Adieu Jean-Pierre Marielle (1932-2019)

Vrouwen verleiden met een mannelijke, diepe stem, acteur Jean-Pierre Marielle maakte er decennialang zijn kenmerk van in tientallen non-conformistische zedenkomedies. Met zijn plechtstatige dictie kon Marielle echter ook knap een sfeer van zielenleed en stille ontgoocheling oproepen in weemoedige drama’s. Altijd in basso profondo, uiteraard.

Product van het Parijse conservatorium maakte Marielle deel uit van de wonderklas 1954, die ook Jean Rochefort, Jean-Paul Belmondo, Claude Rich, Bruno Cremer en Annie Girardot afleverde. Jarenlang gaf hij zijn vrienden van “la bande du conservatoire” repliek in kleine bijrollen, zoals in de Belmondofilms Peau de banane (1963) en Week-end à Zuydcoote (1964). Want het Franse publiek smaakte hem niet meteen als hoofdrolspeler in Climats (1961). Ook bij de nouvelle vague kon hij het met zijn gewichtige imago wel schudden. Pas op zijn veertigste kwam de doorbraak eraan toen zowel Claude Berri (Sex-shop, 1972) als Georges Lautner (La valise, 1973) zijn sonore stemtimbre als contrapunt gebruikte in het komediegenre, waar de stemmen doorgaans hoog en schel klinken.

Marielles ommezwaai naar dwarse komedie als gestrande veertiger leverde kleurrijke typeringen en bruisend couleur locale op. Keer op keer koos hij voor ironische komedies waarin afgerekend werd met de burgerlijke enggeestigheid en hypocrisie. Als handelsvertegenwoordiger in Les Galettes de Pont-Aven (Joël Séria, 1975), tweederangsacteur in Les grands ducs (Patrice Leconte, 1996), handelaar in elitair sperma in Voulez-vous un bébé Nobel (Robert Pouret, 1980), malafide huis-aan-huisverkoper van encyclopedieën in L’entourloupe (Gérard Pirès, 1980) of vrouwonvriendelijke gynaecoloog in Calmos (Bertrand Blier, 1976) ging Marielle voluit voor harde grappen en scherpe dialogen in een periode dat politieke correctheid nog geen richtlijn was. Met zijn luide stem en zijn gevoel voor komische timing kon hij zonder scrupules de meest misantrope, fallocratische, misogyne en genadeloze frasen debiteren alsof het welluidende teksten van Rabelais waren. “Mensen zijn stom, we moeten daarvan profiteren”, was zijn leidmotief in Sex-shop. De boosaardige grappen van scenarist Michel Audiard over de strijd der seksen lagen hem vlot in de mond. "Of het nu gaat om scheermesjes, autosleutels of vrouwen, ik heb alles dubbel", klonk het in Michel Audiards Comment réussir quand on est con et pleurnichard (1974), hard gemaakt met de nodige gauloises en bordel-krachttermen. Marielles répliques cultes kregen een eigen status en werden toppers op YouTube.

Jean-Pierre Marielle in 'Les grands ducs', met Jean Rochefort en Philippe Noiret

De pit van deze zedensatires stremde zijn ernstige werk niet. In Claude Berri’s Un moment d’égarement (1977) liet hij de morele tegenzijde van de lustige Franse vakantiefilm zien. In Claude Sautets Quelques jours avec moi (1988) ontleedde hij het bedrieglijke gedrag van de provinciale burgerij. Enkele historische rollen uit zijn repertoire zetten hem onbetwist op nummer een. Bertrand Tavernier castte hem als provocerend Bretoense nationalist in het 18de-eeuwse drama Que la fête commence (1975). Alain Corneau loodste hem naar de absolute top met Tous les matins du monde (1991) als gambist en componist Sainte Colombe, die rouw, eenvoud en afzondering verkiest boven het frivole hofleven van Lodewijk XIV. Zeven keer werd Marielle genomineerd voor een César. Voor Tous les matins du monde was hij de favoriet in de peilingen, maar hij schoffeerde de Franse filmacademie met zijn desinteresse. “Les César? J'en ai rien à foutre, je ne suis pas un acteur de tombola. L'important, c'est devant la caméra. C'est servir un auteur, en découvrir un nouveau”, biechtte hij op in Le Nouvel Observateur.

Marielles filmografie bleef beperkt tot bij uitstek Franse materie. Hij zag zichzelf gewoon niet in een andere taal acteren. Alleen Hollywoodcineast Ron Howard mocht die exclusiviteit doorbreken. In de blockbuster The Da Vinci Code (2006) werd Marielle als museumbewaarder van het Louvre meteen al in de openingsscène vermoord. Niet zonder een laatste boodschap door te geven weliswaar, waarmee hij Dan Browns gegoochel met kunsthistorische interpretaties een opzwieper gaf. † 24 april

Beeld: Tous les matins du monde

Geschreven door DIRK MICHIELS

Adieu Jean-Pierre Marielle (1932-2019)

Media: