Wedstrijd: Expo The World of Tim Burton

De grote rondtrekkende tentoonstelling THE WORLD OF TIM BURTON, in eerste instantie gemaakt voor het MOMA, strijkt neer in C-Mine Genk. Wij waren erbij en schreven een verslag. Wil je zelf graag gaan kijken? Bij ons kan je gratis tickets winnen! Stuur een mailtje naar win@filmmagie.be met je favoriete Tim Burtonfilm en waarom je zo van die film houdt, en wie weet ben jij bij de winnaars. Succes!

In de jaren 90 liet Tim Burton zich wereldwijd opmerken met zijn unieke visuele stijl. Vooral Beetlejuice en het invloedrijke Batman waren toen kaskrakers en ondertussen klassiekers. Omdat Burton zo trouw blijft aan die stijl, is het innovatieve, scherpe kantje er wat van af. Toch blijft hij een icoon, en THE WORLD OF TIM BURTON is er om ons daaraan te herinneren. Met de nomadische expo heeft Genk een grote vis beet. Na haltes in New York, Tokio en andere wereldsteden moeten we in de Benelux voor een keer niet richting Amsterdam of Brussel, maar naar een originele locatie in Belgisch Limburg. De tentoonstelling vindt plaats in het gerestaureerde energiegebouw van steenkoolmijncomplex C-mine. Door de lichtinval, de rood-wit betegelde vloer en de terracotta bakstenen voelt de ruimte warmer aan dan je zou verwachten van een industriegebouw. Scenograaf Jo Voets heeft de expo geslaagd in de ruimte gepuzzeld. Meteen bij het binnenkomen trekt een zwart-witgestreept, slangachtig monster de aandacht. Het hapt naar iedereen die de trap beklimt. Het labyrint aan kleine kamertjes op de eerste verdieping past bij de speelsheid van Burtons werk. Een tussenruimte is gevuld met een uitvergrote schets voor Edward Scissorhands, waarin we het motief van de zolder als een toevluchtsoord herkennen, alsook de invloed van de schaduwrijke, hoekige decors van het Duitse expressionisme.

In C-mine geen grote verrassingen over hoe ‘De wereld van Tim Burton’ eruitzag, ziet en altijd uit zal zien. Zijn visuele stijl is van een bewonderenswaardige continuïteit. Hoeveel filmmakers kan je linken aan een kleur (paars), patroon (zwart-witte strepen en spiralen) of lettertype? Al van kinds af aan tekende Burton poppen met grote ogen, slangachtige monsters met scherpe tanden en aantrekkelijke zombievrouwen. Uit de sectie ‘Around the World’ blijkt verder zijn tomeloze fantasie. Waar de man ook gaat, goedaardige monstertjes blijven uit zijn pen vloeien. We zien een flinke greep schetsen op servetten, bierkaartjes, post-its en dergelijke. Naar de “reflexive perceptions of the places he encounters” uit de brochure is het ver zoeken; Burton lijkt ook in restaurants en hotelkamers in zijn eigen macabere doch komische fantasiewereld te vertoeven. Bij het zien van al die tekeningen leren we vooral Burton als illustrator kennen. Aangezien hij ook een begenadigd animator is, is het verwonderlijk dat hij na zijn studies nooit meer een tekenfilm heeft gemaakt. De tekeningen en schilderijen zijn aangevuld met poppen, installaties en … foto’s! Weinig bekend is Burtons creatieve uitspatting met de zeldzame 20x24-Polaroidcamera in de jaren 90. Een chihuahua met een gewei op een fluwelen rode gordijn: aan Burton is geen groot fotograaf verloren gegaan.

Vermoedelijk vanwege het originele opzet in het MoMa, blijft de expo dicht bij de beeldende kunst van Burton, zonder af te wijken naar zijn regiewerk. Er zijn veel schetsen van filmpersonages, maar geen tekeningen voor decors, storyboards of setfoto’s. De regisseur in Burton is slechts vertegenwoordigd in een achterkamertje met enkele tablets waarop productienotities staan. Dat en een verrassende keuze aan projecties: twee videoclips voor The Killers, een aflevering van de YouTubeserie The World of Stainboy en twee korte films uit de voor hem miserabele periode bij Disney, waar zijn carrière begon. Het voor The Disney Channel gemaakte Hansel & Gretel (1982) springt niet meteen in het oog, maar is als herontdekte cultfilm (men was de print kwijt) een van de hoogtepunten van de tentoonstelling. Het Grimmsprookje is niet alleen heerlijk absurd, je ziet hier hoe graag Burton wou losbreken uit de vrolijke Disneywereld. En dat heeft iets aandoenlijks. Een Japanse man speelt een kwaadaardige moeder met een maf, zwart kostuum, terwijl Hans en Grietje verleid worden door een heks met een ostentatief opgeplakte sugar cane als neus. Burtons visuele motieven zijn al volop aanwezig (grote ogen, krullen, spiralen en kortweg een wereld waarin van alles wel een hoek af is) maar dan een beetje knullig. Burton was blij in 1984 ontslagen te worden. Ondertussen heeft de mediagigant zijn wereldberoemde ex-stagiair opnieuw omarmd: Burton staat in voor de live-actionremake van Dumbo, een film die met zijn psychedelische elementen, tragikomische clowns en outcastverhaal perfect past in de wereld van Burton.

THE WORLD OF TIM BURTON is te bezoeken tot 28 november in C-mine, Genk.
Dit artikel verscheen eerst in print.

Beeld: Foto exporuimte C-Mine Genk, Copyright Selma Gurbuz

Geschreven door CHARLOTTE TIMMERMANS
 
onomatopee