1917

Sam Mendes haalde de mosterd voor dit grandioos geregisseerde epos bij de verhalen die zijn grootvader vertelde over de Eerste Wereldoorlog. Mendes serveert een technisch huzarenstuk, met de fotografie van Roger Deakins ('No Country for Old Men', 'Skyfall') in de hoofdrol.

Het drama van de personages lijkt daarbij ondergeschikt aan de biologerende mise-en-scène, maar Mendes slaagt erin een aangrijpend, emotioneel gedreven oorlogsdrama uit te werken. Het verhaal is vrij simpel. De verhalen van vele grote filmklassiekers zijn dan ook vrij simpel. Cinema is een gesamtkunstwerk. Deze term uit de opera (gefinetuned door Richard Wagner) verzamelt libretto (operatekst), muziek (compositie), drama, acteerprestaties en theatrale effecten. Mendes voegt al die elementen harmonieus samen in een vertelling gesitueerd in Frankrijk anno 1917.

De film opent (en eindigt) met een idyllisch shot aan een boom in uitgestrekt veld. De jonge Britse soldaten Schofield en Blake liggen rustig tegen de boom aangeleund. Tot een officier hen sommeert om zich bij de generaal te melden ... Het begin van een apocalyptisch getinte nachtmerrie. Mendes neemt de toeschouwer bij de hand door via onafgebroken vloeiende camerabewegingen de twee soldaten te volgen. De overgang van het pastorale naar de rauwe realiteit van de loopgraven voelt aan als de voorbode van de hel. Schofield en Blake krijgen de opdracht om zich door bezet gebied een weg te banen naar een andere Britse eenheid die in een val van de Duitse troepen dreigt te lopen. Als bijkomend element krijg je nog mee dat Blakes oudere broer deel uitmaakt van dat regiment. Een detail dat pas in de finale resoneert.

Van bij de aanvang word je flink bij de kraag gevat omdat Deakins’ ingenieuze camerabewegingen de indruk wekken in één lang shot te zijn opgenomen. 1917 bestaat echter niet uit één sequentieshot, zoals Russian Ark (Aleksandr Sokoerov) of Timecode (Mike Figgis), maar uit een aaneenschakeling van shots die de indruk wekken dat er geen montage aan te pas kwam. Zo lijkt de film zich integraal in reële tijd af te spelen. De sensatie die Steven Spielberg destijds in Saving Private Ryan opwekte tijdens de landing in Normandië, krijg je hier echter niet. 1917 jaagt dan ook eerder lyriek dan viscerale prikkels na. Nochtans laat Mendes niets over aan de verbeelding en plaatst hij je af en toe midden in de urgente actie. Op het ogenblik dat het duo de loopgraven van hun eenheid verlaat en zich sluipend een weg door de modder baant, beland je tussen de lijken, de prikkeldraad, het bloed, de ratten en de bomkraters gevuld met slijk en lichaamsdelen. Mendes voert impressionante settings op. Het tafereel dat Schofield en Blake aanschouwen als ze de Duitse loopgraven verlaten is surrealistisch. De scène waarin Schofield zich ’s nachts tussen de ruïnes van een stad wurmt die opgelicht worden door vuurpijlen is al even hallucinant als het explosieve klank- en kleurenspel tijdens een nachtelijke zoektocht nabij de Do Lung Bridge in Apocalypse Now. De verwoeste decors dragen niet alleen bij aan het onbehagen, de angst en de dreiging, ze onderstrepen tevens de apocalyptische sfeer en de futiliteit van de oorlogsvoering. Schofields verhaal aan Blake over zijn erelintje is het toppunt van relativering en symboliseert de onzin van het conflict in een notendop.

En dan is er nog de nadrukkelijk aanwezige muziek van Thomas Newman. Wat is een opera zonder muziek? Niet dat 1917 de allures van een opera aanneemt. Maar er klinkt geen noot te veel in dit epos. Newmans score begeleidt zowel de lyrische momenten als de brutale acties. Doeltreffend en uitgepuurd. Een meesterlijk gesamtkunstwerk in alle betekenissen van het woord.

Vertoningen: cinenews.be. Meer reviews vind je maandelijks in print, te bestellen via info@filmmagie.be, te koop bij een van de verkooppunten of maandelijks in je bus met een abonnement.

Geschreven door PIET GOETHALS

1917

08/01/2020
Regisseur: 
Muziek: 
Genre: 
Productiejaar: 
2019
Distributeur: 
WW Entertainment

Media: 

onomatopee