Staf Knop: De stem van het geheugen

Ook in zijn tiende boek zowat in amper drie jaar tijd laat Staf Knop, journalist, film- en theaterrecensent en oud artistiek directeur van het casino in Knokke, het achterste van zijn tong zien. En gelukkig maar! Want hoe sterk 'de stem van zijn geheugen' zich ook manifesteert zo flauw, zo onbestaand zeg maar, klinkt het geheugen door in het Vlaanderen van vandaag, in het bijzonder op het vlak van de theater-, film- en tv-cultuur én -historiek. Om nog niet te spreken van erkenning. De auteur heeft dan ook recht van spreken.

Een week lang trok Staf Knop, die het oeuvre van filmmaker Ernst Lubitsch (Ninotchka, 1939) adoreert, met Charlie Chaplin op. Het koppel Yves Montand & Simone Signoret rekende hij tot zijn vriendenkring, een diva zoals Maria Callas zette hij op haar nummer en hij mocht zich de vriend des huizes noemen van theatercorryfeën zoals Georges Vitaly en Vic De Ruyter. Zijn betrokkenheid bij het theatergebeuren in het Vlaanderen van de jaren 50 en 60 is het eigenlijke onderwerp – en het is goed dat dat nog eens grondig wordt opgefrist –, van het boek, dat in de eerste plaats ook een relaas is (in een notendop, dat wel) van Knops levensverhaal ... Trouwens rasacteur Nand Buyl was een jeugdvriend van Knop.

Het autobiografische DE STEM VAN HET GEHEUGEN leest aardig weg, je verkneukelt je om de talloze opgediste anekdotes (een jury op de BRT die een vinylplaat van een nieuwe groep afwijst. Naam? The Beatles) en je staat er versteld van hoeveel iemand in een mensenleven kan (of mag) meemaken. Sinds het boek Wilhemstrasse 118, Berlin wisten we dat al wel, maar toch. Staf is dan ook al 93 jaar. Niettemin is het boek een must voor wie, evoluerend in het cultuurwereldje in Vlaanderen-waar-iedereen-iedereen-kent en zich angstvallig hoedt om niet uit de boot te worden geduwd, zich al was het maar even wil verdiepen in het niet eens zo lang vervlogen verleden van ons cultureel erfgoed.

Staf Knop is een geboren verteller. Je ziet hem zo zijn verhaal doen, met zijn klaterende stem als een klok en een ondertoon van oneindige verontwaardiging. Hij maakt zich - zeer terecht - druk om het feit dat zijn laden uitpuilen van de kant-en-klare scenario's voor film en voor tv-reeksen ("Altijd met een historische reflex", aldus de auteur, zoals 'De missie van Rudolf Hess' bijvoorbeeld) die ondanks (vage) beloften nog altijd geen realiteit zijn geworden. En Knop verzucht: "Met het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd werd ik voor een voldongen feit gesteld: De wereld stond als het ware stil." Hij is er de levendige getuige van. Al meer dan een kwarteeuw. Nog eentje om in te kaderen: "Waar men het voor de Tweede Wereldoorlog had over kunst en cultuur, wordt er nu nog uitsluitend over economie gesproken. Geld is de enige bekommernis." Het is altijd aangenaam om een boek van Staf Knop te lezen. Al was het maar om even in het geheugen van Vlaanderen te grasduinen. Hopelijk is DE STEM VAN HET GEHEUGEN niet zijn laatste werkstuk.

Beeld: Ninotchka (1939)

Geschreven door FREDDY SARTOR
 
onomatopee