Streamen buiten de mainstream: Mark Rappaports melancholische video-essays

Met de boom van platformen als YouTube en Vimeo heeft het audiovisuele essay een grote vlucht genomen. Tussen het immense aanbod van soms banale, soms droog-academische video’s valt het melancholische werk van Mark Rappaport op, en dat al sinds de vroege jaren 90.

In 1988 was het eerste deel van Jean-Luc Godards videoproject Histoire(s) du cinéma te zien op het festival van Cannes. De collage van filmfragmenten, historische beelden en overpeinzingen zou uitgroeien tot een van de standaardwerken van het audiovisuele essay. Met zijn ‘videoverhaal’ Postcards uit 1990 (hier te bekijken) sloeg ook Mark Rappaport de weg van de magnetische band in. In de jaren 70 had hij al fictiefilms gedraaid, zoals de korte sekskomedie BLUE STREAK (1971) of de amoureuze driehoeksvertelling THE SCENIC ROUTE (1978). Steeds regeert een exuberante visuele expressie, een eigen stempel die hij verder zou exploreren in de video-essays die een ruimere weerklank zouden vinden.

Zijn eerste grote videowerk maakte Rappaport in 1992. ROCK HUDSON’S HOME MOVIES legt via filmscènes met de in 1985 aan de gevolgen van AIDS overleden Hollywoodacteur de vinger op zijn officieel verborgen homoseksualiteit. Fragmenten uit Hudsons ostentatief heteroseksuele rollen in onder andere Douglas Sirks Written on the Wind vormen samen met interviewfragmenten en Eric Farr die Hudson speelt een nieuw personage dat doet nadenken over de creatie van de populaire acteur. In de door Rappaport geschreven voice-over blikt Hudson terug op zijn eigen leven. Daarin zien we toespelingen op Hudsons in de kast gedwongen seksualiteit, deels filmkritische interpretatie, deels gefictionaliseerde tragiek. ROCK HUDSON’S HOME MOVIES is dus een vorm van alternatieve (film)geschiedschrijving, en dat in een toon die veel melancholischer en reflectiever is dan de Netflixreeks Hollywood, waarin Hudsons entrée in de filmwereld deel uitmaakt van een ‘wat als’-verhaal over het Amerikaanse studiosysteem.

From the Journals of Jean Seberg

In een volgend video-essay presenteert Rappaport een ander tragisch verhaal waarin sterrenstatus en getroebleerd privéleven op elkaar botsen. FROM THE JOURNALS OF JEAN SEBERG (1995) gaat opnieuw aan de slag met bestaande beelden en nieuwe opnamen om een tot mythe opgeblazen publiek bestaan te toetsen. Nouvelle vague-icoon Jean Seberg, onlangs vertolkt door Kristen Stewart in het biografische Seberg, stierf net als Hudson een te vroege dood, toen ze zelfmoord pleegde terwijl de FBI haar op de hielen zat wegens haar banden met de Black Panther-beweging.

De constructie van filmsterren laat Rappaport niet los. Zo kijkt hij in BECOMING ANITA EKBERG uit 2014 hoe de Zweedse ster, beroemd van haar fonteinscène in Fellini’s La dolce vita (1960), via diverse films gebombardeerd werd tot seksgodin. Steeds koppelt hij die creaties op het witte doek aan de cinefiele beleving van het kijken, ondergaan en actief (her)vormen. En aan humor. Rappaport eigent zich de beelden en de verhalen van de filmgeschiedenis toe om er een particuliere invulling aan te geven. In zijn recente werk Max & James & Danielle (2015) onderneemt hij het gedachte-experiment om twee acteurs die elk afzonderlijk in films van Max Ophüls speelden alsnog samen te brengen in een en dezelfde film. Film en film kijken als een daad van melancholie, grijpend naar wat er in feite niet (meer) is.

Op de Vimeo-pagina van Filmmuseum München is vanaf 25 mei een retrospectieve met werk van Mark Rappaport te zien:

Van 25 tot 28 mei: ROCK HUDSON'S HOME MOVIES (1992) & BLUE STREAK (1971)
Van 29 mei tot 1 juni: THE SCENIC ROUTE (1978)
Van 1 tot 4 juni: OUR STARS (2015) & BECOMING ANITA EKBERG (2014)
Van 5 tot 8 juni: FROM THE JOURNALS OF JEAN SEBERG (1995)

Beeld bovenaan: Rock Hudson's Home Movies

Geschreven door BJORN GABRIELS