Veerle Baetens op het Filmfestival van Oostende

Twee jaar geleden nog was ze in de categorie beste actrice een gevierde laureate bij de European Film Academy (vorig jaar viel die eer te beurt aan Marion Cotillard), en nu heeft ze bijna gelijktijdig twee films die op internationale filmfestivals worden vertoond. Ze schittert in 'D’ Ardennen', het speelfilmdebuut van Robin Pront én de openingsfilm van Film Fest Gent (en ook al te zien op het filmfestival van Toronto) terwijl ze te gast was op het Filmfestival van Oostende om er haar eerste Franse film 'Un début prometteur' voor te stellen.

'The Broken Circle Breakdown' (2012) werd in Frankrijk uitgebracht met als titel 'Alabama Monroe' en was er goed voor ca. 200.000 bioscoopbezoekers én een César voor beste buitenlandse film. Nu hebben de zuiderburen Veerle Baetens opnieuw in de armen gesloten en met 'Un début prometteur' (foto) neemt ze er een veelbelovende start.

Om de film even heel kort te situeren: een vader (vertolkt door Fabrice Luchini) heeft twee zonen, gespeeld door Manu Payet en Zacharie Chasseriaud; laatstgenoemde, een 16-jarige, is meteen in de ban van Mathilde (Veerle Baetens) wanneer hij haar terloops ontmoet. Voilà, dat is de aanzet van de film die werd geregisseerd door Fabrice Luchini’s dochter Emma.

“Un début prometteur” is een drama met tussendoor een komische ondertoon, reeds merkbaar bij de luchtige begingeneriek, een film die ook een en al Frankrijk inademt en uitstraalt.

FILMMAGIE: Wat heeft je overhaald om de rol van Mathilde te spelen?

VEERLE BAETENS: Niet veel, ik had niet veel nodig. Ik had het scenario gelezen, en ik vond het een mooi poëtisch verhaal met zowel lichtheid als zwaarte. Dat kan erg goed samengaan en ontroerde mij. Vooral het personage van Mathilde vond ik heel kleurrijk terwijl je in wezen niets van haar weet. Zo wordt het boeiend en mysterieus. De filmmaakster Emma [Luchine] had gevraagd om er eens over te komen praten, het klikte meteen en de rest is geschiedenis. Dus ik had eigenlijk niet veel nodig om ‘ja’ te zeggen.

FILMMAGIE: Het valt op dat je bijwijlen erg lichtvoetig bent bij het spelen van je personage, terwijl we je vaak associëren met de serieuze en krachtige dramatische rollen die je meestal voor je rekening neemt. Met subtiele humor kom je nu erg verrassend uit de hoek.

V. BAETENS: Ja, ik begrijp je: dit soort scenario’s krijg je niet gemakkelijk in België. Wij hebben hier echt wel zo’n zwaarte in ons, hoor. Ofwel gaan we volledig voor humor en kolder, ofwel gaan we voor drama. Ook in het buitenland staan we bekend vanwege de donkere films die we maken. En ook als ik scenario’s van hier lees - als komedie - dan spreken ze me vaak nooit echt aan omdat die subtiliteit ontbreekt. En die is in “Un début prometteur” wel terug te vinden, in nuances dan, de film is zeker geen billenkletser. Hij heeft een lichtheid die ik heel aangenaam vind om te spelen, geloof me, want de jongste jaren heb ik inderdaad zware rollen gespeeld. Die lichtheid vond ik ook terug in de tv-serie Sara, ook al had zij het heel moeilijk. Maar dat is intussen al even geleden. Bovendien werd ik uitstekend goed geregisseerd door Emma; zij heeft dat uit mij getrokken. Ze had in Frankrijk 'The Broken Circle Breakdown' gezien en daarom wou ze met me werken. Zij zag toen in mijn personage zowel een gevoeligheid als een sterkte, en dat had ze nodig voor Mathilde. De lichtheid heeft ze er zelf ingebracht door dat uit mij te trékken.

