American Sniper

Van zijn vader kreeg Kyle te horen: “you’re blessed with the gift of aggression”. Chris Kyle, een Texaanse rodeocowboy die zijn natural-born-killer-instinct kon uitleven bij de Amerikaanse Navy SEALS in Irak, schreef daarover het boek ‘American Sniper: The Autobiography of the Most Lethal Sniper in U.S. Military History’. Kyle heeft 160 kills op zijn palmares. Het waren er ongetwijfeld meer. Desalniettemin: een record! Kyle werd dus niet zomaar ‘een legende’ genoemd. Wat hem in 2013 echter fataal werd.

AMERICAN SNIPER is wel degelijk Amerikaans. Een biopic is het niet, veeleer het portret van een nationale held. Clint Eastwood laat de film beginnen middenin oorlogsgebied. Kyle ligt op het dak van een huis en kijkt door zijn vizier naar een vrouw en haar zoon die zich in de richting van een naderend peloton mariniers begeven. Heeft hij een antitankgranaat gezien? Gaat hij dat kind omleggen? Meteen wordt de toeschouwer midden in de actie getrokken. Eastwood snijdt vervolgens bruusk naar flashbacks over zijn kindertijd, opleiding tot Navy SEAL en de ontmoeting met zijn echtgenote. Want deze ode aan patriottisme en heroïsme brengt tevens het persoonlijke verhaal van de man achter het vizier. Al is Kyle zowat het enige personage van vlees en bloed in dit drama. Het kon dus genuanceerder. Zoals in The Hurt Locker bijvoorbeeld.

De scènes in Irak roepen visueel dan ook af en toe Kathryn Bigelows film voor de geest. Daar stopt echter elke vergelijking. Kyle waakt als een havik over de mariniers die van deur tot deur lopen op zoek naar The Butcher, een brutale moordenaar en de rechterhand van ene Abu Musab al-Zarqawi. De speurtocht naar die man, wiens handelsmerk erin bestaat om zijn slachtoffers met een boor te bewerken, maakt de dramatische plot uit van de scènes in Irak. Maar maak je geen illusies; elke moslim in de film wordt geportretteerd als een potentiële terrorist. Kyles team – dat zichzelf ‘The Punishers’ noemt (naar de Marvel PunisherMAX stripreeks van Garth Ennis) en het doodshoofd van ‘The Punisher’ op hun voertuigen heeft staan – zijn de goeden die het land komen bevrijden en wraak nemen.

Als subplot in de Irak-scènes krijgt Kyle tevens een nemesis in de figuur van Mustafa: een Syrische scherpschutter en Olympisch kampioen. Kyle werd niet voor niets de ‘Duivel van Ramadi’ genoemd en hij wordt al snel de meest gezochte man in Irak. Met een prijs op het hoofd! Het koortsachtige speuren naar zowel The Butcher als naar Mustafa is opwindend. Eastwood maakt er een ware thriller van. Met als topper een actiescène in een zandstorm. Hoe overrompelend en energiek de scènes in Irak ook mogen zijn, ze contrasteren fel met de momenten dat Kyle in de VS vertoeft en zich omringt met familie en vrienden. Dat Kyle ook psychische letsels meedraagt wordt niet verhuld, maar Eastwood behandelt Kyles geestelijke troubles als ‘collateral damage’.

De meest memorabele ‘home coming’-scène is dan ook die waar Kyle alleen in een bar zit in de VS en plotseling door zijn vrouw wordt gebeld (die niet weet dat hij al is geland) met de vraag wanneer hij naar huis komt. Kyles doelloosheid, eenzaamheid en onbeholpenheid vat Eastwood precies in die ene scène perfect samen. Niet dat Eastwood Kyles persoonlijke leven er gratuit inlast als extra dramatisch gegeven. Al hadden de sequenties met familie en vrienden iets meer body kunnen gebruiken.

Van Clint Eastwood hoef je geen vernieuwingen in mise-en-scène te verwachten. Zijn stijl is traditioneel, wel altijd efficiënt en dynamisch. De opbouw van AMERICAN SNIPER heeft als doel de kijker van bij de eerste beelden in het hart van het drama te trekken om hem pas in de finale opnieuw los te laten. Eastwood is daar prima in geslaagd. Niet meteen de viscerale kracht van Flags of Our Fathers en Letters From Iwo Jima, maar toch meeslepend

Geschreven door PIET GOETHALS

American Sniper

25/02/2015
Regisseur: 
Genre: 
Productiejaar: 
2014
Distributeur: 
Fox

Media: