Sundance 2019: vooruitblik

Het drukke en chaotische programma van Sundance Film Festival blijft een veranderende wereld bijbenen die nooit homogeen is geweest: strijdlustiger en diverser dan ooit wil het filmfeest in het Noord-Amerikaanse skioord Park City de outsider de plaats geven die hij verdient.

Een speciale vertoning van de DIY-horrorthriller The Blair Witch Project (1999), die twintig jaar geleden op Sundance in wereldpremière ging, herinnert het publiek en de industrie eraan dat het festival koppig de onafhankelijke lowbudgetfilm zal blijven steunen en de wereld van de glitter in het luxueuze skigebied van Park City eerder beschouwt als een onvermijdelijk bijkomstigheid dan een doel op zich.

Het is omgekeerd op het vlak van diversiteit. In navolging van het Annenberg Inclusion Initiative, een denktank voor diversiteit, laat het in 1978 door Robert Redford opgerichte festival de samenstelling van de programmatieploeg, het programma zelf en het uitgenodigde journaille niet over aan het toeval. Van het recordaantal inzendingen (14.200 films) werden 112 langspeelfilms uit 33 verschillende landen geselecteerd, waarbij 42% door vrouwen gemaakt werd, 40% door ‘gekleurde’ regisseurs en 23% door LGBTQ-filmers. Qua transparantie is de samenwerking van het festival met het Annenberg-initiatief voor een demografisch onderzoek naar de inzendingen zelf dit jaar misschien belangrijker dan de diversiteit van het uiteindelijke selectie. Meer informatie over het diversiteitsplan is hier te lezen.

Ambitieuze nieuwkomers

In tegenstelling tot de internationale festivals in Toronto (TIFF) en Rotterdam (IFFR) blijft Sundance een relatief klassieke indeling hanteren voor de festivalcompetities: Amerikaans versus ‘wereld’, fictie versus documentaire ... Schijn bedriegt echter: de thema’s voor de programmatie zijn dit jaar immers Challenge, Question, Break, Experiment en Risk Independence. Daarmee zet Sundance zijn gebruikelijke trend voort om met gewaagde selecties een nieuw filmjaar in te zetten. De benoeming van Kim Yutani aan het stuur van een programmatieteam met leden van diverse pluimage verscherpt alleen hun aanvoelen voor gedurfde films en nieuw talent waarvan het succes in de filmzalen niet altijd gegarandeerd is.

Dit jaar maken opnieuw veel nieuwkomers met een eerste langspeelfilm een veelbelovende entree in Park City. Zo zijn Pippa Bianco en Tayarisha Poe, beiden door Variety beschreven als Directors to Watch for 2019, twee jonge filmmaaksters die van een eerste succesvolle kortfilm overstappen naar een gelijknamige langspeelfilm. De korte versie van Bianco’s SHARE kaapte in 2015 de Cinéfondation-prijs weg in Cannes en SELAH AND THE SPADES van Poe doorliep diverse steunprogramma’s van Sundance om van haar multimediale coming-of-ageproject Selah and the Spades: an Overture (2014) een film te maken. Het debuut van het duo Bert & Bertie TROOP ZERO komt meteen met klasbakken aanzetten: Viola Davis en Allison Janney acteren in een feministische retrokomedie geschreven door Lucy Alibar, auteur van Sundancefavoriet Beasts of the Southern Wild (2012).

Voor het ambitieuzere genre-overschrijdende werk moet je bij ‘New Frontier’ aankloppen. In deze categorie belanden films die nieuwe technologieën gebruiken en nieuwe esthetische visies opzoeken, innoverende projecten waarbij speltheorie, sociale media, transmediaal activisme een rol toebedeeld krijgen en waarin interactie met de toeschouwer aanstuurt op een nieuwe interpretatie van het auteurschap. De nieuwe episode van Black Mirror op Netflix is er niets naast. De risicofactor wordt natuurlijk danig ingeperkt aangezien een aanzienlijk deel van de selectie uit eigen stal gerold komt. De jaarwerking van het Sundance Institute zit niet stil wanneer de festivalgangers huiswaarts keren. Via allerlei prestigieuze beurzen, residenties en labo’s worden jonge, veelbelovende filmmakers vooruit geholpen en begeleid in het schrijven en realiseren van hun filmprojecten.

Buzzfilms

Qua langspeelfilms in wereldpremière wordt er, naast TROOP ZERO, ook heel erg uitgekeken naar LATE NIGHT van Nisha Ganatran waarin een talkshowhost (Emma Thompson) voor het eerst een vrouwelijk medewerker in dienst neemt. Een andere aandachtstrekker is VELVET BUZZSAW, waarvoor Dan Gilroy na Nightcrawler (2014) opnieuw samenwerkt met Jake Gyllenhaal. In deze thriller komen schilderijen tot leven om moorden te plegen in kunstgaleries van Los Angeles.

Terwijl If Beale Street Could Talk van Barry Jenkins nog in de Belgische zalen moet uitkomen, staan de opvolgers uit dezelfde stal al te dringen in Sundance. A24 kocht de distributierechten voor het regisseursdebuut NATIVE SON van Rashid Johnson, een adaptatie van de prominente Afro-Amerikaanse intellectueel Richard Wright, met Ashton Sanders (Moonlight) en Kiki Layne (If Beale Street Could Talk), en THE LAST BLACK MAN IN SAN FRANCISCO, de eerste langspeelfilm van Joe Talbot bij Brad Pitts productiehuis Plan B. De Afro-Amerikaanse Nobelprijswinnaar voor Literatuur Toni Morisson krijgt dan weer een plekje bij de documentairepremières met TONI MORRISON: THE PIECES I AM van Timothy Greenfield-Sanders.

In de World Dramatic Competition duiken bekende koppen op die wellicht relatief makkelijk de zalen zullen vullen. In THE SOUVENIR van de Britse Joanna Hogg (Archipelago) wordt Tilda Swinton vergezeld door haar dochter. In dezelfde sectie vinden we nieuw werk van de Braziliaan Gabriel Mascaro (Neon Bull, August Winds) met DIVINE LOVE en van de Nederlandse Sacha Polak (Zurich, Hemel) met DIRTY GODS, de openingsfilm van IFFR.

In de World Documentary Competition komt de thematiek van rebelse emancipatie duidelijk naar voren. Terwijl Petra Costa in THE EDGE OF DEMOCRACY de uitholling van de Braziliaanse politiek bestudeert, waagt Kim Longinotto zich met SHOOTING THE MAFIA aan een ambitieus portret van de Italiaanse fotografe Letizia Battaglia.

De Amerikaanse onderbuik

Hoewel het programma van 2019 een opvallende inspanning doet om de deuren naar de buitenwereld open te zetten, blijft Sundance een Amerikaans indiefestival. Veel films duiken in de onderbuik van the land of the free. Zo stellen documentairemakers de bedenkelijke acties van prominente machtsfiguren aan de kaak: na Errol Morris in American Dharma (2018) maakt ook Alison Klayman een portret van Steve Bannon met THE BRINK. In UNTOUCHABLE brengt Ursula MacFarlane persona non grata Harvey Weinstein terug naar zijn geprefereerde jachtterrein en Matt Tyrnauer maakt in WHERE’S MY ROY COHN? een portret van de machiavellistische meester-poppenspeler en Trumpadvocaat Roy Cohn. Wie verder de morbide kant op wil, krijgt Zac Efron als necrofiele seriemoordenaar Ted Bundy voorgeschoteld in EXTREMELY WICKED, SHOCKINGLY EVIL AND VILE van Joe Berlinger. Vrolijker en hoopvoller is de onverholen politieke documentaire KNOCK DOWN THE HOUSE, waarin Rachel Lears vier onverschrokken vrouwen, onder wie Alexandria Ocasio-Cortez, volgt in hun ‘verovering’ van het Amerikaanse Congres.

Sundance Film Festival loopt van 24 januari tot 3 februari. Meer informatie vind je hier.

­

Beeld: Lovie Simone in SELAH AND THE SPADES

Geschreven door INGE COOLSAET