Sundance 2019: van Utah naar Berlijn

Een paar dagen terug werd het volledige programma van de Berlinale aangekondigd. Met films als THE SOUVENIR, MONOS en DIVINE LOVE lichtte het Sundance Film Festival al een tipje van de sluier van wat er in de Duitse hoofdstad te zien zal zijn.

Sundance is altijd leverancier voor (de nevensecties van) de grote Europese festivals. Zo is er THE BOY WHO HARNESSED THE WIND, het regiedebuut van Chiwetel Ejiofor, hoofdrolspeler van 12 Years a Slave, de documentaire SHOOTING THE MAFIA van Kim Longinotto over de Italiaanse fotograaf en politieke militant Letizia Battaglia, het hartverwarmende liefdesverhaal PHOTOGRAPH van Ritesh Batra (The Lunchbox) en WE ARE LITTLE ZOMBIES, waarin Makoto Nagahisa het verhaal van een gang dertienjarige weirdo’s vertelt.

De grootste blikvanger onder de films die binnenkort de trans-Atlantische oversteek naar Berlijn zullen maken is evenwel THE SOUVENIR van de Engelse cineast Joanna Hogg, geproduceerd door BFI en Martin Scorsese. De Noord-Amerikaanse rechten daarvan werden al anderhalve maand voor Sundance opgekocht door distributiebedrijf en kwaliteitsreferentie A24. Het enthousiasme voor de film is nauwelijks af te remmen. Nog voor het festival goed en wel van start ging, en iemand überhaupt de film kon zien, werd al een sequel aangekondigd.

In Hoggs introspectieve, semi-autobiografische film ontmoet de jonge filmschoolstudent Julie (Honor Swinton-Byrne, dochter van Tilda) in het Londen van de jaren 80 de niet onvriendelijke maar toch pedante Anthony (Tom Burke). Zowel de fotografie van David Raedeker als de karaktertekeningen van Joanna Hogg zijn opvallend strak. De camera gebruikt de lijnen van openstaande deuren en ramen voor statische tableaus waarin het dinerende koppel in barokke kaders getuigt van een vervallen bourgeoisie die de schijn hoog moet houden. Zo poogt Anthony zijn heroïneverslaving te verhullen met pompeuze oneliners. Hij omschrijft Julie als fragiel en verloren, maar de vele spiegels in beeld suggereren het omgekeerde: hij is degene die ’s nachts iedereen wakker houdt. Terwijl Anthony de dieperik in sukkelt, zien we Julie groeien, als mens en als cineast. De gevoelens van de personages blijven echter even ingetoomd en gecontroleerd als de kaders van de statische camera. Door de zowel kritische als contemplatieve blik belandt THE SOUVENIR ergens tussen sociale satire en naturalisme.

Op zoek naar authenticiteit wil Julie de dokwerkers van Sunderland filmen. Tussen pseudointellectuele gesprekken met medestudenten in haar Londense appartementje, een shopping spree bij Harrod’s en familiale verplichtingen op het Britse platteland zien we haar vanuit haar geprivilegieerde positie botsen met de hardheid van de wereld. Traag en pijnlijk ontgroeit Julie haar naïviteit, traag en discreet onthult Joanna de verschillende etappes van deze overgang.

In Vanity Fair noemde Richard Lawson THE SOUVENIR met onverholen enthousiasme de beste film op Sundance. Het festival is nog niet voorbij, maar hij zou wel eens gelijk kunnen krijgen. Al komen MONOS en DIVINE LOVE dicht in de buurt.

Voor zijn derde langspeelfilm MONOS trok Alejandro Landes (Porfirio) met crew en materiaal hoog de bergen in en diep door de jungle. Het levert een intens verhaal op waarin een groep kinderguerrillero’s een westerse oorlogsgevangene in een bunker gevangenhouden terwijl op de achtergrond de brutale, veelzijdige Colombiaanse burgeroorlog woedt. Ter voorbereiding trok de Colombiaans-Ecuadoraanse filmmaker met een groep niet-professionele (kind)acteurs en een voormalige FARC-commandant op militair bergkamp ergens boven de wolken in het Andesgebergte. De titel (‘apen’ in het Spaans) en de premisse van het verhaal kondigen een totale onderdompeling aan in een wereld waar de energieke strijdlust, de groepsmentaliteit en de primitieve lusten van puberende tieners regeren. De combinatie van het isolement, de fotografie van Jasper Wolf en een soundtrack van Mica Levi die zo uit een spaghettiwestern geplukt lijkt zorgt voor een parel waarvan de intensiteit tot dusver ongeëvenaard bleef op het festival. De schattige cameo van gummibeertjes op een nogal onverwacht moment krijg je er gratis bovenop.

Met zijn recentste film lost Gabriel Mascaro de hoge verwachtingen in waarmee hij ons opzadelde na Neon Bull. DIVINE LOVE combineert evangelische religie, extreme bureaucratie en vruchtbaarheid in het Brazilië van de toekomst. Ongewenste mirakels, drive-through biechtstoelen en orgieën met Gods zegen zijn het onvermijdelijk resultaat van dat explosieve mengsel. In 2027 is God te vinden tussen de lakens en op de dansvloer. Terwijl een elektrobeat en pletsend water het ritme aangeven voor een extatisch gebed, gaan het mystieke en het sensuele hand in hand. De beelden van DoP Diego Garcia creëren met mistig neonlicht een gedimde sfeer. De boel vergallen door spoilers weg te geven zou jammer zijn, maar toch al dit: de nieuwe messias is met keizersnede geboren en plast, onbevreesd en uitdagend, in bed.

Beeld: The Souvenir

Geschreven door INGE COOLSAET