State of Cinema: Olivier Assayas presenteert Tarkovski

Op 27 maart geeft de Franse cineast Olivier Assayas een lezing bij een vertoning van Andrej Tarkovski’s DE SPIEGEL in Palace, Brussel. Tijdens State of the Cinema, georganiseerd door het online platform Sabzian, zal Assayas dat meesterwerk kaderen in de filmactualiteit.

Na de eerste edities in 2018 en 2019 met regisseurs Sarah Vanagt (After Years of Walking en In Waking Hours) en Claudio Pazenza (Sottovoce en Archipels Nitrate) groeit State of the Cinema ondertussen uit tot een traditie van Sabzian. Ieder jaar nodigt het platform een spreker uit om aan de hand van een film de huidige stand van zaken in de filmwereld te komen duiden. Dit jaar koos Sabzian voor Assayas, bekend voor films die vaak reflecteren over film en acteren. Zo gaat Irma Vep (1996) over een Chinese actrice die maar moeilijk haar weg vindt in de Franse filmwereld en richt zijn documentaire HHH (1997) op de Taiwanese filmmaker Hou Hsiao-hsien. Ook Clouds of Sils Maria (2014) heeft een actrice als centraal personage, terwijl Personal Shopper (2016) onder meer de celebritystatus tegen het licht houdt. Zijn meeste recente film Wasp Network (2019, ook wel Cuban Network genoemd) werd in Venetië genomineerd voor een Gouden Leeuw (zie ons verslag hier). Hevig beïnvloed door de bewegingen van mei 68 beschikt de Fransman over een elektrisch geladen oeuvre.

Tarkovski’s DE SPIEGEL (1975) zal tijdens Sabzians State of the Cinema centraal staan. In zijn meest persoonlijke film reflecteert Tarkovski op zijn jeugdjaren, via het personage van een Russische veertiger die tijdens een zware zenuwinzinking zijn leven voorbij ziet flitsen. De gedachtecollage steunt onder meer op beelden van de Spaanse Burgeroorlog en de Tweede Wereldoorlog begeleid door de muziek van Bach, Pergolesi en Purcell. Tarkovski maakt van DE SPIEGEL een dromerige getuigenis waarin het heden voortdurend wordt opgejaagd door het verleden. De film zorgde voor controverse. Na vele boze brieven en hevige weerstand van de Sovjetautoriteiten overwoog de Rus zelfs om te stoppen met regisseren. Tarkovski besloot na vele lovende berichten uit de filmwereld en van bioscoopgangers om toch niet uit het vak te stappen.

Assayas koos ervoor om DE SPIEGEL uit te lichten omdat Tarkovski daarmee volgens hem de wereld van de cinema voorbijstreeft. Hij ziet Tarkovski niet als een filmmaker maar als een poëet, als een man die graaft in het geheugen en de relatie tussen herinnering en perceptie blootlegt. Assayas uit bewondering voor de manier waarop de Russische cineast overeenkomsten vindt tussen geuren, kleuren en gezichten, net als een poëet zijn gedichten zou vormgeven. DE SPIEGEL geldt volgens Assayas als het pronkstuk van Tarkovski’s poëtische oeuvre, een film die niet de realiteit maar de perceptie wil verfilmen. Het zal Assayas ongetwijfeld veel deugd doen dat na veertig jaar het Nederlandse filmmuseum Eye Tarkovski’s werk restaureerde en digitaliseerde. Filmliefhebbers kunnen de gedigitaliseerde klassieker tijdens de lezing bewonderen. Vanaf 1 juli zal Lumière de film ook in België opnieuw uitbrengen.

Meer informatie vind je op de site van Sabzian.

Geschreven door PIETER DESAEVER
 
onomatopee