Venetië: scènes uit een scheiding

Drie films, drie relaties die breken. In de VS, in Chili en in een Skypeverbinding tussen Parijs en Israël vallen koppels uiteen, telkens helemaal anders verteld door Noah Baumbach, Pablo Larraín en Keren Ben Rafael.

De New Yorkse cineast Noah Baumbach (Frances Ha, While We Were Young) vertelt doorgaans op een ironisch-melancholische toon over hippe vogels die niet weten welke richting ze hun leven zullen uitsturen. MARRIAGE STORY doet dat opnieuw, met Scarlett Johansson als echtgenote/actrice Nicole die het niet langer uithoudt bij haar man/theaterregisseur Charlie (Adam Driver), maar deze keer tempert Baumbach de hipsterironie en geeft hij zijn personages een waarachtige kwetsbaarheid.

Nicole ruilt New York in voor Los Angeles, en theater voor televisie. Uiteraard kan Big Apple-cineast Baumbach zo de draak steken met de oppervlakkige sterrenstad … met zijn dure echtscheidingsadvocaten. Nadat Nicole het zoontje dat ze met Charlie heeft met zich meeneemt naar de Westkust, komt er een advocatenslag op gang waarin beide bijna ex-partners worden meegesleurd in een moddergevecht dat hen ook nog eens financieel ruïneert. Franjeloos gefilmd laat MARRIAGE STORY aanvoelen hoe echtscheidingsprocedures bijna automatisch uitmonden in een vechtscheiding. Dat culmineert in een onthutsende scène waarin Nicole en Charlie alle door de advocaten klaargestoomde verwijten met het nodige vitriool op elkaar afvuren. Het is een van de weinige momenten waarop Baumbach de klassieke, stabiele cameravoering opgeeft en voor extreme close-ups kiest. Tijdens de ruzie gaat de intensiteit van MARRIAGE STORY door het dak. Het besef dat hun liefde voor elkaar het niet haalt, slaat om in rancune, vergiftigd door twee advocaten/professionele ruziestokers (Laura Dern en Ray Liotta). Even aangrijpend, maar meer ingetogen en met een stem die trilt van woede en verdriet zingt Charlie een song van Stephen Sondheim. In Baumbachs beste film tot nu zien we Scarlett Johansson na enkele castingcontroverses en verschijningen in superheldenfilms weer in een sterke dramatische rol en ook Adam Driver maakt indruk, waardoor hij klaar lijkt voor een acteursprijs (al is er natuurlijk nog een zekere Joaquin Phoenix in JOKER).

Terwijl in MARRIAGE STORY de door Charlie geregisseerde theaterperformance aantoont hoe een nauwe (creatieve en persoonlijke) band kan omslaan in verstikking, gaat EMA van de Chileen Pablo Larraín helemaal loos in zijn dansscènes. Een hele film lang duiken ze op, in gestileerde podiumsettings en op de straat, zelfs wanneer het verhaal daar geen rechtstreekse aanleiding toe geeft. Ook in Larraíns eerste Chileense project sinds Jackie en tal van andere (geplande) Amerikaanse producties bestaat het koppel uit een regisseur/choreograaf en een performer: de opvallend blond geverfde Ema (Mariana Di Girólamo) en Gastón (Larraíngetrouwe Gael García Bernal). Zij hebben hun geadopteerde zoon weer opgegeven, waarna vooral Ema het noorden kwijt is. Om afstand te nemen van haar man gaat ze reggaeton dansen, een populaire en seksueel getinte stijl die de choreograaf afdoet als een “illusie van vrijheid” die stoeit met de geweldscultus van “strontmuziek”.

Ema

Larraín biedt weinig klassieke houvast, alsof hij niet alleen het chaotische gemoed van zijn personages visueel wil vertalen, maar ook een film heeft gemaakt die onmogelijk is in de Amerikaanse context waarin hij de laatste jaren vooral werkt. In het kleurenpalet zien we veel neonkleuren, wat doet denken aan Latijns-Amerikaanse filmmakers als Gabriel Mascaro (Neon Bull, Divino amor). EMA opent met een brandend verkeerslicht en behoudt altijd een dreigende sfeer. Vorm en verhaal zoeken de bevreemding op. Om ten slotte uit te pakken met een narratieve twist in de laatste act die enkele losse eindjes aan elkaar knoopt en van EMA een werkelijk verknipt ouderschapsdrama maakt.

Ook THE END OF LOVE van de Israëlische Keren Ben Rafael schuwt het experiment niet. Dat relatiedrama kwam tot stand in het Biennale College-programma van de Mostra, wat betekent dat de film gemaakt werd op tien maanden tijd en met een microbudget. Daarom heeft de regisseur-scenarist het concept van haar film eenvoudig gehouden: nadat Yuval (Arieh Worthalter) vanuit Frankrijk naar Israël is moeten terugkeren om er zijn visum te verlengen, onderhouden Julie (Judith Chemla) en hij een langeafstandsrelatie via Skype. Een obsessieve langeafstandsrelatie, want ze streamen hun activiteiten urenlang door naar elkaar. THE END OF LOVE bestaat enkel uit beelden vanuit het perspectief van een laptop- of smartphonecamera, weliswaar zonder dat die gepixeleerd zijn.

The End of Love

THE END OF LOVE ontsnapt wat moeilijk aan zijn gimmickachtige status, maar heeft wel een prachtige, ontroerende scène waarin het amper een jaar oude kind van Yuval en Julie een verbazingwekkende rol speelt. Deze scène knoopt de wanhoop van het ouderpaar aan de enkel digitaal te overbruggen afstand tussen hen.

Decennia na Bergmans Scènes uit een huwelijk, waar een krantenartikel aan een muur in MARRIAGE STORY naar verwijst, leveren pijnlijke dissecties van relaties nog altijd verbaal en soms ook visueel vuurwerk op.

Beeld (bovenaan): Marriage Story

Geschreven door BJORN GABRIELS