Venetië van start

Het oudste filmfestival ter wereld, nu aan zijn 74ste editie toe, gaat graag van start met bekende namen in een (Amerikaanse) publieksfilm met een kleine tegendraadse surplus. Vorig jaar was dat ‘La La Land’, en recent ook nog ‘Birdman’ of ‘Gravity’. Nu opent DOWNSIZING van Alexander Payne de dans.

Ster van dienst is Matt Damon, in de rol van de zorgzame zoon en vervolgens echtgenoot Paul die om een nieuw, zorgeloos leven te beginnen de stap zet om zich te laten inkrimpen. Het gaat daarbij niet om een kolderrijk uitvindersspeeltje à la Honey, I Shrunk the Kids, maar om gedegen wetenschap, bedacht door een idealistische Noorse dokter en zijn team. De schaalverkleining bedraagt 1/2477, waardoor het afval dat een hele groep mensen op 4 jaar produceert in een niet eens helemaal gevulde vuilniszak past. Red de planeet, laat jezelf krimpen, is zo’n beetje de leuze van het bedrijf dat de medische procedure efficiënt op de markt brengt. De idylle in Leisureland, “Amerika’s beste microgemeenschap”, is echter niet wat Paul had gehoopt. Payne heeft zich gespecialiseerd in wat sullige personages die maar geen greep hebben op het eigen leven. Paul is zo hulpvaardig dat hij zichzelf dreigt weg te cijferen.

Zoals blijkt uit zijn films Nebraska of The Descendants haakt Payne gevoelige thema’s uit het gezinsleven aan een eigenzinnig gevoel voor humor. Dat levert een lach op die evenzeer frustreert als ontwapent, wat eerder al op het lijf geschreven was van Jack Nicholson, met wie Payne samenwerkte voor About Schmidt. In DOWNSIZING is zo’n rol weggelegd voor Christopher Waltz als Servische bovenbuur en feestende sjacheraar. Zoals wel vaker steelt Waltz enkele scènes, met een personage waarbij verdere diepgang vooral een vermoeden blijft.

DOWNSIZING (trailer) is best genietbaar als een aan The Truman Show herinnerende tragikomedie die het streven naar geluk, of op zijn minst naar een uit de kluiten gewassen mansion, bij de Amerikaanse middenklasse luchtig op de korrel neemt. Maar Payne slaat de plank behoorlijk mis zodra hij het thema migratie zijn film ‘binnensmokkelt’ en een beroep doet op raciale stereotypen. Wel slaagt DOWNSIZING erin het idee van het ‘zesde grote uitsterven’ (een ecologische ramp op wereldschaal die het leven op aarde voor de zesde keer helemaal zal uitroeien) in zijn film te brengen, ook al heeft hij daar een kneuterig pastoraal paradijs voor nodig.

Bepaald niet kneuterig, of pastoraal, was de Duitse zangeres Nico (1938-1988), bekend van The Velvet Undergrond, maar ook als soloartieste. Om dat aspect van haar carrière lijkt NICO, 1988 te draaien. Lijkt, want de Belgische coproductie met de Italiaanse regisseur Susanna Nicchiarelli legt zich vooral toe op de wisselende bedpartners binnen de band, het druggebruik van de zangeres (krampachtig vertolkt door Trine Dyrholm) en haar relatie met haar suïcidale zoon. Ze vraagt om haar niet Nico te noemen, maar wel Christa, haar geboortenaam. Bovendien speelt het grootste deel van de film zich af op tournée in 1986, nauwelijks in 1988. Als titel is NICO, 1988 dus weinig gepast, voor een film die vooral als ongepast overkomt. De Orizzonti-jury met Fien Troch zal de komende dagen wellicht nog wat straffers voorgeschoteld krijgen.

Beeld: DOWNSIZING

Geschreven door BJORN GABRIELS