Tv-serie Fassbinder op Film Fest Gent

Exact 50 jaar geleden vierden we de ‘summer of love’ en een jaar later in mei 1968 revolteerde de halve westerse wereld. Hoe kon het nadien zo verkeerd gaan? Een visionair man, wijlen de Duitse cineast Rainer Werner Fassbinder kon als geen ander het naoorlogse Duitsland fileren en zag anno 1972 de bui al hangen.

In een handvol hoofdstukken hekelt Fassbinders ACHT STUNDEN SIND KEIN TAG de maatschappij van toen, niet zonder een flinke dosis humor. De gerestaureerde versie van de tv-serie, die begin dit jaar op de Berlinale in première ging, was te zien op Film Fest Gent. Juliane Lorenz, die vanaf Chinesisches Roulette (1976) als monteur voor Fassbinder werkte, trok – ondanks haar taak als jurylid in Gent – even wat tijd uit om toelichting te geven bij de marathon van 11 uur.

Hoe kijk jij vandaag terug op de filmmaker Rainer Werner Fasbinder?

JULIANE LORENZ: Ik had wat ervaring met montage in het labo. Het was een uitdaging om met/voor hem te werken. Na zijn dood ben ik blijven monteren; 26 jaar geleden hebben we dan de Foundation opgestart. De jongste 20 jaar met dvd, blu-ray, DCP en dergelijke. Als je film zou vergelijken met een woud, dan was Werner een soort wild zwijn, iemand die de baan ruimde voor de Neue Deutsche Kino. ACHT STUNDEN SIND KEIN TAG werd voor WDR gemaakt. Toen waren een tv-film en een bioscoopfilm iets totaal anders. Een komische tv-film met zo’n sociale onderlaag was nog nooit vertoond.

Waarom sprong de tv-zender WDR mee op de kar?

J. LORENZ: Omdat het intelligente mensen waren, die openstonden voor vernieuwing. Er waren andere tv-series natuurlijk, maar dit was een nieuwe generatie die – samen met de gewone mensen – probeerde om iets te veranderen.

Fassbinder liet een enorm oeuvre na. Dat moet een helse klus geweest zijn …

J. LORENZ: Dat mag zo wel lijken, maar de werkelijkheid is anders. Hij deed de montage in zijn hoofd, leefde in het nu en realiseerde zowel films voor tv als voor de bioscoop. Hij beschouwde zichzelf als een ‘working class’-filmmaker. Hij was ook niet chaotisch, zoals je wel zou kunnen denken, maar wel zeer geconcentreerd. Hij schreef een idee neer, werkte het uit tot een scenario en begon de film op te nemen. In 1969 en 1970 bijvoorbeeld regisseerde hij 10 films, zijn manier om het vak te leren.

Je werkte vrij lang, namelijk 6,5 jaar, met hem samen. Hoe zou je Fassbinder typeren?

J. LORENZ: Een gevleugelde uitspraak van hem was: “a lot of filmmakers in Europe make films, because they CAN make them, but other continents will stand up and take over because they HAVE TO”. Rainer was links, maar zijn films blijven fris en zijn nog altijd van toepassing op onze moderne samenleving. De budgetten waren klein – zeker in verhouding met vandaag –, maar het belangrijkste blijft het verhaal. Is dat sterk, dan heb je een goed uitgangspunt voor een film.

 

De vijfdelige televisieserie ACHT STUNDEN SIND KEIN TAG speelt zich af in de schoot van een arbeidersfamilie in het Keulen van de jaren 70.

1) ‘Marion und Jochen’

Jochen (Gottfried John) leert Marion (Hannah Schygulla) kennen wanneer hij op zoek gaat naar schuimwijn voor de verjaardag van zijn grootmoeder (een feest dat nogal uitgesponnen in beeld wordt gebracht). Zij werkt als ambtenaar bij de stad en hij als arbeider. Na de dood van de ploegbaas ontstaat er wrevel tussen de arbeiders en de directie.

2) ‘Oma und Gregor’

Gregor (Werner Finck) en Jochens grootmoeder (Luise Ullrich) kijken uit naar een betaalbare woning, wat resulteert in de opstart van een kinderdagverblijf. Illegaal en verboden natuurlijk, pas nadat de kinderen in het stadhuis de muren beschilderen – een provocatie – wordt alles legaal. Een hilarisch hoofdstuk dat wel Benidorm Bastards avant la lettre lijkt.

3) ‘Frantz und Ernst’

Terwijl de arbeider Franz (Wolfgang Schenck) probeert zijn diploma te behalen om ploegbaas te kunnen worden, werft het bedrijf iemand van buitenaf aan. Die man, Ernst (Peter Gauhe), wordt gepest tot blijkt dat hij aan de kant van de arbeiders staat. Hij helpt zelfs Franz met wiskunde, wat diens zwakke punt is. Een grappig en tevens sociaal onderbouwd hoofdstuk: pure klasse.

4) ‘Harald und Monika’

Jochens zus Monika (Renate Roland) en Harald (Kurt Raab) gaan scheiden en vechten om het hoederecht van hun dochter, terwijl Marion en Jochen huwen. Er staan dus twee polen pal tegenover elkaar. Ook hier duurt het (bruilofts)feest wat lang.

5) ‘Imgard und Rolf’

De fabriek wordt overgebracht naar Westhofen, wat voor de nodige wrevel zorgt. De arbeiders gaan een weddenschap aan met de directie om in eigen beheer te produceren. Hun arbeidsvreugde levert een hogere productiviteit op. De gedeelde winst – vooraf met de directie afgesproken – is de aanzet tot de vraag waarom alles aan de directie toebehoort, terwijl de arbeiders het werk doen.

Geschreven door ALFONS ENGELEN
 
onomatopee