3 Faces

In zijn eerste film na het overlijden van Abbas Kiarostami brengt Jafar Panahi niet alleen een ode aan zijn leermeester. Deze roadmovie langs bergen, dalen en grotten peilt ook de positie van de vrouw, specifieker: de actrice, in Iran. Zelf nog altijd in zijn artistieke vrijheid beknot neemt Panahi de rol op van hoopvolle observator.

Begin jaren 90 hoorde Jafar Panahi, toen aan de slag bij de Iraanse televisie, dat Abbas Kiarostami aan een volgende film was begonnen. De jonge Panahi nam de telefoon en liet een boodschap achter op het antwoordapparaat van Irans bekendste filmmaker: zou hij niet, als grote liefhebber van Kiarostami's films, een job kunnen krijgen in diens volgende productie? De volgende dag telefoneerde Panahi opnieuw en kreeg hij de regisseur aan de lijn. Niet veel later stond Panahi op de set van Through the Olive Trees (1994), het derde luik van Kiarostami's zogenaamde Kokertrilogie. De twee zouden nog meermaals samenwerken. Ondanks hun wat uiteenlopende politiek-artistieke visies (vooral over de al dan niet openlijk strijdbare houding tegenover de Iraanse overheid) noemde Panahi Kiarostami bij diens overlijden in 2016 onomwonden zijn leermeester.

De eerste film die Panahi sindsdien maakt, 3 FACES, begint met een dramatisch smartphonefilmpje van de jonge Marziyeh, die droomt van een carrière in de filmwereld. "Ik hou al van jongs af aan van cinema", verzucht ze, maar haar familie staat niet toe dat ze film gaat studeren, ook al heeft het conservatorium in Teheran haar aanvaard. Anders dan Panahi destijds bij Kiarostami vindt Marziyeh tot haar ontzetting geen gehoor bij de actrice Behnaz Jafari, die in 3 FACES net als Panahi (een versie van) zichzelf speelt. Marziyeh's wanhoop drijft haar naar zelfmoord, gefilmd in een grot waar het zonlicht gracieus binnenvalt. De beelden belanden bij Panahi en Jafari – hoe dat eigenlijk lukt wordt pas later duidelijk – en samen rijden ze naar het dorp van Marziyeh. Daar is de familie van het meisje niet op de hoogte van het filmpje, maar zijn ze wel ongerust over haar verdwijning. Er staat haar immers een verplicht huwelijk te wachten. De tocht met de auto, in beeld gebracht via een langdurend shot van op het dashboard, doet denken aan Kiarostami's films, in het bijzonder Life, and Nothing More ... (de tweede film uit de Kokertrilogie). Daarin ging Kiarostami na een aardbeving op zoek naar de jonge amateuracteurs die in zijn vorige film hadden gespeeld.

In 3 FACES is het Panahi die als filmmaker naar het bergachtige noorden van Iran trekt, de roodharige Jafari met groene sjaal aan zijn zijde. Niet iedereen van de plaatselijke bevolking ontvangt hen met open armen, zeker wanneer blijkt dat het duo uit de grote stad hen geen hulp komt verstrekken bij een falend elektriciteitsnet. "We willen hier geen entertainers", klinkt het agressief-conservatief, hoewel beroemdheid toch een zekere aantrekkingskracht uitoefent. Zo kijken de dorpelingen ook met een mix van bewondering en argwaan naar een voormalige actrice die in het dorp woont en er fijne landschappen schildert, maar vooral wordt beschouwd als een potentiële aanstoker van ongeoorloofde vrijheid voor jonge meisjes.

Met de drie acterende vrouwen – de jonge Marziyeh, de druk handelende Jafari en de gepensioneerde actrice – beschikt 3 FACES over een staalkaart van wat vrouwen in de Iraanse film kunnen/mogen bereiken. Hen stilhouden is geen optie. Panahi is dan wel de drijvende kracht achter de film, tegenover het drietal 'gezichten' neemt hij regelmatig afstand, als een goedmoedige observator ("Vrouwen weten beter hoe om te gaan met deze situaties") en als chauffeur. Tot in het prachtige eindshot toe, dat de film afsluit met een hommage aan Kiarostami en een hoopvolle blik op wat de toekomst, na de volgende bocht, kan brengen. Volgend op de vooral naar zijn eigen situatie verwijzende This Is not a Film (2011) en Closed Curtain (2013) zet de nog altijd onder een beroeps- en reisverbod werkende Panahi met 3 FACES de blik op de buitenwereld van Taxi Tehran (2015) voort. Net als bij zijn leermeester Kiarostami reflecteert het symbolische humanisme meteen ook over de positie van de filmmaker. En die voelt zich zowel gebonden in zijn vrijheid, als tot vrijheid verplicht.

Vertoningen: cinenews.be. Meer reviews vind je maandelijks in print, te bestellen via info@filmmagie.be, te koop bij een van de verkooppunten of maandelijks in uw bus met een abonnement.

Geschreven door BJORN GABRIELS

3 Faces

08/08/2018
Regisseur: 
Genre: 
Productiejaar: 
2018
Distributeur: 
Imagine Film Distribution

Media: 

onomatopee