Venezia 77: de corona-editie

Voor het eerst in elf jaar opende gisteren een Italiaanse film het festival van Venetië. Nog historischer was het gezamenlijke statement door acht artistiek leiders van Europese festivals.

Vorig jaar ging de filmbiënnale van start met La vérité van Hirokazu Kore-eda. Daarmee week het festival af van de gewoonte te openen met grote Amerikaanse films als Black Swan, Gravity, Birdman, La La Land, Downsizing of First Man. In Venetië slaan ze doorgaans een brug tussen Hollywoodfilms met karakter en Oscarambities (zie bijvoorbeeld de winnaar van vorig jaar, The Joker) en wereldwijde arthouse. Deze 77ste editie, de corona-editie, heeft nauwelijks grote Amerikaanse films. Lange tijd was het überhaupt niet zeker dat het festival kon doorgaan, al lieten de organisators daar nauwelijks wat van merken. Nu gaan er toch filmvertoningen door, met mondmaskers, temperatuuropnames en – uitzonderlijk voor persvoorstellingen – reservaties vooraf. De opkomst, ook bij journalisten, is zoals verwacht veel minder talrijk dan andere jaren, met onder meer een terugval in de aanwezigheid van Noord- en Zuid-Amerikaanse pers en andere filmprofessionals.

Meer nog dan openingsfilm-buiten-competitie Lacci, een relatiedrama van Daniele Luchetti, ging het gisteren om het gebaar dat cinema, filmbeleving in een zaal, en festivals ertoe doen. En dat een rode loper ook kan met maskers en afstandsmaatregelen. Artistiek directeurs Alberto Barbera (Venetië) Carlo Chatrian (Berlijn), Thierry Fremaux (Cannes), Lili Hinstin (Locarno), Vanja Kaludjercic (Rotterdam), Karel Och (Karlovy Vary), José Luis Rebordinos (San Sebastian) en Tricia Tuttle (BFI London Film Festival) benadrukken in hun gezamenlijke statement dat “festivals niet enkel promotieplatformen zijn voor de creativiteit van filmmakers, maar dat ze steeds meer culturele centra worden, opleidingsplekken voor jonge cineasten en de kans om een jong publiek op te leiden en in contact te brengen met schoonheid en de rijkdom van film”. Ze zien festivals ook als een ruimte voor onderzoek en debat, waar “vrije artistieke expressie een vruchtbare en noodzakelijke dialoog kan aangaan met het publiek en de maatschappij”.

Bijgestuurde competitie

Dat zulke idealen niet zomaar in de praktijk te brengen zijn, ondervindt ook het festival van Venetië. Een discussiepunt waar het festival dit jaar opvallend op heeft gelet, is de aanwezigheid van vrouwelijke cineasten. De competitie telt er acht op een totaal van achttien films. De voorgaande jaren hield het festival de kritiek omwille van een meer diverse selectie op een afstand. Dat het nu toch kan, is positief en wat wrang, alsof enkel uitzonderlijke omstandigheden (geen grote Amerikaanse producties) ‘dwingen’ tot meer gelijkheid. Hoe dan ook wordt NOMADLAND van Chloe Zhao, de Chinees-Amerikaanse cineast van The Rider die volgend jaar Marvelfilm Eternals op ons afvuurt, vooraf getipt als een van de blikvangers. Wordt zij de vijfde vrouw met een Gouden Leeuw na Mira Nair, Margarethe von Trotta, Agnès Varda en Sofia Coppola? Ook de enige Belgische (co)productie in de hoofdcompetitie heeft een vrouwelijke regisseur. MISS MARX van Susanna Nicchiarelli koppelt feminisme aan socialisme, in haar verhaal over de oudste dochter van Karl Marx en haar strijd voor vrouwenrechten.

De Israëlische filmmaker Amos Gitai focust eveneens op vrouwen in zijn LAILA IN HAIFA, die wordt aangekondigd als een combinatie van vijf verhalen in de havenstad Haifa, waar Israëli en Palestijnen elkaar kruisen. Ook Kornél Mundruczó (White God, Jupiter’s Moon) buigt zich over vrouwelijke personages. Dit voorjaar kon de Hongaarse film- en theatermaker zijn nieuwe theaterstuk niet voorstellen op het afgelaste Kunstenfestivaldesarts, maar in Venetië presenteert hij nu wel zijn gelijknamige film PIECES OF A WOMAN. Het theaterstuk werd aangekondigd als een reflectie op de rol van vrouwen in de Poolse en Hongaarse samenlevingen, de cast van de film telt Engelstalige (ster)acteurs als Vanessa Kirby, Shia LaBeouf, Jimmie Fails, Ellen Burstyn en Iliza Shlesinger.

In de competitie is het ook uitkijken naar DEAR COMRADES van Andrei Konchalovsky, de Russische regisseur die in zijn decennialange carrière na samenwerking met Andrej Tarkovski onder meer Hollywood aandeed, maar nu de Sovjetgeschiedenis induikt voor een op feiten gebaseerde zwart-witfilm over een door militair geweld neergeslagen arbeidersprotest in 1962. Venetië is vertrouwd terrein voor Konchalovsky, en dat geldt ook voor documentairemaker Gianfranco Rosi, die in 2013 de Gouden Leeuw won met Sacro GRA. In zijn nieuwe film, NOTTURNO, volgt hij het dagelijkse leven van verschillende burgers in het Midden-Oosten.

Anders dan gewoonlijk is de Aziatische aanwezigheid in Venetië vrij beperkt dit jaar, met in de hoofdcompetitie historisch oorlogsdrama WIFE OF A SPY van Kiyoshi Kurosawa (Cure, Before We Vanish) en THE DISCIPLE van Chaitanya Tamhane, over een klassieke Indiase zanger en zijn leven in het drukke Mumbai.

De 77ste editie van het festival van Venetië loopt nog tot 12 september. Meer informatie vind je hier.

Beeld: Nomadland

Geschreven door BJORN GABRIELS
 
onomatopee