FILMMAGIE: Wanneer je 'Un début prometteur' zou bekijken vanuit het standpunt van de 16-jarige zoon Gabriel, dan zou je de film kunnen beschouwen als een coming-of-age. Bekijk je de film door de ogen van Mathilde, hoe zou je de film dan omschrijven? Het is iets dat haar gewoon overkomt? Want we weten niet echt veel over haar, wie ze precies is, waar ze vandaan komt…

V. BAETENS: Het is gewoon een passage in haar leven. Het doet wel iets met haar, maar je zal het niet zien. Ik krijg er zelfs kippenvel van wanneer ik het hier nu zeg, omdat het mij wel ontroert: het personage staat niet stil bij zichzelf. Op een bepaald moment heeft ze in de film een gesprek op het terras met Martin, het personage van Manu Payet, en hij zegt, ‘Wat is dat toch met je?’ Maar het personage van Mathilde heeft haar eigen ingesteldheid: ‘Je cours vite, sinon je tombe, je perds l’équilibre.’ En dàt is Mathilde: ze wil gewoon gaan, ze wil volop en voor tweehonderd procent genieten van het leven nu het kan. Ik denk dat ze al zoveel heeft meegemaakt en zo vaak met haar neus tegen de muur is gelopen, dat dit nu een passage in haar leven is waar ze, volgens mij, waarschijnlijk later wanneer ze oud is - en alleen, want ze zal waarschijnlijk alleen eindigen omdat ze niemand heeft - zal op terugkijken met een warm gevoel en een idee van ‘dat moment heeft mij iets geleerd en ik heb dat losgelaten terwijl ik niet echt klaar was om het los te laten.’ Zo bekijk ik het althans. Anderzijds zou je haar ook kunnen vergelijken met de goede fee of een fantoom die langskomt - is dat nu echt? - zoals een oase in de woestijn. Maar voor mij is ze een vrij ongelukkig personage.

FILMMAGIE: Charles Chaplin was altijd de grootmeester van de mimiek en door hem in zijn stomme films te bestuderen, leer je acteurs appreciëren die hun gezicht en hun ogen als ultiem werkinstrument gebruiken. Er zijn enkele sterke scènes in 'Un début prometteur', zoals de scène net voor de hondenrace, wanneer de personages van Martin en Pierre met elkaar praten. Jij staat tussen hen beiden, volgt het gesprek, je zegt nauwelijks iets, maar toch weet je door je mimiek in die scène je perfect mee op de voorgrond te werken.

V. BAETENS: (Lacht). Da’s grappig, want ik ben nu net Chaplin terug aan het ontdekken.

FILMMAGIE: Vanwege je samenwerking met zijn dochter Géraldine Chaplin nu in “Au delà des murs”?

V. BAETENS: Ja! Ik heb onlangs 'The Great Dictator' gezien, en ook 'The Kid' was van een ongelooflijke schoonheid. En zoals je zegt, wat de ogen van een acteur kunnen vertellen: je hebt dat als acteur zeker wel door, maar vaak wordt alles overladen met woorden.

FILMMAGIE: Kan 'Un début prometteur' een keerpunt worden in je carrière? Een hoofdrol in een niet-Nederlandstalige film, mede door de iets lichtere ondertoon ook aanspreekbaar voor een ruim en internationaal publiek, dat schept misschien heel andere perspectieven?

V. BAETENS: Dat is een interessant onderwerp. Maar met zo’n overstap moet je wel voorzichtig zijn, het is niet altijd een goede keuze. Naar mijn gevoel zijn Robert De Niro en Al Pacino ook ineens in het lichte genre gestapt, wat niet noodzakelijk altijd zo geslaagd is, maar ik denk dat een acteur die in zoveel drama’s heeft gespeeld, nood heeft aan die ademruimte, dat je het gewoon even hebt gehad met die zwaarmoedige rollen. Maar ik ben nog niet zover (lacht): als ik dit af en toe kan doen, zalig!

