Torino Film Festival 37: van vriendschappen en angsten

Halfweg het 37ste TFF (22-30 november) zijn er nog geen toppers opgedoken, maar haalt de programmatie een behoorlijk niveau. THE BAREFOOT EMPEROR van het Belgisch-Amerikaanse koppel Peter Brosens & Jessica Woodworth werd warm onthaald. Soms is het de vraag wat een competitiefilm onderscheidt van andere die in de nevenmanifestaties worden vertoond. In alle selecties zitten producties die een kans zouden maken in de officiële competitie.

Dat is het geval met het Schotse BEATS (momenteel al in de Belgische zalen) van Brian Welsh in de sectie Festa mobile, een “betere commerciële film” die de jarenlange vriendschap neerzet tussen twee tieners in een Schots stadje in 1994. Het is de periode van de Derde Weg-politiek van Tony Blair, die zich ontdoet van de arbeidersideologie en toenadering zoekt tot de burgerij. In dit kader lanceert de regering een wet die in essentie spontane muziekevenementen, raves, verbiedt. Uiteraard werkt deze maatregel als een rode lap op de alternatieve jongerencultuur, die op vindingrijke manieren een rave op poten zet. De impulsieve proletariërskid Spanner, jongere broer van een kleine crimineel, probeert zijn beste vriend Johnno te overtuigen deel te nemen aan de rave, deels omdat het om hún muziek gaat, deels om samen met generatiegenoten de goegemeente een hak te zetten. Johnno komt uit een familie van opkomende middenklasse waarvan de gescheiden moeder een beloftevolle relatie heeft met een politieagent. Ook al zijn de verhaalslijnen deels voorspelbaar, toch worden ze handig, soms verrassend aangebracht, met momenten van suspense. De film is gefilmd in zwart-wit met een centrale wervelende euforiesequens in kleur. De vriendschap weerstaat aan de traumatische gebeurtenissen van de belegerde rave-nacht. De epiloog doet evenwel een beetje klassiek aan, want hoe het verder verliep met de feesters, tussen professioneel succes en uit het oog, uit het hart, hebben we al meer gezien.

 Raf

De Canadese competitiefilm RAF van Harry Cepka heeft ook sociale contouren, maar concentreert zich volledig op een vriendschap. Ditmaal een toevallige, tussen twee jonge vrouwen: de spontane en wat excentrieke Raf en haar schijnbare tegenpool Tal. Tal moedigt Raf aan zich te laten gaan in haar dansopwellingen, haar imitaties en haar relatie met haar lief. Wat hen onderscheidt is hun sociale afkomst: Raf die niet pretendeert haar lagere middenklasse te overstijgen en in een klein kelderappartement woont, Tal als afstammeling van de gegoede burgerij. Voor de toeschouwer duikt het verschil slechts op wanneer Tal haar nieuwe vriendin eerst uitnodigt in haar luxueuze huis in de stad en daarna tijdens een weekend in het buitenverblijf. Daar realiseert Raf zich dat ze slechts als speelgoed dient in de subtiel manipulerende handen van Tal. De vertelling volgt Raf vanop afstand en wordt erg energiek in de dansmomenten en tijdens een opgedrongen drugsessie.

Een tweede van veertien competitiefilms is EL HOYO (The Platform) van de Spaanse Galder Gaztelu-Urrutia, een existentiële thriller. De setting is claustrofobisch: een soort horizontale gevangeniskoker van een oneindig aantal niveaus, waarin steeds twee personen een maand lang zijn opgesloten, waarna ze zonder zich ervan bewust te zijn naar een hoger of lager niveau verhuizen. Het is nooit erg duidelijk waarom de bewoners, vrijwillig of gedwongen, in de structuur zijn beland. Dagelijks wordt tussen de niveaus een platform neergelaten, rijk gevuld met voortreffelijk eten, waaraan de 'gevangenen' zich gedurende korte tijd tegoed kunnen doen. Hoe lager het platform daalt, hoe minder eten er overblijft, met desastreuze gevolgen voor het laagste niveau. Af en toe duikt op het platform een jonge vrouw op, een Moeder die haar kind zoekt. Het hoofdpersonage, Goreng, probeert te weerstaan aan de overlevingsimpulsen en tracht zelfs de boven- en onderburen ervan de overtuigen slechts het noodzakelijke te eten zodat er voldoende overblijft voor de onderliggende niveaus. Uiteindelijk besluit hij met harde hand de 'solidariteitsregel' door te voeren. Met veel suspense heeft EL HOYO het in sobere kleuren en met een vinnig ritme over de menselijke natuur, haar impulsen en haar mogelijkheid tot redelijkheid. Zonder happy maar met hoopvol einde.  

 A febre

In de afdeling Torino Film Lab, met de resultaten van het 'lab' dat gedurende een jaar filmprojecten helpt bij ontwikkeling, productie en distributie, zagen we A FEBRE (The Fever), het debuut van de Braziliaanse Maya Da-Rin, met als centraal thema culturele tegenstellingen. Justino, afkomstig uit een inheemse stam, is een veiligheidsbewaker in de Amazonehaven van de stad Manaus, weduwnaar en vader van een zoon met een goed beroep in de stad en een dochter die geslaagd is in het toelatingsexamen geneeskunde in Brasilia. Justino is een van de stadsbewoners die een onverklaarbare koorts krijgt. Terwijl maken de media melding van een “dier” dat in de omgeving vee doodt. Justino's broer, die in tegenstelling tot hem nog in zijn stam leeft, probeert hem te overhalen tijdelijk terug te keren en de sjamaan te raadplegen. Ook legt hij uit wat de bedreiging van het raadselachtige dier kan zijn, een concept waarbij het verschil tussen mens en dier vervaagt. Terwijl de media de bevolking blijven waarschuwen voor het “dier”, trekt Justino behoedzaam, maar zonder angst het oerwoud in. Wat opvalt is de bijna minzame manier waarop de film de gegevens aanbrengt. De dreiging schuilt alleen in de woorden van de media, hoewel die geen angst inboezemen bij de leden van de inheemse familie.

Angst met traditionele horrorelementen gebruikt de Turkse Orçun Behram in zijn debuut BINA (The Antenna), die speelde in de selectie After hours. Zoals wel vaker doet horror hier meer dan pure adrenaline opwekken. Met Erdogan die momenteel de plak zwaait in Turkije, lijkt het bijna een heldendaad een aanval op overheidspropaganda te maken. BINA speelt zich af in een dystopisch Turkije. De overheid heeft beslist op alle appartementsgebouwen een antenne te installeren die 24 op 24 overheidsinformatie binnenbrengt in de huiskamers met de niet eens zo verborgen intentie het land en zijn bewoners te verenigen en dissidentie tegen te gaan. De schotelantennes blijken bovendien moorddadige effecten te hebben ... In deze klassieke maar efficiënte zwart-withorrorfilm ­­– met net als in BEATS een kleurenscène op het hoogtepunt – wordt de strijd tegen de ongrijpbare dreiging geleverd door een goedmenende appartementsportier. Dat er geen happy end aan te pas komt is veelzeggend.

Beeld boven: Bina

Geschreven door MARCEL MEEUS
 
onomatopee