voorlopig (?) geen spoor.

Ik beschuldig!

Nog een controversiële keuze, zij het om een andere reden, is Roman Polanski’s J'ACCUSE. Dit historische drama is gebaseerd op de beroemde Dreyfusaffaire, met Louis Garrel als de Joods-Franse legerofficier Albert Dreyfus die in de jaren 1890 valselijk veroordeeld werd voor spionage in dienst van Duitsland. Auteur Émile Zola klaagde het antisemitisme van de Franse legertop aan in zijn open brief onder de titel ‘J’accuse… !’. Toen J'ACCUSE tijdens het festival van Cannes werd vertoond voor potentiële kopers/distributeurs, lieten Amerikaanse bedrijven de film links liggen. Polanski bevindt zich al decennia in het middelpunt van zijn eigen affaire en werd in de #metoo-golf verbannen uit de Amerikaanse Academy. In Europa liggen de kaarten blijkbaar anders. Naast Louis Garrel en Polanski’s huidige echtgenote Emmanuelle Seigner staan ook de Franse sterren Jean Dujardin en Mathieu Amalric en de Belg Olivier Gourmet op de affiche.

Een ander terugkerend heet hangijzer op festivals is de selectie van vrouwelijke cineasten. Vorig jaar was Jennifer Kent met The Nightingale de enige in de Venetiaanse hoofdcompetitie. De Mostra heeft dit jaar dan wel de Argentijnse regisseur Lucrecia Martel (Zama) tot juryvoorzitter benoemd, het aantal filmmaaksters die meedingen naar de Gouden Leeuw is opnieuw bijzonder gering. Op dit moment zijn ze met twee: Haifaa Al-Mansour (Wadjda, Mary Shelley) en debutant Shannon Murphy. Marjane Satrapi’s biopic over Marie Curie, Radioactive, zal het festival van Toronto sluiten, maar mogelijk kan Venetië zijn hoofdcompetitie nog aanvullen met nieuw werk van Kelly Reichardt, Greta Gerwig of Chloe Zhao.

Als we dan toch onterechte minderheden turven in festivalselecties, komen we ook uit bij animatiefilms en documentaires. Van elk telt de hoofdcompetitie er slechts eentje: het animatiedebuut NO. 7 CHERRY LANE van de Chinese veteraan Yonfan en de Italiaanse documentaire THE MAFIA IS NO LONGER WHAT IT USED TO BE van Franco Maresco. Was de Gouden Leeuw voor Gianfranco Rosi’s documentaire Sacro GRA (2013) dan toch geen keerpunt? Hoewel Venetië er zich op toelegt om jaarlijks minstens één non-fictiefilm voor de hoofdprijs te selecteren, blijven documentaires kampen met schaarste op de grote festivals.

De Mostra zal afsluiten met de Italiaans-Amerikaanse kunstrooffilm THE BURNT ORANGE HERESY van Giuseppe Capotondi, gebaseerd op de gelijknamige roman van Charles Willeford. Na de geplaagde curator in de satire The Square speelt Claes Bang ditmaal een kunstcriticus/dief. Hij wordt vergezeld door Donald Sutherland en Mick Jagger. Start me up.

Officiële competitie

THE PERFECT CANDIDATE van Haifaa Al-Mansour
ABOUT ENDLESSNESS van Roy Andersson
WASP NETWORK van Olivier Assayas
MARRIAGE STORY van Noah Baumbach
GUEST OF HONOR van Atom Egoyan
AD ASTRA van James Gray
A HERDADE van Tiago Guedes
GLORIA MUNDI van Robert Guediguian
WAITING FOR THE BARBARIANS van Ciro Guerra
EMA van Pablo Larraín
SATURDAY FICTION van Lou Ye
THE TRUTH van Hirokazu Kore-eda
MARTIN EDEN van Pietro Marcello
THE MAFIA IS NO LONGER WHAT IT USED TO BE van Franco Maresco
THE PAINTED BIRD van Vaclav Marhoul
THE MAYOR OF THE RIONE SANIT van Mario Martone
BABYTEETH van Shannon Murphy
JOKER van Todd Phillips
J’ACCUSE van Roman Polanski
THE LAUNDROMAT van Steven Soderbergh
NO. 7 CHERRY LANE van Yonfan

Volledig programma

Geschreven door BJORN GABRIELS