Toronto: subversieve Israëlische cinema

LONGING van regisseur Savi Gabizon, deel van het ‘Contemporary World Cinema’-luik op het festival van Toronto, past perfect in de stroom cultuurkritische Israëlische films die ruim achttien jaar geleden begon met 'Kadosh' van Amos Gitai.

Sindsdien hebben we heel wat taboebrekende films de revue zien passeren. Eyes Wide Open en Yossi & Jagger over homoseksualiteit, Gett: The Divorce Trial of Viviane Amsalem over echtscheiding en de politiek kritische films Waltz with Bashir en Lebanon. Met Mountain van cineaste Yaelle Kayam moest het geloof eraan geloven. Die film speelde zich praktisch volledig af rond de grafzerken van het kerkhof naast de Olijfberg in Jerusalem en bevat een flinke dosis seks, drugs en rock-’n-roll.

LONGING sluit aan bij Savi Gabizons vorige drie satirische sociale komedies Shuroo (1991), Lovesick on Nana Street (1995) en Nina’s Tragedies (2003), waarin de veertienjarige Nadav verliefd wordt op zijn tante Nina, die net haar man heeft verloren. Veertien jaar later merk je dat LONGING de draad weer opneemt: ditmaal is een jonge student smoorverliefd op zijn lerares Frans. Maar LONGING gaat veel verder dan de vorige drie satires en is erg verwant aan de films van de Amerikaanse jood Todd Solondz, die zijn films, onder meer Happiness en Palindromes, omschrijft als trieste komedies, grappig en pijnlijk, met talrijke absurde situaties waarbij de kijker niet echt weet of hij moet lachen of wenen. De kracht van de Israëlische cinema is de kracht van het verhaal. Omdat er in Israël zoveel culturen samensmelten op een kleine plek, met zoveel emoties en belangen, liggen de verhalen er voor het rapen. Alleen is het verhaal dat Savi Gabizons vierde film vertelt onvoorspelbaar, verrassend, vol bizarre wendingen en norm-ondermijnend.

Oordeel zelf: de 55-jarige succesvolle zakenman Ariel Bloch spreekt af met zijn vroegere liefje Ronit. Dan verneemt hij dat zij twintig jaar geleden zijn zoon baarde. Ariel gaat even naar het toilet om zijn advocaat op te bellen. Terug bij Ronit hoort hij dat zijn zoon omgekomen is in een auto-ongeval. Wat zakenman Ariel wegens zijn slechte verhouding met zijn eigen vader nooit heeft gewenst tijdens zijn leven, wil hij nu per se leren: vader worden. Geobsedeerd door de zoon die hij nooit gekend heeft, onderneemt hij een zoektocht naar een post mortem vaderschap via verschillende mensen die zijn zoon ontmoet hebben. Eerst leert hij een andere rouwende vader kennen op het kerkhof: zijn dochter heeft zelfmoord gepleegd en ligt vlak bij zijn zoon begraven. Dan ontmoet hij de lerares Frans voor wie zijn zoon prachtige, erotische liefdesgedichten heeft geschreven, niet alleen in zijn poëzieboekje maar ook op de schoolmuren. Ten slotte ontmoet hij zijn dode zoon zelf en samen bewonderen zij de naakte lerares, in een gigantisch formaat, masturberend op het schoolgebouw zoals beschreven in het sensuele graffitigedicht. Maar dat was spijtig genoeg maar een droom en een korte flirt met het surrealisme uit de dichtbundel. Toch gaat het verhaal van de gestorven zoon gewoon verder. Hij wordt volgens een oosters ritueel uitgehuwelijkt, ondanks de bezwaren van een bekakte bourgeoismoeder die vindt dat haar dochter beter verdient dan een jongen wiens linkerbeen iets korter is dan zijn rechter. Maar het feest gaat door, met de foto’s van beide overledenen die fungeren als bruidspaar.

Hopelijk krijgt het Belgische publiek ook ooit de kans om door LONGING verrast te worden.

Beeld: Longing

Geschreven door KAREL DEBURCHGRAVE
 
onomatopee