FILMMAGIE: Je bent nu ook één van de Vlaamse filmambassadeurs naar het buitenland toe, Johan Leysen, Matthias Schoenaerts achterna? Legt dat geen grote verantwoordelijkheid op je schouders?

V. BAETENS: Neen, voor mij is alles pas begonnen met 'The Broken Circle Breakdown', dus ik werk nog niet zólang richting buitenland. Ik voel ook wel dat er een tendens is van Vlaamse acteurs om in het buitenland te gaan werken, men is er vaak gewoonweg niet van op de hoogte. We hebben Sam Louwyck, Johan Heldenbergh, Jan Bijvoet, Peter Van den Begin… Er vliegen zoveel acteurs uit, het is gewoon onwaarschijnlijk. Er is dus wel iets aan het bewegen, en ik zit daar gewoon mee in, ik heb het geluk mee aan die wieg te staan van het groeiproces van de Vlaamse film. Maar ik voel me daarvoor niet verantwoordelijk, want dat wordt gedeeld: alleen staan Matthias, die Amerika heeft bereikt, en ik hier het meest in de kijker. Series zoals 'Sara' en 'Code 37' hebben mij in Vlaanderen een bekend gemaakt. Dat heeft me geholpen en daardoor sta ik hier mogelijk iets meer in het vizier met m’n internationale projecten dan andere acteurs. En dat maakt het leuk voor Frankrijk: daar heb ik page blanche. Het enige waarvan ze me kennen, is 'The Broken Circle Breakdown', dat was voor hen mijn debuut.

FILMMAGIE: Heb je bepaalde criteria die je hanteert om een rol al dan niet te aanvaarden?

V. BAETENS: Absoluut, en ik heb nu de luxe dat ik die kan gebruiken omdat de Franse markt erbij komt. Je krijgt meer keuzes. Ongeacht welk scenario, het moet zeker iets zijn dat me kan raken. Zoals 'Un début prometteur', wat niet echt een komedie is, het is een drama met een lichtvoetige toon. Zoiets is interessant en wat de personages betreft, wil ik wel vrij breed blijven gaan. Ik ben van Sara tot een Hannah Maes [haar personage uit de tv-serie 'Code 37'] kunnen gaan, en daar was ik héél blij mee omdat je andere facetten in je personages kon gaan zoeken. Maar er moet ook een zekere openheid zijn van de schrijver of de regisseur om dat samen te kunnen bekijken. Vaak heb ik zoiets van, ‘Dit scenario is prachtig, maar de dramatische boog van mijn personage zou beter kunnen.’ Door er samen over te spreken, kunnen we er misschien voor zorgen dat het publiek zich nóg meer met het personage kan identificeren. Dat is uiteindelijk de bedoeling: het publiek in de zaal moet kunnen meeleven met je personage, mensen moeten zich erin kunnen terugvinden. En daarom is het belangrijk dat er een dialoog kan zijn tussen schrijver en actrice.

FILMMAGIE: Had je voor deze film ook een inbreng bij het uitwerken van je personage?

V. BAETENS: Heel zeker. Het overleg is een proces op zich, zo leer ik mijn personage beter kennen en zo kan ik ook aan de regisseur van de film uitleggen hoe ik het zie. Met Emma heb ik héél veel gepraat, en werd er uiteindelijk heel veel veranderd aan Mathilde; in het begin had ze nog heel veel tekst. Buiten het feit dat het mijn eerste Franse film is en dat ik nog wat moest wennen aan het Frans, vond ik dat mijn personage best wat minder dialoog mocht hebben. Zij heeft slechts een minimum aan woorden nodig om zich duidelijk te maken. Daar hebben we fel aan gesleuteld, heel interessant. Ik ga ervan uit dat het de beste manier is om een personage over te brengen naar het publiek toe.

Filmfestival Oostende,
14 september 2015

Geschreven door LEO VERSWIJVER