Ad Astra

Een zoveelste ruimtefilm, een volgende exploitatie van Mars en maan? AD ASTRA, de nieuwste film van James Gray, is meer dan dat. Astronaut Roy McBride vecht niet alleen tegen de bedreiging van het zonnestelsel, maar ook tegen zijn eigen verleden. Gray verzoent realistische ruimtepanorama’s met persoonlijke verhalen, het grote met het kleine.

In het ruimtereisverhaal AD ASTRA zoekt de auteur-cineast James Gray het verder dan ooit van huis, met stijgende ambities. Waar hij in zijn eerste vijf films (van Little Odessa tot The Immigrant) met gravitas grimmige (misdaad)milieus exploreerde in de marge van de grootstad New York, zijn thuisbasis, verliet hij die comfortzone in het historische ontdekkingsreizigersrelaas The Lost City of Z. Dat leidde niet tot een fundamenteel andere filmbenadering. Gray bleef trouw aan zijn klassieke vertelstijl, die herinnert aan New Hollywoodcinema. De locatieshift was niet eens zo verbazend, aangezien Apocalypse Now geboekstaafd staat als zijn favoriete film. De novelle Heart of Darkness van Joseph Conrad, de basis voor Coppola’s barokke koortsdroom, gold ook voor AD ASTRA als inspiratiebron. Ondanks het sciencefictiongegeven blijft de menselijke psyche dus centraal staan en primeren op spektakel.

De mens heeft in de nabije toekomst de maan en Mars gekoloniseerd. Dat levert geen utopia op, maar dezelfde fouten en oorlogen rond territoria, nu tegen een gure industriële achtergrond. Een onverklaarbare dreiging veroorzaakt simultaan radioactieve uitbarstingen waardoor dodelijke stroompannes ontstaan. De astronaut Roy McBride, een veteraan die zijn emoties wegmoffelt en geroemd is om de kalmte die hij bewaart in precaire situaties, onderneemt een missie die het voortbestaan van de mensheid moet garanderen. De oorsprong van de crisis wordt getraceerd aan de uiteinden van het zonnestelsel, rond de planeet Neptunus. Er lijkt een verband te bestaan met het Limaproject, een expeditie die op zoek ging naar intelligente levensvormen buiten ons zonnestelsel en die na zestien missiejaren spoorloos verdween. Aan het hoofd stond pionier Clifford McBride, vader van. De complexe vader-zoonrelatie, een jarenlang onderdrukt vat vol onuitgesproken en onverwerkte tegenslagen, maakt de missie persoonlijk voor Roy. Die explosieve innerlijke strijd conflicteert met zijn professionaliteit en de loyaliteit jegens zijn werkgever, die cruciale informatie lijkt achter te houden. Wie een heroïsch epos in de trant van Star Wars verwacht, is eraan voor de moeite. Simpele zwart-wittegenstellingen zijn niet aan Gray besteed. Hij kondigde AD ASTRA aan als een poging tot de meest realistische benadering van ruimtereizen ooit gefilmd. Cameraman Hoyte van Hoytema verkende de ruimte al in Interstellar en torst de nodige technische bagage mee. Dat levert bloedmooie shots op. De uitmuntende acteerprestaties doen de rest.

Gray blijft een buitenbeentje in de Hollywoodmachinerie, een cinefiel met visie die zijn principes niet verloochent. Hij is geïnteresseerd in een emotioneel coherent verhaal, in het uitdiepen van zijn personages en in het verkennen van interpersoonlijke relaties. Dat betekent niet dat AD ASTRA verstoken blijft van spannende actiesequenties, maar die actie dient het narratief en de karakterontwikkeling. Hier vind je geen postmoderne metaknipoogjes. Artistieke vrijheid nastreven heeft iets nobels. Binnen het rigide studiosysteem komt dat echter met een prijs. Grays notoire koppigheid resulteerde in persoonlijke projecten, een vaste stek op het festivalcircuit en films die in de smaak vallen bij critici en cinefielen. Hij moest er wel voortdurend om bikkelen, wat hem uiteindelijk een zekere reputatie bezorgde bij de studio’s. Als de kassaresultaten dan weinig deining veroorzaken, zijn die studio’s er niet happig op te blijven sponsoren. Er is een reden waarom AD ASTRA pas de zevende productie is in een carrière die goed 25 jaar overspant. En de film komt opnieuw met een prijskaartje. Of hij uit de kosten raakt, is onzeker. Het resulteert wél – opnieuw – in authentieke, uitdagende cinema.

Vertoningen: cinenews.be. Meer reviews vind je maandelijks in print, te bestellen via info@filmmagie.be, te koop bij een van de verkooppunten of maandelijks in je bus met een abonnement.

Geschreven door NIELS LAVEREN

Ad Astra

18/09/2019
Regisseur: 
Muziek: 
Productiejaar: 
2019
Distributeur: 
20th Century Fox

Media: