Adieu Pierre Lhomme (1930-2019)

De Franse cameraman Pierre Lhomme overleed in Arles, de Provençaalse stad die verbonden wordt met Vincent van Gogh. Net zoals de beroemde schilder trachtte Lhomme het zonlicht optimaal te vatten. De DoP als impressionist met de camera?

Vooral als vaste cameraman van cineast Jean-Paul Rappeneau koos Pierre Lhomme voluit voor kleur in de gele velden van Cyrano de Bergerac (1990) en het fluorescerende Venezolaanse geel en groen uit Le sauvage (1975). Met de zintuiglijkheid en de emotie zoals de impressionisten die zouden schilderen, dompelde hij Rappeneaus films onder in een eigen licht- en kleurenbad.

In de late fifties was Lhomme een van de eerste Franse DoP’s die de vaste lichtcontrole van de studiofilm resoluut durfde los te laten. Met collega’s Henri Decaë en Raoul Coutard maakte hij deel uit van de kerngroep van de eerste films van de nouvelle vague. Voor de kortfilm L’Américain (1958) vormde hij een team met cineast Alain Cavalier, assistent Maurice Pialat en producent Claude Chabrol. Een jaar later stond hij aan de camera van Eric Rohmers debuut Le signe du lion (1959). Grensverleggend was zijn invloed als DoP in Le joli mai (Chris Marker, 1962), heel direct en relax gefilmd met een lichtgewichtcamera in de straten van Parijs. In cinéma-véritéstijl was deze geëngageerde docufictie een sociologische reflectie op het einde van de Frans-Algerijnse oorlog en eigenlijk op de periode van het Franse kolonialisme tout court. Lhommes bijdrage op het vlak van cameravoering, geluidsopname en montage was zo essentieel dat Marker hem prompt tot coregisseur van Le joli mai doopte.

In zijn bijna vijftigjarige carrière werkte Lhomme met sterke persoonlijkheden zoals Robert Bresson (Quatre nuits d’un rêveur, 1971), Marguerite Duras (Les mains négatives, 1978 ; Aurélia Steiner, 1979; Le navire Night, 1979), Bertrand Blier (Mon homme, 1996) of Patrice Chéreau (La chair de l’orchidée, 1975). Kortom, regisseurs met een eigen wil en filmvisie, die je niet met een kluitje in het riet kon sturen. Als cameraman slaagde Lhomme erin om de vrije improvisatie en de technische vernieuwingen van de moderne filmkunst perfect te laten aansluiten bij de esthetische uitdagingen van de auteursfilm. Zijn aanpak leverde in zwart-wit de nouvellevagueparel La maman et la putain (Jean Eustache, 1973) op, hoofdzakelijk gedraaid in het huis clos van een Parijse studentenkamer. “La clef, c’est l’amour de cinéma”, was zijn leuze om zo’n moeilijke filmopdracht te laten slagen. De positie van de DoP in het filmproces vond hij primordiaal. “Ik ben er altijd van uitgegaan dat de cameraman de spil is van de film", stelde hij zonder schroom. Vanuit deze visie versterkte hij het basisconcept van Jean-Pierre Melville om de verzetsfilm L’armée des ombres (1969) als een gangsterthriller te draaien in sombere groen- en grijstinten. Prachtig hoe Lhomme de schaduwwereld waarnaar Melvilles filmtitel verwijst in lange verstilde takes uit zijn camera liet vloeien!

 L’armée des ombres

Door het omvangrijke artistieke en commerciële succes van Melvilles L’armée des ombres in de States werd Lhommes talent wereldwijd erkend. “Pas vanaf L’armée des ombres voelde ik me een echte DoP”, gaf hij toe. Voor zijn Parijse films (Quartet, 1981; Jefferson in Paris, 1995, Le divorce, 2003) klopte James Ivory steevast bij hem aan. Maar ook met het lage esthetische licht uit Ivory’s recent gerestaureerde Maurice (1987) drukte de Franse DoP bijzonder goed de Britse beklemmende en behoudsgezinde sfeer van Cambridge uit.

Lhommes camerawerk getuigde van sier en durf. Zelden glommen de ronde, 17de-eeuwse straatkeien zo mooi als in Rappeneaus Cyrano de Bergerac. Met zijn lens aarzelde hij ook niet om buiten de vaste lijnen van het imago van een acteur te kleuren. Actrice Catherine Deneuve mag zich gelukkig prijzen dat cameraman Lhomme haar pad kruiste. Met opvallend scherp geel en snelle dynamische opnames wierp hij in de avontuurlijke screwballkomedie Le sauvage haar klassieke afstandelijkheid resoluut overboord voor felblonde exotiek. Een vleug fauvisme in het palet van impressionist Pierre Lhomme! † 4 juli

Geschreven door DIRK MICHIELS

Adieu Pierre Lhomme (1930-2019)

Media: 

onomatopee