TIFF18: Zwarte weduwe Viola Davis steelt de show in Widows

Op het filmfestival van Toronto is net de nieuwe film van Steve McQueen in wereldpremière gegaan. De verwachtingen zijn hooggespannen en de cast en crew uitmuntend. Maakt McQueen het opnieuw waar met een overvalfilm waarin vier vrouwen een klus in handen nemen die meestal door mannen wordt geklaard?

De lat lag hoog. Na Hunger, Shame en 12 years a Slave werden onvermijdelijk hoge verwachtingen gekoesterd over de nieuwe film van Steve McQueen. Met WIDOWS levert hij een heist-blockbuster af, waarin hij samen met Gillian Flynn (Gone Girl) de gelijknamige Britse televisieserie van Linda Laplant uit de jaren 80 herschrijft. Ze lieten er een indrukwekkende, bekroonde cast op los. Daniel Kulaaya (Get Out, Black Panther), Colin Farrell, Elizabeth Debicki (The Great Gatsby), Michelle Rodriguez (Lost, The Fast and the Furious) en de twee nieuwkomers Cynthia Erivo en Brian Tyree Henry (Atlanta) zetten de boel op stelten. De show wordt echter vooral gestolen door Viola Davis, die nu al de heilige drievuldigheid van de filmawards (Tony, Emmy én Oscar) op haar conto heeft staan.

 

Op het eerste gezicht werkt McQueens keuze om het specifieke subgenre van de heist-film te verkennen niet bepaald overtuigend, weinig gesteund door de achtervolgingen en ontploffende wagens in het begin van WIDOWS. Sommige eerste kijkers opperen met gefronste wenkbrauwen dat de regisseur met WIDOWS niets meer levert dan een betere Ocean’s 8, de nogal formulegevoelige overvalfilm waarin Sandra Bullock en co de rol van de oorspronkelijke jongensclub hebben overgenomen. Anderen suggereren dat de film een slim vehikel is voor een diepere analyse van maatschappelijke thema’s zoals racisme, seksisme en politieke corruptie. Surft McQueen mee op de succesvolle golf consumeerbaar activisme of maakt hij moeilijke thema’s hapklaar voor publiek debat?  

 

WIDOWS verdient beslist een diepere lezing. Naast de ijzersterke cast (mede dankzij casting director Francine Maisler) ligt de meerwaarde van de film onder meer in kleine, inventieve elementen. Zowel in beeld als bij het uittekenen van personages. McQueen en Flynn plaatsen hun personages in een positie die macht terugeist. Ze worden dan wel structureel benadeeld in de maatschappij, ze gebruiken gelijkheid die ze moeten missen in hun voordeel. Dankzij haar migratieachtergrond kan Alice (Elizabeth Debicki) met haar Poolse accent (en de suggestie dat ze mishandelt wordt) sympathie wekken bij een moeder die voor haar drie pistolen koopt op een Amerikaanse gun show. Linda (Michelle Rodriguez) misbruikt dan weer latina sisterhood om informatie los te weken. Jateem (Daniel Kaluuya) duwt een kauwgum in de loop van het geweer van een standbeeld uit het koloniale verleden. Het beste voorbeeld van zulke ‘kleine’ overwinningen voor de underdog zit evenwel in het hoofdverhaal. In de woorden van Veronica (Viola Davis): “nobody expects women to have the balls to pull this off”, ofwel: een overval wordt doorgaans door mannen uitgevoerd, niet door hun rouwende weduwes.

 

Is dat echter genoeg? WIDOWS is niet bepaald subversief te noemen. Erik Kohn schrijft in Indiewire: “It’s a #MeToo revenge story with a Black Lives Matter backbone, but nobody said a sharp polemic can’t also be a good time.” Hij heeft geen ongelijk, maar in die categorie is de op Sundance getoonde sciencefictionkomedie Sorry to Bother You van Boots Riley een veel sterker voorbeeld. Met een kleiner budget is Riley er een pak beter geslaagd in zowel relevant als amusant te zijn: het resultaat is gedurfder, radicaler en bovendien grappiger dan WIDOWS.

 

Tijdens de persconferentie voor WIDOWS struikelde de cast over elkaars complimenten. Een zeer nederige Hans Zimmer was ook aanwezig. De componist lichtte zijn persoonlijke motieven toe voor zijn deelname aan de film: hij werkte op de set van de oorspronkelijke serie als best-boy. De verhoopte verandering die de show zou teweegbrengen voor vrouwen in de Britse maatschappij bleef tot zijn grote spijt uit: “Women still have no place, or voice, in this world;” Vanuit dat idee van eenzaamheid vertrok hij om nu een intense en dwingende score te schrijven.

 

Voor de fotografie werkt McQueen opnieuw samen met zijn handlanger Sean Bobbitt. Diens kenmerkende stijl is ook hier aanwezig. Zo valt tijdens een scherp en essentieel gesprek tussen een lokale politicus (Colin Farrell) en zijn assistente op dat beiden nooit in beeld komen. De scène wordt opgenomen vanaf de motorkap van een rijdende auto, waardoor tijdens de rit het verschil duidelijk wordt tussen de arme buurt, waar de politicus net zijn kiezers aansprak, en de rijke buurt, waar zijn villa staat. Het is een verademing na de haast claustrofobisch scènes met Viola Davis in haar dure maar lege appartement, waarvan verdriet, pijn en eenzaamheid afdruipen. Dat ligt aan het zeer koele kleurenpalet van Bobbitt en vooral aan Davis’ dwingende acteerspel.

 

Wat de debatten ook mogen opleveren in de nasleep van deze wereldpremière: tijdens de eerste vertoningen van de film zat het publiek aan het scherm gekluisterd. Mijn buren hapten hoorbaar naar adem. Anderen barstten enthousiast uit in applaus bij onverwachte ontwikkelingen. WIDOWS is intussen een van de favorieten voor de People’s Choice-award, de enige prijs die te winnen valt in Toronto naast de juryprijs voor het Platform-programma. Vorig jaar ging die naar Three Billboards Outside Ebbing, Missouri.

 

Geschreven door INGE COOLSAET
 
onomatopee